Stramme Van der Heijden nu steunpilaar Feyenoord

Bij Ajax mislukt, met Willem II gedegradeerd en in de Kuip op zijn plaats

In de Ajax-jeugd was zijn linkerbeen bijkans heilig. Jan-Arie - bijgenaamd Jan Scharie - van der Heijden was een modelprof in spe. De laatste stap zette hij niet. Zondag keert hij terug in de Arena. Tijd om zijn opleiders te tonen dat zij ongelijk hadden.

Jan-Arie van der Heijden (L) van Feyenoord viert de 2-1 met zijn teamgenoten tijdens de wedstrijd tegen PSV Beeld anp

Te veel technicus was hij, te weinig breker. Te veel 'Ajax', de club die hem opleidde, te weinig 'Feyenoord'.

Jan-Arie van der Heijden leek afgelopen zomer al na een seizoen uit de Kuip te vertrekken. Geen Feyenoordfan was in opstand gekomen, maar technisch directeur Van Geel besliste dat Van der Heijden moest blijven. Hij maakte het vertrouwen waar. De Schoonhovenaar is een vast onderdeel van de defensie die dit seizoen pas zeventien doelpunten tegen kreeg.

Hij oogt op zijn 29ste sneller, sterker, zelfverzekerder en kreeg zelfs een liefkozende bijnaam: 'Jan-Scharie'. Want de schaarbeweging voert Van der Heijden nog steeds vloeiender uit dan wie dan ook.

Bij Ajax, dat komende zondag met winst op Feyenoord de titelstrijd hoopt te reanimeren, weten ze er alles van. Het kwijl liep uit de mond bij de vaste volgers van de Ajax-jeugd bij het horen van die bijzondere voornaam. Parool-columnist en programmamaker Henk Spaan schreef 'nooit meer zo'n mooi linkerbeen te hebben gezien sinds Van Hanegem'.

Achteloos stak Van der Heijden, destijds middenvelder, aanvallers weg, kapte hij tegenstanders uit, trapte hij ballen in de kruising of verlegde hij het spel van zijlijn naar zijlijn. Zijn modieuze uiterlijk correspondeerde met zijn status van toekomstig godenzoon. Hij heeft al jaren verkering met een professioneel fotomodel.

En wat een geweldige prof was hij bovenal. Door zijn gedisciplineerde levensstijl ondervond hij op het oog weinig hinder van zijn suikerziekte.

Technisch briljant

Maar zoals vaker bij door Henk Spaan gelanceerde Ajax-pareltjes brak Van der Heijden nooit serieus door in de Arena. De trainers Van Basten, Jol en De Boer zagen het stuk voor stuk niet in hem zitten. Ja, leuk, die passes die dat linkerbeen voortbracht, maar het zou fijn zijn als er ook wat snelheid en kracht inzat. 'Hij was vooral in de A1 een van de beteren, maar stond daarna een beetje stil,' vertelt jeugdtrainer Gery Vink. 'Jan-Arie was technisch briljant, maar had geen snelheid.'

Dat Van der Heijden 'toch iets zou gaan bereiken' was Vink duidelijk. 'Op en top prof, die jongen. Leergierig, sociaal en slim. Hij had alles op orde. Ik heb nog nooit een jeugdspeler gezien met zo'n nette voetbaltas. Toilettasje links, twee paar keurig gepoetste voetbalschoenen rechts en speciale vakjes voor zijn insuline, dextro en zo.'

Een verhuurperiode bij Willem II mondde uit in rechtstreekse degradatie met Van der Heijden als boegbeeld ¿ hij was op het laatst aanvoerder in Tilburg. Terug bij Ajax gaf Frank de Boer, nota bene de trainer die met hem wegliep in de jeugd, aan geen toekomst voor hem te zien bij het eerste. Vink: 'We hadden heel veel goede middenvelders.'

8 voormalige Ajax-spelers zijn met Feyenoord kampioen geworden: Peter van Vossen in 1999, Rob Witschge, Arnold Scholten en John van Loen in 1993, Johan Cruijff in 1984, Theo van Duivenbode in 1971, Eddy Pieters Graafland in 1961/62/65/69 en Henk Groot in 1965.

Van der Heijden toog in 2011 naar Vitesse. Door de terugkeer van clubicoon Theo Janssen verhuisde hij een jaar later van middenveld naar defensie. Hij versoberde zijn spel, voegde er een tackle aan toe, stapte anderhalf jaar geleden transfervrij over naar Feyenoord, kortwiekte zelfs zijn haar.

Dit seizoen greep hij door een blessure van Terence Kongolo overtuigend zijn kans. In de fanshop op Rotterdam Centraal hangt een shirt om de prominentste etalagepop met 'Jan' en daarachter de afbeelding van een knipschaar. Het shirt wordt goed verkocht.

Wat helpt: er steekt een interessant verhaal achter. De transformatie van Van der Heijden is mede te danken aan de vele zweetdruppels die hij plengde in een oude loods in de schaduw van De Kuip.

Jan-Arie van der Heijden juicht na zijn 2-1 tegen PSV Beeld anp

Houten Klaasen

Een bezoek aan deze tot bewegingscentrum omgetoverde loods, waarin vroeger een hennepkwekerij huisde, is inspirerend. Op de atletiekbaan hinkelt een groep werklozen, op de tennisbaan proberen twee voetbalprofs een misvormde stuiterbal te pakken te krijgen en oprichter en technisch directeur Errol Esajas zelf helpt een jeugdspeler van Feyenoord met stretchen.

'Nederlandse voetballers zijn Houten Klaasen,' vertelt Esajas even later wandelend door de loods. 'Daar moet je mee aan de slag. Je moet die motoriek ontwikkelen! Ik word doodmoe van trainers die zeggen dat spelers niet sneller kunnen worden.'

Esajas, voormalig topsprinter, schrok van de beperkte mobiliteit van Van der Heijden toen die een jaar geleden voor het eerst langskwam. 'Ik heb hem eerst losgemaakt, veel laten stretchen en daarna allerlei trainingen met hem gedaan om hem sneller en weerbaarder te krijgen.'

5 spelers van het huidige Feyenoord hebben eerder bij Ajax gespeeld: doelman Kenneth Vermeer, Jan-Arie van der Heijden (twee eredivisieduels in Ajax 1) en de voormalige Ajax-jeugdspelers Eljero Elia, Bilal Basacikoglu en Marko Vejinovic

Esajas liet Van der Heijden onder meer boksen, in een touw klimmen, over hordes springen, sprinten met een elastiek aan zijn rug en met een grote hamer op autobanden slaan. Hij loopt naar een bord met namen en cijfers. Die van oud-voetballer Edgar Davids, tennisser Kiki Bertens en Excelsior-doelman Warner Hahn staan erop. En ook: Jan-Scharie, die blijkens de genoteerde tijden flink sneller is dan een jaar terug.

Esajas: 'Bij fysieke training denkt iedereen aan het krachthonk. Aan bankdrukken. Krijg je allemaal van die bodybuilders. Als ik die De Ligt van Ajax zie dan jeuken mijn handen. Hij is groot en breed, ja, maar niet snel op zijn voeten, niet snel in het bewegen. Er is met gerichte training zoveel winst te halen.'

Ajax heeft oud-topsprinter Troy Douglas in dienst, Feyenoord doet ook steeds meer aan specifieke krachttraining, maar geeft spelers dus ook toestemming extra bij Esajas te trainen. Die laatste kijkt uit naar zondag als Van der Heijden stuit op de spits die het hem dit seizoen nog het lastigst maakte: Kasper Dolberg, de nieuwe lieveling van talentenfluisteraars als Henk Spaan. Esajas: 'Jan-Arie hoeft echt voor niemand bang meer te zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.