Stammenstrijd Ajax tussen De Boer en de Toekomst

In 2014 behaalde Ajax bij Heracles de vierde landstitel op rij onder regie van coach Frank de Boer. Zaterdag maakte hij na de 2-0-zege in Almelo de balans op van een verloren seizoen. De successen hebben veel gecamoufleerd, want De Boer erkent dat er 'strubbelingen' zijn tussen de opleiders op De Toekomst en de beleidsbepalers in de Arena. En dus moet icoon Johan Cruijff nu voorkomen dat zijn fluwelen revolutie bij Ajax haar kinderen opeet.

Ajax-speler Kolbeinn Sigthorsson (R) met Heracles Almelo speler Mike te Wierik (L). Beeld Peter Lous / ANP

Vorige week meldde het AD dat Wim Jonk als vertegenwoordiger van de jeugdopleiding niet langer aanschuift bij de vergaderingen met het 'technisch hart' van Ajax, dat mede wordt gevormd door coach De Boer, diens assistent Dennis Bergkamp en directeur voetbalzaken Marc Overmars. Op de Toekomst herkennen Ruben Jongkind, hoofd talentontwikkeling, en zijn rechterhand Jonk zich niet in het beleid in de Arena.

Zij vragen zich af waarom Sinkgraven voor 7 miljoen euro bij Heerenveen is weggehaald, terwijl op De Toekomst raspaardjes als Nouri en Van de Beek worden klaargestoomd. En hebben De Boer en Overmars niet gefaald met het aantrekken van spelers als Zimling en Van der Hoorn? Op de Toekomst zegt Jonk dat hij het door Cruijff verordonneerde beleid uitvoert. De voormalige middenvelder is zuiver in de leer.

In de Arena groeien de twijfels over het regime van oud-atleet en looptrainer Jongkind, die individuele ontwikkeling heilig heeft verklaard op de Toekomst. Er lopen meer personal coaches rond dan voetbaltrainers. Maar wat heeft De Boer aan groeibriljanten nu zijn ploeg vooral routine ontbeert?

Cruijff komt helpen

Johan Cruijff buigt zich over de interne problemen bij Ajax. 'Binnenkort kom ik naar Amsterdam', zei hij zondag aan VI nadat hij was teruggekeerd van een trip met oud-Barcelona en de Cruyff Foundation naar Tanzania. 'Er is veel ten goede veranderd, nu is het tijd voor de volgende stap. Dankzij de titels is de club weer succesvol en gezond, bovendien wordt er uitstekend werk verricht in de jeugdopleiding. De volgende stap is dat die organisaties in elkaar overvloeien.'

Getolereerd

Zijn realisme lijkt haaks te staan op de romantische opvatting van Cruijff en zijn aanhangers. Het werd getolereerd, zolang Ajax de beste van Nederland was. Nu een tweede plaats het maximaal haalbare is, volgt de afrekening. Het is een strijd tussen de coach, die naar de dag van morgen kijkt om te winnen en de cultuurbewakers en hoeders van de Cruijff-revolutie.

Het schuurt, zegt De Boer. 'Het eerste elftal is het belangrijkste, die ploeg moet presteren. De staf probeert mee te denken met de opleiding. Dat is onze levensader, we steken er veel geld en energie in. Ik heb voldoende bewezen dat ik aandacht schenk aan de jeugd. Maar sommige vacatures zijn intern niet op te vullen, daarvoor zijn aankopen nodig.'

Zo voegt AZ-middenvelder Gudelj volgens De Boer 'kracht en energie' toe aan het middenveld van Ajax. Maar de Boer denkt ook aan de Vitesse-spelers Pröpper en Vejinovic. Meer dan 'twee of drie aankopen' verwacht hij niet nodig te hebben. 'En ze mogen de ontwikkeling van de huidige talenten niet in de weg staan. Ik ga geen concurrent halen voor de positie van Davy Klaassen. Het is lastig om de juiste keuzes te maken.'

De Boer spreekt zichzelf tegen, aldus de opleiders op de Toekomst. Het aankoopbeleid frustreert volgens hen wel degelijk de doorstroming van talent. Cruijff lijkt zich aan hun zijde te hebben geschaard. Zo formuleerde hij vorige maand het dilemma voor Ajax in zijn column in De Telegraaf. 'Zo maar kopen houdt grote risico's in. Kijk maar naar alle transfers van de laatste tien jaar. Wie heeft nu iets extra's gebracht?'

Levert de Toekomst wat de technische staf in de Arena nodig heeft? De Boer zegt van wel en wijst op toptalenten als Van de Beek, Nouri en Cerny. 'Maar is het realistisch dat zij volgend seizoen al tot de A-selectie behoren? Of praten we over bonusmomenten, wanneer ze een of twee keer meedoen?'

Leuk en dominant voetballen kan bij de A1-junioren, in het eerste elftal worden andere kwaliteiten gevraagd. In één zin velt De Boer een dodelijk oordeel over de kloof tussen de Toekomst en De Arena. 'Ik denk dat je alleen maar naar Jong Ajax hoeft te kijken.'

Sprankelend voetbal

De Boer voelt zich voldoende gesteund door Cruijff. 'We hebben maar een doel: resultaat halen. En het liefst met mooi en sprankelend voetbal. Als Johan ons een zetje in de goeie richting kan geven, staan wij daarvoor open.'

Daarmee benoemt De Boer het tweede pijnpunt. Ook op het kunstgras van Heracles is het spel van Ajax niet om aan te zien. Ajax is verworden tot de FC Breiclub, zelfs als De Boer met Kishna en El Ghazi twee klassieke - en onzichtbare - buitenspelers opstelt. In maart hekelde Cruijff de overdaad aan terugspeelballen en breedtepasses. Zijn aanklacht: 'Soms is de opbouw zo traag dat de middenvelders op een lijn met de voorhoede komt te staan.'

De Boer zegt dat het gebrek aan diepgang in het spel aan hem knaagt. Hij wijst op de gebrekkige hiërarchie. Hoe anders was dat in de gouden ploeg van 1995, die de Champions League won? 'We hebben nu een totaal andere mix. Je kunt geen druk uitoefenen op een speler van 21 jaar om tieners bij de hand te nemen.' Cruijff mag als altijd het verlossende woord spreken. Of de rotzooi opruimen na een revolutie, waarvan velen de beginselen zijn vergeten.

Beeld ,
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden