Talenknobbel Iwan goud waard voor PSV

TOMEK IWAN (27), de Poolse polyglot, is als gelegenheidstolk van grote waarde in het multiculturele PSV-gezelschap. Hij vertaalt vooral voor de voormalige Sovjet-Russen in de selectie....

JOHN VOLKERS

'IK HEB nooit gedacht dat ik nog eens iets aan mijn Russische lessen zou hebben. Als jongetje van tien kreeg ik op de Poolse lagere school verplicht Russisch. Pas op de middelbare school kwam daar een derde taal bij, Duits. Pools en Russisch lijken voor een Nederlandse toehoorder op elkaar, het zijn beide Slavische talen, maar de mensen kunnen elkaar niet verstaan.'

Bij Feyenoord, na Roda JC zijn tweede club in Nederland, keerde bij Tomek Iwan de kennis van de Russische taal terug. 'We kregen Denis Klijoejev bij de selectie, een Rus die nu bij Schalke '04 speelt. Door de contacten met hem begon ik het weer te spreken. Veel van de directe kennis was weg, maar het kwam spoedig weer terug. Zeker als je het elke dag spreekt.'

Bij PSV, zijn derde club, werd Iwan bijna 'beëdigd tolk'. 'Dick Advocaat, de trainer, haalde me er voortdurend bij om te vertalen. Tomek kom eens hier, klonk het dan weer. Ik maakte wel eens grapjes, zo van: ''hier word ik niet voor betaald''. Advocaat zou met Arnesen bellen, zei hij, om een extra vergoeding te regelen. Haha.'

Onder Bobby Robson is de Poolse aanvaller helemaal onontbeerlijk voor de interne communicatie bij PSV. In het spelershome zit hij aan de Slavische tafel, met de Rus Khokhlov, de Oekraïner Nikiforov, de Litouwer Skerla, de Georgiër Gakhokidze en de Slowaak Demo. Hij slaapt op dezelfde kamer met de Portugees Abel Xavier. Iwan beheerst - tot genoegen van Robson - ook de Engelse taal.

'De Portugese afdeling is voor Stan Valckx. Die springt ook in als er Spaans vereist is. De Russische jongens komen naar mij toe om bepaalde dingen te regelen; niet alleen hier op het veld, maar ook privé. Vaak weten ze niet hoe zaken in Nederland geregeld zijn.

'Ik vind dat prima, hoor. Ik trek veel met die jongens op. Af en toe is het best lastig. Gakhokidze spreekt Georgisch, maar dat lijkt net zo veel op Russisch als Fries op Nederlands. Ik weet hoe moeilijk het is als je net in Nederland komt.

'Zelf ben ik hier nu ruim vier jaar en ik beheers de taal. Ik heb geen les gehad, ik heb het gewoon opgepikt in de onderlinge gesprekken. Ik zal best een goed taalgevoel bezitten, ik spreek ook Duits en Engels. In Polen heb ik een behoorlijke opleiding genoten en daar profiteer ik van.'

Wat het is om 's lands taal niet te beheersen, maakte Iwan in zijn tweede jaar in Nederland mee. Bij Roda JC werd hij nog op handen gedragen. 'Het was het beste moment ooit om bij die club binnen te komen. We werden onder Huub Stevens tweede achter Ajax, beter kon niet.'

Bij Feyenoord was het anders. Iwan, de stille, al te bescheiden Pool die de club na een arbitragezaak de recordsom van 3,8 miljoen had gekost, werd als een vreemdeling gezien. Het leek wel, zei hij later, 'alsof ik een enge ziekte had'. Hij stak de hand in eigen boezem. 'Je moet de taal beheersen, anders kijkt niemand naar je om.'

De stapclub rond Blinker, Heus en Witschge negeerde hem, hij werd zelfs gesard. Het ergst echter was trainer Arie Haan die Wim van Hanegem kwam aflossen. 'Het begin was niet slecht, tot die nieuwe trainer kwam. Haan zag me niet zitten, al zei hij dat nooit rechtstreeks. Ik heb steeds hard gewerkt. Nooit gedacht van laatmaar.

'Er waren momenten dat ik dacht: nou moet ik wel spelen. In Argentinië, begin '97, speelde ik elke oefenwedstrijd. Ik kon naar NAC Breda, maar Haan zei: jij moet blijven. De eerste competitiewedstrijd zat ik vervolgens weer op de bank. Hij heeft mij misschien niet begrepen, maar ik heb hem helemaal niet begrepen. Dat hij nu al weg is bij Anderlecht, begrijp ik wel. Ik had het verwacht.'

Iwan, de PSV'er, heeft nog altijd een warm hart voor Feyenoord. 'Die twee jaar met Haan zijn verloren jaren geweest, voor mij, de club, maar ook voor de fans. Ik heb wel een beetje gelijk gekregen over Haan. Nu pas is Feyenoord weer terug op het rechte pad. Nu zie je weer voetbal.

'Ik heb ze op tv tegen Stuttgart bekeken. Ik had ze al lange tijd niet meer zo goed gezien. Daar praat ik dan over met Dudek en met Schuiteman. Met hen ben ik nog bevriend gebleven, uit mijn Feyenoord-tijd. Het laatste half jaar, toen Van Gastel en Van Wonderen de sfeer begonnen te bepalen, was het bovendien stukken leuker.'

De overstap naar PSV, in '97, heeft Iwan evenwel nooit betreurd. De leegloop van de afgelopen zomer vindt de Pool jammer, vooral de verkoop van 'de fantastische' Wim Jonk. 'Maar we moeten verder. We hebben een nieuwe trainer, een nieuwe ploeg. We hebben tijd nodig. Tegen Feyenoord zijn we dinsdagavond underdog. Zij zijn favoriet.'

De persoonlijke opleving bij PSV ('ik mag onder Robson, sterker dan onder Advocaat, als rechtsbuiten puur aanvallend spelen') heeft Iwan zijn plaats in het Poolse elftal teruggegeven. 'Ik speelde de laatste interland tegen Bulgarije zelfs als zwervende spits en ik scoorde.

'De laatste negen interlands heb ik als enige allemaal gespeeld. Polen is onder Wojcik, de olympische coach van '92, aan een goede serie bezig: van Rusland gewonnen, van Oekraine, van Israël en nu, bij de start van de Europese kwalificatie, met 3-0 in Sofia gewonnen.

'We zijn op de wereldranglijst dertig plaatsen gestegen. Sinds het WK van 1986 was ons land, een groot voetballand, nergens meer bij. Het doel is Euro2000, ik speel dan in Nederland thuiswedstrijden.'

John Volkers

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden