Sport in AmerikaSport op universiteiten

Studentensport als vorm van moderne slavernij

Vanuit New York belicht Koen van der Velden wekelijks ontwikkelingen in de Amerikaanse sport. Vandaag: de studentensport is een melkkoe voor de universiteiten en de coaches, maar niet voor de sporters zelf.

Coach en spelers van de Alabama Crison Tide komen het veld op voor de halve finale van de playsoffs van de competitie voor universiteitsteams. Beeld AFP
Coach en spelers van de Alabama Crison Tide komen het veld op voor de halve finale van de playsoffs van de competitie voor universiteitsteams.Beeld AFP

Op de eerste dag van 2021 keken miljoenen Amerikanen naar de halve finales van het footballseizoen met de vier beste universiteitsteams, een lucratief gebruik in de nationale sportindustrie. Tv-zender ESPN betaalde 160 miljoen dollar voor de uitzendrechten van de twee wedstrijden.

Mede door de televisie-inkomsten verdienden de vier coaches dit seizoen gezamenlijk een kleine 25 miljoen dollar. Een andere traditie: spelers blijven achter met lege handen, zoals staat voorgeschreven in de wetten van de schoolsport.

Handboek

Het is de voornaamste regel in het handboek van de National Collegiate Athletic Association (NCAA), het instituut dat sportcompetities namens 1100 universiteiten organiseert: zogeheten student-atleten moeten te allen tijde hun amateurstatus behouden. In ruil daarvoor krijgen de talenten onder meer hun opleiding en onderdak op de campus vergoed. Volgens de NCAA, de springplank naar een profbestaan, zou dat afdoende zijn.

Jaarlijks verdienen universiteiten die bekendstaan om hun sportopleidingen tientallen miljoenen aan hun (vooral) footballende en basketballende studenten. Lijstaanvoerder is de universiteit van Texas, met in 2019 ruim 200 miljoen dollar aan inkomsten. Geen cent ging naar de hoofdrolspelers, de sporters, die zichzelf kunnen diskwalificeren met het aannemen van een gratis maaltijd of het inhuren van een zaakwaarnemer.

Coaches daarentegen delen in de weelde van hun werkgevers. Confetti daalde afgelopen vrijdag neer op de kruin van Nick Saban, de gelauwerde footballcoach van de universiteit van Alabama. Het 69-jarige uithangbord van Crimson Tide, zoals het populaire footballteam heet, is grootverdiener in de universiteitssport met een salaris van 9,3 miljoen dollar. In de hoogste divisies van het ‘collegefootball’ is het gemiddelde inkomen van een coach 2,67 miljoen dollar. Vijftien van hen lieten in hun contract opnemen dat ze gebruik mogen maken van een privévliegtuig.

Bestbetaald

Volgens een berekening van een financieel analist in New York zijn footballcoaches in veertig van de vijftig Amerikaanse staten de bestbetaalde werknemers in de publieke sector. Politici, professoren en medici volgen op respectabele afstand.

Verandering in het veel bekritiseerde systeem is aanstaande. Steeds luider klinkt kritiek op het systeem uit politieke hoek. Bernie Sanders, senator namens Vermont, is een fel voorstander van betaling van student-atleten. ‘Het zijn werknemers’, schreef hij vorig jaar op Twitter. ‘Ze verdienen een salaris, een vakbond en zeggenschap over hun portretrecht.’

Senator Cory Booker (New Jersey), die zelf football speelde aan de universiteit van Stanford, introduceerde vorige maand de College Athletes Bill of Rights, een wetsvoorstel dat de wensen van Sanders en anderen moet realiseren.

Competitievervalsing

Betaling zou leiden tot competitievervalsing, klinkt het verweer van de NCAA, en zou de gekoesterde grens met profsport doen vervagen. Toch bood de organisatie, die jaarlijks een miljard dollar binnenhaalt, haar critici vorig jaar schoorvoetend een handreiking.

De beste schoolsporters, landelijke bekendheden die als zodanig behandeld worden door Amerikaanse media, kunnen binnenkort mogelijk verdienen aan hun portretrecht, in de vorm van sponsordeals of op basis van hun profiel op sociale media. Deze maand stemt het bestuur van de NCAA over de regelwijzing, die in het najaar al van kracht zou kunnen worden.

In Californië besloot gouverneur Gavin Newsom het besluit niet af te wachten. Vanaf 2023 kunnen student-atleten in zijn staat verdienen tijdens hun schoolcarrière. Newsom ondertekende de wet in The Shop, een praatprogramma van LeBron James. ‘Dit is het begin van een landelijke beweging’, zei hij tegen de sterbasketballer, die de NCAA eerder ‘corrupt’ noemde. Vooral in het basketbal besluiten talenten steeds vaker de NCAA te omzeilen. Buitenlandse competities of betaalde trainingskampen dienen als alternatief.

Racisme

Kritiek op het bestaande systeem overstijgt de sport en verschuift vaker richting het racismedebat: het zijn jonge zwarte Amerikanen die wedstrijden spelen voor de universiteiten waar witte coaches en bestuurders de beloning ontvangen. In de hoogste rangen van het universiteitsfootball is 90 procent van de bestuurders en coaches wit, terwijl op het veld andere verhoudingen te zien zijn.

Sporters die hun lichaam op het spel zetten, krijgen daar weinig zekerheden voor terug. Een ernstige blessure kan niet alleen het zicht op een profbestaan vertroebelen, maar ook de studiebeurs doen verdampen. ‘Deze miljardenindustrie is gefundeerd op bloed, zweet en tranen van sporters’, sprak Richard Blumenthal, een senator uit Connecticut. ‘Zelf hebben zij daar weinig baat bij.’

De coronacrisis plaatste een vergrootglas boven het wankelende systeem van de NCAA. Keyontae Johnson, een beloftevolle basketballer aan de universiteit van Florida, balanceerde vorige maand op het randje van de dood door een hartaandoening die kan worden veroorzaakt door virusziekten. In de zomer was Johnson positief getest. Tijdens een wedstrijd zakte hij in elkaar.

In het football werden zestien van de 44 traditionele Bowl-wedstrijden waarmee het seizoen wordt afgesloten geschrapt vanwege besmettingen. Bij de naar Texas verplaatste Rose Bowl, gewonnen door Alabama, werden afgelopen vrijdag 18.000 toeschouwers toegelaten, terwijl het coronavirus buiten (en wellicht binnen) de poorten woedde. De student-atleten zorgden voor het vermaak, zoals gebruikelijk, maar zullen van opbrengsten uit de kaartverkoop niets terugzien.

Sport in Amerika

Het basketbalsprookje van de Nigeriaanse Griek Giannis Antetokounmpo
Zou sterspeler Giannis Antetokounmpo bijtekenen of niet? Tegen alle verwachtingen in bleef hij de club trouw.

De toekomstdromen van LeBron James
Eerst spelen met zoon Bronny en pas dan stopt hij.

Ongekende luxe voor Amerikaanse voetbalploeg
Nooit eerder konden de VS een voetbalteam met meer talent op de been brengen. Dit is nog maar het begin, verwacht Earnie Stewart, technisch directeur bij de Amerikaanse voetbalbond. ‘De mogelijkheden in dit land zijn eindeloos.’

In het masterplan van basketbalfamilie Ball wordt niets aan het toeval overgelaten
Ze heten LaMelo (19), LiAngelo (21) en Lonzo (23), de basketbalbroers uit de bonte Amerikaanse Ball-familie. Vader LaVar moest en zou ze kneden tot professionals. Het lukte zowaar.

Een geldmachine zonder noodrem, zelfs nu
Hoe geld de Amerikaanse sport blijft beheersen, terwijl het coronavirus de competities overhoop gooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden