interview Sven Groeneveld

Sven Groeneveld: ‘De tenniscoach is te vaak een sluitpost’

Op de openingsdag van Wimbledon laat Sven Groeneveld zich duidelijk uit over zijn vak als tenniscoach en ‘de grote drie’.

Sven Groeneveld, hier als coach van Maria Sjarapova tijdens een training op Wimbledon in 2015. Beeld Getty Images

Al bijna 30 jaar werkt tenniscoach Sven Groeneveld (53) met grandslamkampioenen, van Monica Seles, Mary Pierce en Arantxa Sanchez-Vicario in de jaren ’90 tot Ana Ivanovic, Maria Sjarapova en sinds twee maanden de Amerikaanse Sloane Stephens, nummer 9 van de wereld. Hij heeft het prijzengeld in de sport zien vertienvoudigen, maar het aanzien van de coach is onveranderd gebleven. ‘Coachen is nog steeds geen volwaardig beroep.’

Zeker voor de topspelers die een intensieve begeleiding kunnen financieren is tennis een teamsport geworden. Groeneveld: ‘Toen ik in 2013 met Sjarapova ging werken, had ze al een sparringpartner, een fysiotherapeut, een conditietrainer en een coach. Niet alleen Federer en Nadal kunnen hun personeel betalen. Je ziet steeds meer grote teams verschijnen bij toernooien, omdat de topspelers veel meer zijn gaan verdienen.

Het betekent niet dat daarmee ­automatisch ook de kwaliteit van die begeleiders is gestegen. De salarissen van de coaches zijn niet evenredig omhoog gegaan. De spelers moeten hun ruimere budgetten verdelen over meer mensen. En dus zie je nog steeds veel wisselingen van coaches, ze zijn meestal een sluitpost.

Ik blijf het verbijsterend vinden dat het vriendje van de speelster of de vader of moeder mag coachen. Ik heb nogmaals aangegeven bij de Womens’s Tennis Association en de Nederlandse bond dat er meer waardering moet komen voor de coach. Nu heeft de coach geen duidelijke status, iedereen kan coach zijn. De overkoepelende instanties zijn wel bezig met cursussen, maar het blijft een vrij beroep. Je zou een licentie verplicht moeten stellen.’

Behoedzaam is Groeneveld over zijn missie met de Amerikaanse ­Sloane Stephens. Het is zijn mantra, praat nooit over de speler met wie je werkt. ‘Elk woord dat verkeerd wordt uitgelegd, kan de samenwerking beïnvloeden. Ik beschouw mezelf als tennisarchitect. Ik leg in deze periode het fundament onder een nieuw masterplan voor Sloane.

Het begint altijd met het opbouwen van een gezonde relatie met je speler. Vertrouwen is cruciaal, zeker nu spelers teams om zich heen hebben met mensen die allemaal willen meetellen. Je moet als coach goed kunnen laveren.’

Spagaat

Het blijft een wonderlijke en vaak onmogelijke spagaat dat hij zowel leider is als werknemer van zijn pupil. Groeneveld: ‘Ik heb er nooit een probleem mee gehad. Vele coaches zijn bang om hun baan te verliezen. En durven hun spelers niet de waarheid te zeggen. Heb ik nooit gedaan. Ik leerde al vroeg dat een coach onafhankelijk moet zijn.

Ooit zei de vader van Monica Seles tegen me dat hij voor Roland Garros een andere coach wilde vragen. En voor Wimbledon kwamen ze dan weer bij mij terug. Ik heb toenmalig bondscoach Stanley Franker om ­advies gevraagd. Hij antwoordde: meteen stoppen met Seles. Zo werkt het niet. Het was misschien de belangrijkste tip in mijn loopbaan. Je moet als coach vasthouden aan je principes. Maar om me heen zie ik hoe meerdere collega’s zichzelf verloochenen.’

Groeneveld doceert dat de coach zichzelf ook ondergeschikt moet kunnen maken. Hij schuift zijn ego opzij en is soms zelfs tassendrager van Sloane Stephens. ‘Ik had het nog nooit gedaan, maar op Roland Garros droeg ik haar tas. Daar had ze een fysieke reden voor. Denk je dat Federer vanwege zijn kwetsbare rug telkens een zware tas naar de baan sjouwt?’

Er zijn ook grenzen en die geef ik duidelijk aan. Arantxa Sanchez nam overal haar hondje mee, die zat zelfs in haar spelersbox. Of ik een keer op dat beest kon passen? Natuurlijk niet. Ik zei meteen: die hond heeft niks met je tennis te maken, jij bent er verantwoordelijk voor.’

De relatie tussen de coach en de ouders van de spelers staat vaak onder druk. Noodgedwongen verbrak Groeneveld in januari de samenwerking met het Chinese talent Wu Yibing, omdat diens moeder de regie wenste te bepalen. ‘Ik probeer de ouders altijd te integreren in de begeleiding van hun zoon of dochter. Zeker in een individuele sport zijn ze het anker en het vangnet van hun kinderen.

Dominant

‘In de Chinese cultuur is de moeder uiterst dominant. De moeder van Wu had een eigen agenda, die ze niet deelde. Zo word je baan als coach onmogelijk. Ik werkte met een talentvolle jongen van 19 jaar die van zijn moeder kreeg te horen wat hij wel en niet moest doen. Maar die moeder heeft nooit een speler begeleid. Ik hield ze voor dat ze hun eigen lijn konden bepalen. Ik voorspelde ook het eindpunt. Ik weet dat hij geblesseerd raakt.

En wat gebeurde er? Wu heeft sinds januari geen toernooi gespeeld. Ik zei tegen hem: je moeder is de stewardess, ik ben de piloot. Als jij het vliegtuig inloopt en je ziet de stewardess achter de stuurknuppel en de piloot de drankjes serveren, blijf je dan zitten? Ik weet wat ik doe, ik stap meteen uit. Wu antwoordde: ik heb geen alternatief. Ik moet mijn moeder gehoorzamen. Toen had ik geen andere keuze dan te stoppen als coach.’

Met de eveneens nadrukkelijk aanwezige Joeri Sjarapov heeft Groeneveld nog steeds contact over diens dochter Maria Sharapova. ‘Ik zat bijna dagelijks met hem aan de telefoon. De relatie is nog steeds goed. Hij was heel betrokken. Ik waardeerde zijn inbreng, ik heb hem nooit als een stoorzender beschouwd. Je moet als coach met alle mensen in de omgeving van je speler kunnen omgaan, van haar partner tot de manager. Wie denkt dat de coach alles alleen bestuurt, is binnen een week weg.’

Met Groeneveld als coach won ­Sjarapova in 2014 Roland Garros. Twee jaar later onthulde de Russin dat ze bij de Australian Open was betrapt op het gebruik van meldonium, een middel dat sinds januari 2016 op de dopinglijst stond. Sjarapova zei de waarschuwende mails van anti-dopinginstituut Wada en de internationale tennisfederatie (ITF) over het hoofd te hebben gezien. Ze werd aanvankelijk voor twee jaar geschorst.

Excessief medicijngebruik

Het sporttribunaal CAS bracht de straf terug tot 15 maanden en constateerde dat Sjarapova ‘niet de intentie had om doping te gebruiken’. En stelde ook vast dat Groeneveld niets heeft geweten van haar excessieve medicijngebruik. In april 2017 keerde ze nog steeds onder zijn regie terug op de tennisbaan, vorig jaar werd de samenwerking tussen Groeneveld en Sjarapova (32) beëindigd.

Groeneveld: ‘Ik wil niet ingaan op de details. Ik heb alleen tegen Maria gezegd: ik ben er voor je. Ik weet hoe je bent.’ Hij mag ook contractueel niet spreken over de dopingschorsing van Sjarapova. Maar hij zegt ‘100 procent’ te geloven in haar onschuld.

Groeneveld heeft zich nooit verraden gevoeld. ‘Ik heb nooit getwijfeld om een andere kant op te gaan. Mijn contract was gestopt, ik had gemakkelijk met iemand anders kunnen gaan werken. Maar ik besloot te blijven. Ik zei: ik wacht op je.’

Zijn vriend en oud-prof John van Lottum vertelde drie jaar geleden dat Groeneveld een paar flinke tikken had gekregen. ‘Ik kan niet zeggen dat die affaire me onberoerd heeft gelaten. John heeft een andere woordkeuze, ik had het liever niet meegemaakt. Ik heb er wel veel van geleerd.’

Groeneveld is voor het eerst sinds 2015 terug op Wimbledon. Twintig jaar geleden behoorde hij tot het Zwitserse begeleidingsteam dat de 17-jarige Roger Federer in het gareel moest zien te houden. ‘Het is onvoorstelbaar dat Roger op zijn 37ste nog steeds favoriet is om Wimbledon te winnen.

Play Station

‘Roger was een moeilijk jongetje dat snel was afgeleid. Ik begeleidde hem als junior op Queens en sprak met hem af dat hij niet vaker Play ­Station moest spelen dan tennissen. Maar het regende de hele week, dus daar kwam weinig van terecht. Een paar weken later won Federer het ­juniorentoernooi op Wimbledon. Hij kon zich toen al heel snel aanpassen.

Roger had temperament, maar tevens een goddelijke timing. De creativiteit spatte ervan af, hij vond het ook geweldig om te dubbelen. Roger was heel speels, een jonge hond. En eigenlijk is hij dat nog steeds. Peter Lundgren was de coach van Federer, toen hij in 2003 zijn eerste Wimbledontitel won. Hij vertelde me dat niemand in die tijd kon voorzien dat Federer het tennis zou regeren. Het heeft heel wat gevergd om van dat driftige ventje een kampioen te maken.’

Het is veelzeggend dat de dertigers de dienst uitmaken, zegt Groeneveld. ‘De generatie na Federer, Nadal en Djokovic mist de kwaliteiten en tevens de mentale hardheid om die mannen van hun troon te duwen. Ik ben bovendien bang dat Djokovic zijn twee voornaamste concurrenten nog wil inhalen. De lichting na hen laat het afweten, hoewel ik Stefanos Tsitsipas echt goed vind. Ik wacht ook tot Alexander Zverev het laatste stapje naar de top zet.

‘Toch is het waanzinnig dat Nadal voor de twaalfde keer Roland Garros wint en Federer een tiende titel behaalt in Halle. Zie die giganten maar eens aan de kant te zetten. Federer had zijn racket allang kunnen opbergen. Maar je voelt aan alles dat de grote drie van het tennis bezig is om geschiedenis te schrijven. En dat maakt het huidige tijdperk zo speciaal.’

Wie is Sven Groeneveld?

Als tennisprof kwam Sven Groeneveld (53) niet hoger dan plaats 826 op de wereldranglijst, in de jaren ’90 was hij een van de eerste sparringpartners van vedetten als Monica Seles, Marcy Pierce en Arantxa Sanchez-Vicario. Groeneveld reisde ook als ‘hittingcoach’ met de topspelers Greg Rusedski, Nicolas Kiefer en Michael Stich. Hij behaalde zijn diploma’s in dienst van de Zwitserse bond, waar hij tussen 1997 en ’98 tot het begeleidingsteam van de jonge Roger Federer behoorde. Voor Adidas speurde Groeneveld naar jong talent, namens Orange Coach begeleidt hij tennistrainers- en coaches. Tussen 2013 en ’18 was Groeneveld coach van Maria Sjarapova, sinds mei heeft hij de Amerikaanse Sloane Stephens onder zijn hoede.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden