Denksport Schaken

Suggestie van Kramnik: doe de rokade in de ban

McShane – Jones, Londen 2019.

Opvallend vaak zijn voorstellen om de spelregels te veranderen afkomstig van schakers die het hoogtepunt van hun carrière ver achter zich hebben gelaten. Zelden ­worden hun ideeën serieus genomen. Zo heeft het pleidooi van Nigel Short om pat gelijk te stellen aan mat geen enkele weerklank gevonden. Veel te ingrijpend, was het unanieme oordeel. Alle elementaire ­remise-eindspelen met koning en pion tegen een kale koning zouden plotseling ­verloren zijn voor de verdediger.

Naar Bobby Fischer is wel geluisterd, zij het vooral na zijn dood. De door de Amerikaan gepropageerde variant van het spel, waarbij partijen beginnen met een steeds wisselende opstelling van de stukken op de eerste rij, is tegenwoordig zo populair dat een paar weken geleden in Noorwegen zelfs een WK-toernooi plaatsvond.

Ook een andere oud-wereldkampioen, Vladimir Kramnik, kwam onlangs met een revolutionair idee: schaf de rokade af. Ja, dat zou veel verschil maken. Kennis van de gangbare openingstheorie is weinig waard met een koning die in het midden van het bord permanent moet worden bewaakt.

De reacties van de topspelers zijn ­vooralsnog zuinig. Sergei Karjakin zei dat schaken zonder de rokademogelijkheid aantrekkelijk zou kunnen zijn voor hen die voor het eerst kennismaken met het spel. ‘Maar als beroepsschaker, die een groot deel van zijn tijd besteedt aan de ­studie van de openingen, heb ik ernstige bedenkingen.’

Tijdens het knock-outkampioenschap van Groot-Brittannië is Kramniks voorstel onlangs in de praktijk getest. De verliezers van de halve finales, Luke McShane en ­Gawain Jones, speelden om de derde prijs in een korte tweekamp waarin de rokade niet was toegestaan. De strijd eindigde in 1-1 na twee vreemde partijen, waarin vooral de witspelers worstelden met de ongewone openingsproblemen.

McShane – Jones

Londen 2019

1. d4 Pf6 2. c4 c6 3. Pc3 d5 4. cxd5 cxd5 5. Lf4 Pc6 6. e3 e6 7. Ld3 Ld6 8. Lxd6 Dxd6 9. f4 h6 10. Pf3 g5 11. Dd2 gxf4 12. exf4 Ld7

Nu zou wit na 13. 0-0 uitstekend staan, maar rokeren mocht nu eenmaal niet.

13. Kf2 Pg4+ 14. Ke2 Db4 15. Lb1 Pa5 16. b3 Tg8 17. g3 Pc6 18. Tc1 Ke7 19. Kf1 h5 20. Kg2 h4 21. a3 Db6 22. Te1 Kd8 23. h3 Pf6 24. g4 Pxg4

In beginnende tijdnood waagt zwart een speculatief offer

25. hxg4 Txg4+ 26. Kh2 Kc7 27. Lc2 Tg3 28. Tf1 Tag8 29. Tf2

Veel sterker is 29. Tg1 Kb8 30. Txg3 Txg3 31. Pe5.

29 ... Kb8

Diagram links

30. Kh1?

Na 30. Pe5 of 30. Taf1 is nog niets beslist.

30 ... Th3+ 31. Ph2 Pxd4 32. Pa4 Lxa4 33. bxa4 Pxc2 34. Dxc2 Tc8 35. De2 d4 36. De4 f5 37. De5+ Ka8 38. Db5 Dc7 39. Tb1 a6 40. Df1 Tg3 41. De2 Dc6+ 42. Tf3 Dd5 43. Tbf1 d3 44. De3 d2 45. Td1 Tc1 46. De2

Diagram rechts

46 ... Txf3 47. Pxf3 Db3

Wit geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden