Taaier dan Bergsma worden er niet veel geboren

Schaatser Jorrit Bergsma uit Friesland is dun als een spriet, buigzaam als een twijg, maar breken doet hij nooit. Zelfs toen hij 'het end in de bek' had, zoals hij het in het Fries formuleerde, kon hij zondag in Groningen nog zijn laatste krachten aanspreken om het Nederlands kampioenschap op kunstijs op zijn naam te schrijven.

Winnaar Jorrit Bergsma en Marcel van Ham, die tweede werd.Beeld ANP

Het was een verrichting zonder weerga. Jorrit Bergsma was vier dagen lang serieus ziek geweest in de aanloop van de nationale titelstrijd. Op zondag won hij in Thialf de 10 kilometer van de NK allround, maar na afloop moest hij rennen naar het toilet. Hij bracht vier dagen door in de directe omgeving van zijn badkamer. Niets smaakte hem, hij leefde op crackers en beschuit. Maar het grootste probleem van al dat spugen en 'skieten' was zijn vochthuishouding.

Zelf wilde hij zich voor de belangrijke wedstrijd van zondag terugtrekken. Coach Jillert Anema overtuigde de olympisch kampioen (10 kilometer) toch van start te gaan. 'Het kon geen kwaad. Er kon niets kapot gaan, zei Jillert. Daarom ben ik toch gestart. Ik vroeg me af of het verstandig was. Het was verstandig, zeg ik nu', zo sprak de winnaar in het steenkoude ijsstadion van Groningen.

Vroege aanval

Zaterdag reed Bergsma voor het eerst 'een halve training'. Hij wantrouwde de benen, maar zondag bleek al snel dat zijn inhoud nog altijd in orde was. Bergsma plaatste een vroege aanval, met in zijn gevolg de onbekende Marcel van Ham. Hij had de benen stil kunnen houden, Bergsma houdt van soli, maar hij besloot door te rijden omdat het gevoel goed was.

'Ik kwam licht vooruit en reed lekker. Laat ik de gang er maar in houden', was zijn gedachte van dat moment. Toen hij de achterkant van het peloton in het vizier kreeg, werd het tijd voor het grote ploegenspel van de dominante A-Ware Fonterra-formatie van coach Anema. Bob de Vries liet zich afzakken, Niels Mesu hield ook in en op kop ging vijfvoudig Nederlands kampioen Arjan Stroetinga aan de handrem hangen. Binnen twee ronden was jorrit Bergsma, met Van Ham als tendertje aan de locomotief, op één ronde voorsprong beland.

Dat moesten er twee worden, meende ploegleider Anema. Hij wil veel spektakel in de soms wat eenzijdig verlopende marathons en hij vindt een soloaankomst het allermooist. Zoiets is Bergsma op het lijf geschreven. Het treintje van Anema's mannen maakte bij voortduring vaart, maar Bergsma kreeg Van Ham niet los gereden. Zelfs op topsnelheid, rond de 50 kilometer per uur, gaf de Alkmaarder geen krimp.

Mep

In de slotfase werd hij met een mep uit het stomende treintje geslagen door Stroetinga. Het is de ongeschreven wet van het marathonschaatsen. Je kruipt niet tussen vijf mannen van dezelfde ploeg die snelheid aan het winnen zijn. Het ellebogenwerk kostte Stroetinga overigens een rode kaart.

In die fase bleken de benen van Bergsma zo ongeveer leeggelopen. 'Ik dacht: de benzine is op bij Jorrit. Dat wordt nog spannend', zei Anema in de nabeschouwing.

Na het afsprinten door het peloton waren er nog vijf ronden te rijden, waarin Van Ham in het spoor van Bergsma bleef. Die reed vier ronden haast rechtop, de gepijnigde benen uitschuddend. 'Die waren lang niet fris meer.' Hij zei weinig van zijn tegenstrever te hebben geweten. 'Maar die 150 ronden (60 kilometer, red.) moeten er bij hem toch ook ingehakt hebben, dacht ik bij mezelf.'

Diesel

Op 300 meter van de finish ging Van Ham aan. Bergsma, het prototype van de diesel, trok zich juist op tijd in gang om de laatste bocht de binnenzijde te kunnen houden. Met die manoeuvre wist hij zichzelf Nederlands kampioen. Het was zijn eerste titel op kunstijs. 'In een jaar zonder natuurijs is dat een grote prijs', meende Bergsma.

De 1.90 lange schaatser is olympisch kampioen en wereldkampioen op de 10 kilometer, hij won de Alternatieve Elfstedentocht, werd tweemaal Nederlands kampioen (Midlaren en Emmen) op natuurijs, veroverde zelfs een Kazachs kampioenschap. Hij is aan het afvinken op zijn verlanglijst. De Nederlandse titel kunstijs was de voorlaatste lege plek.

Er rest er nu nog een, de grootste wat hem betreft. Het is de Elfstedentocht, die zondag op de dag af achttien jaar geleden voor het laatst werd gereden. Bergsma was toen tien jaar, een juniorschaatser en een zeiltalent. Hij heeft nog tien jaar, voor zijn grote dagen van taaiheid voorbij zijn.

Huisman sluit emotioneel jaar af met derde titel

Mariska Huisman is een nuchtere West-Friezin. Daarom sloeg ze zondag geen kruisje, keek ze niet naar boven en droeg ze haar nationale titel ook niet op aan haar broer Sjoerd, de vorig jaar overleden marathonschaatser.

Na haar derde nationale titel op de marathon zei ze eerlijk dat ze tijdens de tachtig ronden op het ijs van Kardinge 'wel even' aan haar broer had gedacht. 'Sjoerd zou superblij zijn als hij wist dat ik had gewonnen', was haar laatste zin over de emotie die haar nog altijd in de greep moet hebben sinds de plotselinge dood van haar broer op 30 december 2013.

De Nederlandse schaatswereld was die dag in shock. Mariska Huisman zegde af voor de NK van enkele dagen later in Dronten. Ze was een jaar geleden 'een wrak', aldus haar ploegleider Gerrit Bakker.

Vier weken later greep ze de zege op het natuurijs van de Oostenrijkse Weissensee. Ze hield de pers af. Ze wilde verder met haar (sport)leven. Ze trachtte zich af te sluiten van al te veel emotie.

In november had ze graag de Sjoerd Huisman Bokaal willen winnen op haar thuisbaan in Hoorn. Ze werd derde. Dat was een zware teleurstelling, die haar aanspoorde om de vorm aan te scherpen. De voorbije weken won ze drie KPN-marathons op rij. Die zeges vormden een mooie opmaat naar de NK in Groningen.

Huisman kon de druk van het favorietendom aan. In de wedstrijd viel ze, maar ze werd gered door haar sterke ploeggenoten van Haardhout.com. Die haalden haar op. 'Zonder mijn ploegmaatjes had ik hier niet gewonnen', gaf ze toe.

Haar derde titel op kunstijs, na die van 2010 en 2012, veroverde ze na een sprint, waarin ze de snelle allrounder Irene Schouten versloeg. Die prikte na de laatste bocht aan de binnenkant naast Janneke Ensing, waarna beide rijdsters uit balans raakten. Huisman miste geen slag en zegevierde glansrijk.

Ensing was kritisch: 'Ik snap niet dat iedereen met Mariska Huisman naar de streep rijdt.' De winnares is dan al bekend, was haar theorie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden