Strijders tegen de middelmaat

De Nederlandse volleyballers maakten in 2005 een vrije val, de vrouwen beleefden na een voorspoedige Grand Prix een teleurstellend EK....

De werkdag van de volleybalsters van Martinus begint uitgerekend in de hal van aartsrivaal AMVJ, waar de ploeg dit seizoen een van zijn twee pijnlijke nederlagen incasseerde. Avital Selinger neemt de elf speelsters drie uur lang in intensieve oefenvormen onder handen.

De bondscoach heeft de helft van de Nederlandse internationals ondergebracht bij zijn oude club uit Amstelveen. Volgend jaar voegen de andere zes speelsters zich bij het team.

Selinger en zijn Japanse assistent Sato laten bij de training geen seconde verloren gaan. Er is immers geen tijd te verliezen op weg naar de Spelen van 2008 in Peking, doceert Selinger. `Ik heb de meiden gematst, omdat we vanavond nog een wedstrijd spelen. Die was oorspronkelijk het sluitstuk van onze tweede training.`

`s Avonds wordt in de Bankrashal hekkensluiter Sneek routineus met 3-0 aan de kant gezet. Het is voor het Friese team de tweede afstraffing in Amstelveen binnen vijf dagen. Zo machteloos voelden de speelsters van Martinus zich twee weken geleden in Lichtenvoorde, toen regerend kampioen Longa genadeloos afrekende met het filiaal van het Nederlandse team.

Spandoeken als `Avital, train je niet te hard` en `Longa naar Peking` illustreerden het leedvermaak dat Selinger bekend moet zijn voorgekomen. Eens zette voormalig Starlift-trainer Pierre Mathieu hem voor een duel met Martinus een tuinkabouter voor zijn neus. Nu de in Israël geboren zoon van oud-bondscoach Arie Selinger met zijn internationals in de competitie speelt, proeft hij opnieuw jaloezie en leedvermaak.

In de jaren tachtig werden de pioniers van het Bankrasmodel ook uitgelachen, zegt Harrie Brokking, wederom coach van het Nederlandse mannenteam dat hij eind jaren tachtig als assistent en tot 1992 als hoofdtrainer begeleidde. `Omdat we meer deden dan een ander, zeiden mensen: moet je die uitslovers eens zien. In het buitenland ben je dan een professional, hier een uitslover. We zijn onze weg gegaan en ik denk dat we ons gelijk hebben gekregen.

`Degenen die nu zo reageren op de vrouwen van Martinus kennen de geschiedenis niet of denken nog steeds dat we uitslovers zijn. Laten we het resultaat afwachten. Avital en ik twijfelen niet wie opnieuw gelijk gaat krijgen.`

Selinger: `De kritiek komt van een kleine groep binnen de volleybalwereld. Het maakt niet uit wie gelijk heeft. Het is niet bewezen dat je op een andere manier beter wordt. Afgunst is van alle tijden. Het is blijkbaar leuk mijn speelsters te pesten vanwege hun ambities, ze naar beneden te halen. Het is ook gemakkelijk ze na een nederlaag bij Longa te raken op hun zwakste moment. Dat doet pijn, want die meiden bewijzen niet alleen het Nederlandse volleybal, maar de gehele Nederlandse sport een dienst.

`Ze geven veel op voor hun idealen en merken dat het niet altijd wordt gewaardeerd. Soms denken ze: ik kan mijn kunsten beter ergens anders vertonen, onder vriendelijker omstandigheden. Maar dit is juist de beste training. Als je deze beledigingen kunt slikken, overleef je alles.`

Brokking: `Wij hebben dit met de mannen ook meegemaakt. Wij legden ons extra druk op door clinics te geven. We deden simpele dingen, maar er zaten soms drieduizend mensen op de tribune die verwachtten dat je elke bal goed raakte. Een international kan het zich niet veroorloven een bovenhandse bal door zijn vingers te laten gaan. Elke bal moest goed zijn, het was de ultieme vorm van training. Dat ervaren de speelsters van Martinus nu in de competitie. Een fout doet dus pijn, omdat de buitenwacht erom lacht.`

Hoongelach was er ook na de vrije val van het Nederlandse mannenteam, dat zich deze zomer niet wist te plaatsen voor het WK in 2006 in Japan en vervolgens met de elfde plaats figureerde op het EK in Servië en Montenegro.

Het ging tijdens de WK-kwalificatie om een punt tegen Bulgarije, betoogt Brokking. En Selinger: `Zoals het tijdens de Spelen in Barcelona tegen Italië ook om een punt ging. En zoals de vrouwen op het EK tegen Rusland nog een punt nodig hadden. Maar eerst moet je zover komen dat je voor dat ene punt mag spelen.`

Brokking: `In 2004 ging Nederland kansloos onderuit in Bulgarije. Ik stond daar met een compleet nieuw team. Het is zoals Avital zegt: het niet benutten van het cruciale punt hoort bij het leerproces. Tijdens het EK zaten de spelers er mentaal helemaal doorheen. Toen was de rek eruit.`

Scherp reageerde Brokking op de minzame conclusie van Nesselande-coach Peter Blangé dat Nederland naar het niveau van België was teruggevallen: een sterke competitie en een zwakke nationale ploeg.

`Peter moet uitkijken wat hij zegt, dat heb ik hem ook uitgelegd. In feite sabelde hij zijn eigen spelers neer. De Nederlandse ploeg bestaat voornamelijk uit internationals van Nesselande, die ik een maand onder handen had en hij al drie jaar.

`Blangé mag zeggen wat hij wil, maar ik vond het een beetje dom. Daar kwam nog bij dat Peter ook bondscoach had kunnen worden. Zijn beweegredenen waarom hij het niet heeft gedaan, ken ik niet. Maar het is wel heel simpel iets vanaf de kant te roepen als het misgaat.`

Aan de mentaliteit ligt het niet, beweren Brokking en Selinger. In de motieven van Pierre Mathieu, die Longa verliet omdat hij geen affiniteit had met de beleving van de speelsters, herkennen de bondscoaches zich niet.

Brokking: `De jongens van het Talent Team werden uit hun huis gezet. Maar ze zijn doorgegaan. Ze hebben het niet omgedraaid. Niet gezegd: we stoppen, want we krijgen geen geld. De spelers waar ik nu mee werk, hebben het hardst gevochten voor het programma en niet voor hun eigen hachje. Voor die paar centen hadden ze beter in de WW kunnen gaan. Het idealisme is gebleven, het is niet anders dan in de jaren tachtig.`

En waarom zou Brokking de huidige lichting al afschrijven? `Spelverdeler Nico Freriks is pas 24 jaar en heeft eindelijk de stap naar het buitenland gemaakt om op eigen benen te staan. Rob Bontje speelt voor het tweede jaar in Italië. Wytze Kooistra komt uit de Nederlandse competitie en speelt nu in Italië. Robert Horstink is bepalend bij Maaseik. Kay van Dijk speelt daar ook. We lopen heerlijk af te geven op hem, maar hij is pas 21 jaar.

`Ik vind het geen schande om volgende zomer de European League te spelen. Het EK in 2007 wordt een cruciaal toernooi. Wie daar bij de beste zes eindigt, kan zich vervolgens kwalificeren voor de Spelen in Peking. Of we zover komen, zien we wel. Maar er staat dan wel een team dat kan doorrollen naar de Spelen van 2012.`

Deelname aan de Spelen zou de carrière van Brokking compleet maken. Op last van de spelers moest hij na een teleurstellend EK in 1991 immers weer plaatsmaken voor Arie Selinger. Zoon Avital zegt nu dat de selectie destijds ten onrechte in paniek raakte. Volgens Brokking heeft hij de eer aan zichzelf gehouden.

`Het had geen zin tegen de geest van Arie te vechten. Het was mijn eigen keuze op te stappen. Ik voel geen rancune, ik ben nu niet met een wraakactie bezig. Maar ik zal niet verloochenen dat ik dolgraag naar de Spelen wil nu ik een herkansing heb gekregen.`

Hoewel de afstand met zijn in Japan werkende vader groter is dan ooit, blijft Arie Selinger voor Avital de belangrijkste bron van inspiratie. `Ik heb van hem het trainersvak geleerd. Je mag in een vliegtuig ook niet in de cockpit zitten, omdat je toevallig twintig jaar passagier bent geweest. Mijn vader is nu 68 jaar. Hij heeft gezegd dat dit zijn laatste seizoen is, maar dat roept hij al jaren.

`Zijn eerste grote klus was de opbouw van het Amerikaanse vrouwenteam, van nul tot olympisch goud in 1984. Na zeven jaar keerde mijn vader met de Nederlandse volleyballers weer terug naar de schoolbanken.

`In Japan legde Arie dezelfde weg af, eens houdt het op. Ik denk niet dat hij nog het geduld heeft om weer een generatie volleyballers het abc van de sport uit te leggen. Hij kan ook moeilijk wennen aan de nieuwe spelregels. Als coach moet je je aanpassen, maar de kracht van mijn vader lag altijd in het overbrengen van de finesse van het spel.`

En evenals zijn vader strijdt Avital onvermoeibaar tegen de middelmaat in het Nederlandse volleybal. `Ik ben ervan overtuigd dat het team in zichzelf moet investeren om beter te worden. Ik weet namelijk wat de concurrentie doet. Of we doen het op deze manier, of we zwijgen over idealen, over titels en olympische medailles.

`Het gaat niet om wat anderen denken. De enige relevante vraag is: hoe word je beter dan China, Cuba, Rusland, Brazilië, Italië. Als iemand het weet, kom het mij vertellen en misschien zet ik je meteen voor de groep. Zo lang dat niet gebeurt, probeer ik iets anders te doen dan de andere toplanden. Natuurlijk heb ik geen recept voor het maken van een gouden medaille. Dan zou Japan er meteen vijftig kopen. Iedereen is namelijk op zoek naar die magische formule.`

Selinger zoekt het als vanouds in de teamgeest. `Hoe komt het dat de Amerikaanse basketballers uit de NBA, de sterkste competitie ter wereld, tijdens de Spelen in Athene niet het beste team vormden? Omdat in de NBA niet langer met het hart wordt gespeeld. In het Amerikaanse basketbal hebben de dollars het allang gewonnen van de passie en nationale trots.

`In Nederland staat individuele vrijheid voorop en toch zal ik op een of andere manier door het ijzersterke teamgevoel bij Brazilië, Cuba, Rusland en China heen moeten breken. Waar haal ik dus mijn toegevoegde waarde vandaan?

`Niet door een typisch Nederlands model te creëren, dat al onze normen en waarden weerspiegelt. De Nederlander wordt beschermd van de wieg tot het graf en heeft niet geleerd te overleven. Hij is afhankelijk geworden. De volleybalsters moeten juist leren gezamenlijk te overleven.`

Het WK in Japan - Nederland zit met Brazilië en Amerika in een loodzware poule - wordt een belangrijke graadmeter voor de olympische kansen van de nationale vrouwenploeg.

Selinger: `Ik benader het stap voor stap. Ik beschouw die olympische medaille als een droom waaraan dagelijks wordt gewerkt. De weg is zo lang, het verschil tussen een mislukte missie en mission completed merk je pas op het moment suprème.`

Voor de training van Martinus filosofeert hij over de steeds langere vrouwen in het internationale volleybal. `Aan het net bouwen de Russinnen een muur van ruim twee meter op.` Lengte en kracht; Nederland moet mee met die trend, want `de olifanten winnen altijd van de mieren`.

Het is een typische Selinger-beeldspraak. `Ze kunnen nijverig zijn en met zeer velen, ze zijn behendig en creatief. Maar als een olifant zijn voet er op zet, wordt de mier verpletterd.`

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden