Supporters FC Twente eisen hun club terug

De leden van FC Twente '65 hebben een simpele agenda: een club door en voor de fans, met oog voor de menselijke maat in plaats van geld. Ze vonden inspiratie bij buitenlandse clubs.

Mei 2010. Enschede loopt uit om landskampioen FC Twente te huldigen. Nergens een donkere wolk te zien.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Ze willen weg van de angstcultuur, weg van het verleden dat de club dreigt te verstikken. De leden van de onlangs opgerichte vereniging FC Twente '65 willen een ander type profclub in Enschede, een club met inspraak voor supporters. Een club voor het volk, maar ook een beetje van het volk. Een club die weer aaibaar is.

Willy Berends slaapt slecht van FC Twente, waar hij tot 2014 medewerker communicatie en marketing was. Over voormalig voorzitter Joop Munsterman, uitgegroeid tot symbool van de opkomst en bijna-ondergang van het voetbalbolwerk, wil hij, omdat een 'natrapverhaal' geen zin heeft, niet meer zeggen dan: 'Er heerste een angstcultuur onder Joop, en zijn opvolger Aldo van der Laan ging door waar Joop was gestopt. Bijna iedereen probeerde alleen de baas te plezieren. Alles draaide om Joop.'

Volgens Berends is er van hogerhand altijd gezegd dat het in financieel opzicht goed was afgelopen als Twente na 2010 ook in 2011 kampioen was geworden. 'Maar wie weet, waren de problemen dan nog veel groter geweest.' Niemand durfde de klok te luiden. Bijna iedereen was uiteindelijk ook slachtoffer.

In de onlangs opgerichte Ledenvereniging zijn alle geledingen van de club vertegenwoordigd; van de fanatieke supporters van Vak P tot de ondernemers van de streek. In de volksmond zijn ze al bekend als in de naam van hun site: twenteverenigt.nl, voor betrokkenheid, inspraak, toezicht en transparantie.

Ze zijn gemotiveerd, maar ook wel benauwd voor nieuw onheil. Elke dag sijpelen berichten naar buiten over de wankele financiële toestand van de club, nog voordat het officiële en onafhankelijke onderzoek van curator Ben Knüppe is afgerond. Zo'n bericht over de verzwegen miljoenen van de transfer van Tadic is fnuikend voor de rust binnen de club. Het werkt ook op de zenuwen van de gemeente, die voor 32 miljoen garant staat in het reddingsplan dat de club naar het volgende seizoen moet loodsen.

Voormalig FC Twente-voorzitter Joop Munsterman.Beeld anp

KNVB verleent uitstel

De licentiecommissie van de KNVB heeft FC Twente meer tijd gegeven om de halfjaarcijfers over het lopende seizoen in te leveren. De eredivisieclub heeft tot 1 mei respijt gekregen. Twente had om uitstel tot 1 juni gevraagd. De KNVB heeft ingestemd met het uitstel vanwege de lopende onderzoeken. In opdracht van de KNVB brengt Ben Knüppe de structuur en organisatie van FC Twente in kaart. Ook kijkt hij welke personen een bestuurlijke of toezichthoudende rol hadden in de periode dat het mis ging bij Twente. Begin maart presenteert Knüppe de resultaten van dit onderzoek.

Verankering in maatschappij

FC Twente houdt al voorzichtig rekening met zes punten in mindering. Het is maar goed dat het elftal van trainer René Hake aan een opmars is begonnen. De ledenvergadering hoopt op clementie van de licentiecommissie van de KNVB.

Berends en zijn vrienden wijzen op de organisatiegraad van de supporters, op de worteling in de samenleving. Zeker vijftig bussen uit de regio trekken elke keer naar de Grolsch Veste. FC Twente leeft onder het volk; dat niemand het vergeet.

Het mag nooit meer gebeuren dat de volksclub zich uitlevert aan mannen met megalomane ambities. Vandaar dat de vereniging is opgericht. Ongeveer drieduizend supporters hebben zich al aangemeld via de site. Alle supportersverenigingen waren het eens met de oprichting, die met een klaterend applaus werd begroet.

In een filmpje en op een ansichtkaart zie je dat zich een kring vormt rond het embleem FC Twente 1965, voor het stadion. Het is een symbolisch teken van saamhorigheid, van de nieuwe start. Laurens van der Velde van de vereniging: 'We staan op een keerpunt in de clubhistorie. We hebben de mogelijkheid om de club te verankeren in de maatschappij.'

Vier van de leden zijn bijeen in stamcafé Jansen en Janssen op de Oude Markt in Enschede; ondernemer Jan Gerritsen, voorzitter van de vereniging. Laurens van der Velde, communicatieadviseur van de Universiteit Twente en voorzitter van de fractie van de PvdA in Enschede, Willy Berends dus en Edwin Gort, net als de anderen supporter sinds jaar en dag. Het zijn mannen die data en uitslagen van belangrijke wedstrijden uit het verleden zonder moeite opdreunen.

Ze hebben in hun streven Twente te veranderen ook gekeken naar de organisatie van sommige buitenlandse clubs en naar een internationale beweging als 'Against modern football'.

Trainer Steve MacClaren en zijn spelers tijdens de huldiging na het landskampioenschap in 2010.Beeld anp

Het eeuwige geld

De afstand tussen supporters en clubs is soms te groot, vooral door de alsmaar toenemende invloed van het geld. Van der Velde: 'Bij Liverpool hebben veel bewoners van de wijk rond het stadion een afkeer van de club gekregen. Ze krijgen de overlast, het beslag op de ruimte. Van binding is geen sprake. Zo mag de relatie niet zijn.'

Hun bedoeling is om de betrokkenheid van supporters gestalte te geven, door ze een officiële rol te laten spelen in de clubleiding. In de raad van toezicht bijvoorbeeld, of in de Stichting FC Twente, of eventueel zelfs in de directie. Het besturen van de club behoort transparant te verlopen. De club is in zekere zin van de mensen, van de regio, tot in Hellendoorn en Vriezenveen toe. Met lede ogen zien ze aan dat de club in bestuurlijke zin is uitgehold.

'We voelen dat we in zekere zin zijn overgeleverd aan vreemden', aldus Gort. Financieel directeur Gerard van den Belt zit door alle sores ziek thuis. Onno Jacobs, eerder actief bij Feyenoord, ruimt tijdelijk puin. Ted van Leeuwen, technisch directeur, is ook een buitenstaander. Hij werkte eerder voor AGOVV en Vitesse.

Van der Velde: 'Onder de supporters van de club zit kennis genoeg. De club zal opnieuw moeten worden opgebouwd. Alleen al over de jeugdacademie hoor je tranentrekkende verhalen. De scouting is vrijwel opgedoekt, jeugdelftallen staan onderin. Ons imago als opleidingsclub staat op de helling, terwijl we juist dienen te investeren in de jeugd. De jeugd behoort onze levensader te zijn.'

Directeur Gerald van den Belt, tijdens een persconferentie in november 2015.Beeld anp

Geen kritiek en inspraak

De financiële malaise laat de club kraken in al haar voegen. Van der Velde: 'Tot 2011 is vermoedelijk niets met kwade bedoelingen gebeurd. De koers was bedoeld om echt een grote club te maken van FC Twente. Maar het ging van kwaad tot erger. 'Munsterman bepaalde alles. 'Er was geen ruimte meer voor kritiek en inspraak.'

Gerritsen benadrukt dat ook de KNVB worstelt met de casus Twente , zo ingewikkeld als de zaak is, met alle vertakkingen. De leden hebben voor de hervorming van hun club ook naar het buitenland gekeken om te leren van fouten en oplossingen elders.

Ze bestudeerden bijvoorbeeld de gang van zaken bij Hearts in Schotland en Portsmouth in Engeland, clubs die zijn overgenomen door supporters. En natuurlijk is daar Schalke, de bevriende partnerclub. Duitsland is sowieso een voorbeeld, met zijn grote rol voor supportersclubs.

Bij Schalke houden ze zelfs eenmaal per jaar een ledenvergadering in het stadion (zie onder). Gerritsen: 'We hebben ontdekt dat het herstel sneller verloopt als supporters zich op brede schaal bemoeien met het beleid.' Dat willen ze dus bewerkstelligen.

Bij FC Twente kijken ze met enige afgunst naar Heracles. Voorheen was dat het broertje uit de regio, nu de voorbeeldclub met een financieel beleid dat zich laat kenmerken door 'de hand op de knip'. Vierde staat Heracles, met zes spelers uit de gezamenlijke jeugdafdeling van de clubs.

Spelers vieren feest na de overwinning op SC Heerenveen.Beeld anp

Swansea City
In 2002 is Swansea City, onder leiding van de Australische zakenman Tony Petty, bijna failliet. In dat jaar leggen zes mannen ieder 50 duizend pond in om de club te redden. De club uit Wales speelt in de laagste divisie van het betaald voetbal. Een van de redders is de Haagse zakenman John van Zweden, die bevriend is met één van de andere geldschieters. Nu voetbalt Swansea in de Premier League. Van Zweden houdt overal lezingen om te vertellen over zijn avontuur.

Portsmouth
Portsmouth, in 2008 nog winnaar van de FA Cup, versleet een serie eigenaars uit onder meer de Verenigde Arabische Emiraten, Hongkong en Rusland. Grote financiële problemen en degradaties waren het gevolg. De club is nu in handen van de supporters en speelt in de 4de profdivisie.

Heart of Midlothian
Van 2005 tot 2013 was er veel rumoer onder de Russisch-Litouwse eigenaar Vladimir Romanov. Ambities liepen uit op financiële problemen, degradatie, hoge schulden en tot slot overname door een groepering lang niet allemaal rijke supporters.

Schalke 04
Elk jaar is er een ledenraadsvergadering, eind juni in het stadion. Daarbij zijn gemiddeld tussen zes- en negenduizend supporters aanwezig, minder dan 10 procent van het bestand overigens. Onder anderen de technisch directeur verschaft uitleg over beleid. Het totale programma duurt ongeveer acht uur. De leden dienen hun verkiezingsdocumenten mee te nemen, waarmee ze kunnen stemmen, zoals ledenpas, stemkaart, stembiljet, chipkaart voor het stemkastje.

Fans van de Duitse club Schalke 04.Beeld afp

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden