Interview Raemon Sluiter

Sterkere Kiki Bertens ‘gevaarlijke outsider’ voor US Open, zegt trotse coach Raemon Sluiter

Kiki Bertens glorieerde ­vorige week niet alleen als kampioen in Cincinnati, maar ook met coach Raemon Sluiter in The New York Times. De 26-jarige Bertens wordt bij de US Open gepresenteerd als titelkandidaat, nadat ze op het hardcourt in Mason, Ohio met Wozniacki, ­Svitolina, Kvitova en nummer 1 Halep vier speelsters uit de toptien had verslagen. 

Sluiter en Bertens delen een emotioneel moment na de overwinning op Simone Halep. Beeld Getty

Sluiter trapt meteen op de rem. ‘Het is niet realistisch om Kiki na twee goede weken op hardcourt meteen als favoriet voor de US Open te bestempelen. Ik zou haar een gevaarlijke outsider willen noemen.’

Bertens begint maandag als nummer 13 van de wereld aan het laatste grandslamtoernooi van dit seizoen. Ze staat op de ­zevende plaats in de Road to Singapore, waar de afsluitende WTA Finals worden ­gespeeld. Kiki is hot, Kiki staat op het punt om de wereld te veroveren. Onder regie van een coach die negen maanden geleden nog overwoog om te stoppen met de sensibele speelster, die zichzelf geregeld kwijtraakte op de baan.

‘Op Wimbledon heeft Kiki het geloof gekregen dat ze ook op andere ondergronden kan presteren’, vertelt Sluiter, telefonisch vanuit New Haven, waar Bertens alleen dubbelde om zichzelf te sparen voor de US Open. ‘Kiki krijgt steeds meer overzicht op haar carrière, ze kan nu wel weloverwogen beslissingen nemen. Ze beschikte al over veel tennisintelligentie. Maar als je in paniek raakt, kun je die niet gebruiken. Dit jaar heeft ze zichzelf veel meer onder controle.’

Bertens met de return in de finalepartij tegen Simone Halep. Beeld Getty

Te kritisch

Het is een typerend beeld als Bertens zichzelf te kritisch beoordeelt. Al op 3-2 in de eerste set van de finale in Cincinnati ­tegen Simona Halep laat ze haar coach naar de baan komen. ‘Ik zit er helemaal niet ­lekker in, zij is veel beter’, zegt Bertens.

Waarop Sluiter de aloude spreuk van voetbaltrainer Co Adriaanse citeert. ‘Ik noemde het scorebordjournalistiek, want ik zag vijf games waarin het verschil ­minimaal was. Als Kiki nog iets rustiger zou zijn, had ze gedacht: ‘Niks aan de hand. ­Halep speelt al goed en toch ben ik dichtbij.’ Het zou een volgende stap kunnen zijn in haar ontwikkeling, maar Kiki is al zo ver op dat gebied.’

Donkere maanden

Al eerder schetste Sluiter het contrast ­tussen de laatste, donkere maanden van 2017 en de bloeiperiode dit seizoen. ‘Kiki won ­vorige zomer nog het toernooi in Gstaad, daarna was het dramatisch.’

Met loeiende sirenes werd de coach ­ontboden, als een ambulance die eerste hulp moest verlenen. Het is voor Sluiter ook een strijd met zichzelf geweest. Hij is net zo’n gevoelsmens als Bertens, kreeg ­geregeld een brok in zijn keel als hij haar verdriet en wanhoop zag.

‘Het was zielig om Kiki huilend in haar stoel te zien zitten als het niet liep. Het viel me zwaar om te werken met iemand die doodongelukkig was. Mensen kunnen zich er waarschijnlijk niks bij voorstellen als je soms een cheque van een half miljoen euro meeneemt. Maar Kiki had geen plezier meer in haar sport.’

Nu is Sluiter de hulplijn, zoals hij zichzelf omschrijft. ‘Kunnen we het hebben over de forehand van Halep en hoef ik niet anderhalve minuut te kijken hoe ik Kiki weer op de rails krijg. We hebben er in Cincinnati nog een pittig gesprek over gehad. Ze wilde er niet aan, want het ging toch goed? Ik doe het met één reden om die time-outs met de coach op de baan zo optimaal mogelijk te benutten.

‘Ik duw Kiki tot de grens. En voor haar gevoel soms er overheen. Als ik tijdens een regenpauze over de coaching begin en zij druk in haar hoofd is, omdat ze weer de baan op moet dan vonkt het even tussen ons. Maar Kiki beseft dat ik het maximale uit onze samenwerking wil halen. Na het ­inspelen wilde Kiki niets meer doen en zich voorbereiden op haar wedstrijd. Nu hebben we telkens voor een extra prikkel gezorgd, omdat ik dacht dat het nodig was. Vorig ­seizoen wilde ik haar liever niet pushen.’

Overleg tussen Kiki Bertens en Raemon Sluiter tijdens het toernooi van Rosmalen in 2018. Beeld Getty

Bezinning op Bali

Voor Roland Garros vertelde Bertens tijdens een persgesprek in Rotterdam hoe ze ­tijdens een vakantie op Bali tot bezinning was gekomen. In een schriftje noteerde ze diverse punten die moesten veranderen, ook in de communicatie met Sluiter. De coach moest een harnas durven aantrekken. ‘Ik denk niet dat er ik vorig jaar na goede resultaten voor zou kiezen om een paar kritische kanttekeningen te maken.

‘Ik heb het vorig jaar ook via de pers gespeeld dat Kiki mentale hulp moest zoeken. Ik ben er door veel mensen op aangesproken. Hoe kon ik dat nou doen? Ik zag het als een laatste redmiddel, omdat het me met 183 andere manieren niet was gelukt om haar gedrag te veranderen. Ik ben meer van het luisteren, van de zachte aanpak. Als je er dan een keer harder ingaat, weet de ander dat het menens is. Dat effect is minder, wanneer je constant voor de harde lijn kiest.’

Sluiter herkende de worsteling van Bertens maar al te goed. In 2014 onthulde hij in de Volkskrant hoe een psychiater hem hielp zijn depressies te overwinnen. ‘Het voelde alsof in mijn hoofd een kamer was, waarin het op zijn Rotterdams gezegd een teringzooi was.’

Confronterend

Hij leerde de rotzooi op te ruimen. ­Sluiter: ‘Ik deed het pas na tien jaar, te laat achteraf. Ik kreeg de handvatten aangereikt om het leven wat lichter te zien. Eigenlijk spring ik nu weer in het diepe, want het leven als coach is stressvol. Nu is het geweldig, maar coachen kan ook confronterend zijn. Ik ben de grootste criticaster van mezelf.

‘Het enige wat ik bij Kiki kon gebruiken van die donkere periode was dat ze sneller dan ik bepaalde dingen moest benoemen. Ik wilde niet dat Kiki rond haar 30ste zou constateren dat ze iets had laten liggen in haar carrière. Als je de transformatie ziet van het bange, onzekere meisje van drie jaar geleden naar de zelfbewuste sportvrouw van nu moet je constateren dat Kiki het waanzinnig knap heeft aangepakt.’

Bertens zocht er dit keer geen extra begeleiding bij, Sluiter fungeerde tevens als mental coach. ‘Ze vond dat we het samen konden doen, we kunnen nu wel zeggen dat het een goede beslissing was. Kiki neemt haar carrière in eigen hand, durft uit haar comfortzone te stappen en dingen te doen die tegen haar karakter indruisen. Ze moest zich kwetsbaar durven opstellen. Kiki erkende openlijk dat ze een paar keer door het ijs was gezakt. Ze is eerlijk en krijgt zo een beter en scherper beeld van zichzelf.’

Coach Raemon Sluiter en Kiki Bertens voorafgaand aan de kwartfinale van het Wimbledon tennistoernooi in juli dit jaar. Beeld ANP

Het streven naar perfectie en het parkeren van de bijbehorende frustraties na een mislukte bal blijft haar valkuil. Sluiter: ‘Ik zal niet zeggen dat het gedrag van Kiki bij het toernooi in Rosmalen tenenkrommend was, maar ik vond het niet oké. Ik zei dat ze best iets mocht zeggen als het publiek misschien te enthousiast zou reageren. Maar niet dat iedereen zijn mond moest houden. Mensen leven mee, dat moet ze accepteren.’

Sluiter kon zichzelf niet te veel als norm stellen. ‘Mijn persoonlijkheid is een sterke factor die ik nu kan inzetten. Als speler zat ik ’s avonds om negen uur naar Martin Verkerk te kijken, terwijl ik de volgende ochtend om elf uur moest spelen. Hield ik mezelf voor dat het goed was, omdat ik meer ontspannen zou zijn. De waarheid was dat ik een uur te laat in mijn nest lag.

‘Tot mijn 26ste heb ik hard getraind, maar ik ben niet in de buurt gekomen van de sportbeleving van Kiki. Als ik een hamburgertje zag, ging die naar binnen. Met als gevolg dat ik tegen het einde van mijn carrière niet fit genoeg was. Ik probeer Kiki te behoeden voor de fouten die ik heb gemaakt.

‘Als Kiki in een dalletje zat, trainde ze minder en lette ze ook minder op haar voeding. Bij haar is het dan snel zichtbaar. Nu heb ik niet het gevoel dat er nog ergens een procentje winst te halen is. Kiki probeert nu dagelijks het beste uit zichzelf te halen. Zo maakt ze de kans op successen als in Cincinnati het grootst.’

Zelfredzaam

De topfitte Bertens heeft haar voetenwerk ook op hardcourt sterk verbeterd. Sluiter: ‘We analyseerden haar spel tijdens de voorbereiding op het seizoen en constateerden dat het grootste probleem lag in de eerste drie, vier, vijf ballen van de rally. Kiki werd dusdanig onder druk gezet dat ze er niet meer onderuit kwam. We moesten haar fitter, sterker en leniger maken, nu zien we waartoe het kan leiden.

‘Ik hou niet zo van het woord flow, dat wekt de suggestie dat alles vanzelf gaat. Ik wil juist dat ‘Kiek’ zich bewust is van haar spel. En dat ze niet vier etages naar beneden dondert als het even tegenzit, maar hooguit nog twee.’

Soms vormt ook de vriendin van Sluiter een onderdeel van Team Bertens. Fatima Moreira de Melo werd tien jaar geleden olympisch kampioen met de Nederlandse hockeysters en speelt nu professioneel poker. Ze is geregeld de coach naast de coach. Sluiter, lachend: ‘Daar wordt wel eens denigrerend over gedaan. Wat weet Fatima nou van tennis? En dat is ook vaak mijn eerste ­reactie als ze tegen mij zegt: Rae, dat had ik anders gedaan.

‘Jij mag beoordelen of hockey altijd topsport is. Maar Faat kan wel degelijk een rolletje spelen voor Kiki. Mede door het poker is ze analytisch en oplossingsgericht. Al draagt ze maar 1 of 2 procent bij aan de ontwikkeling van Kiki. En ze helpt mij ook, het is prettig om met Faat te sparren.’

De zelfredzaamheid van Kiki was tastbaar, toen Sluiter in april thuisbleef om zijn ­ernstig zieke moeder bij te staan. Onder ­leiding van interim-coach Elise Tamaëla veroverde ze de titel op het groene gravel van ­Charleston. Sluiter: ‘Een week eerder deed Kiki na de onnodige nederlaag tegen Venus Williams in Miami meteen een interval en trainde ze daarna drieënhalf uur op gravel. Het maakt me bijna nog trotser dan na haar titel in Cincinnati. Ik heb ook geen twijfel dat Kiki die lijn doortrekt als een ander het van mij overneemt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden