Stam slaat afgang met Terminatorblik gade

De 'beste verdediger die United ooit heeft gehad' keerde zaterdag terug in Manchester als coach van de tegenstander. Jaap Stam kreeg een warm onthaal van de supporters.

Jaap Stam (rechts) en José Mourinho zaterdag op Old Trafford Beeld afp

Gary Middleton kan zich de laatste wedstrijd van Jaap Stam op Old Trafford nog goed herinneren. 'Het was mijn eerste wedstrijd', zegt de 30-jarige Manchester United-supporter. 'Tegen Fulham: 3-2. Van Nistelrooijs debuut. Niemand kon weten dat het Jaaps laatste wedstrijd was. Zo zonde.'

Makker Rowland Evans voegt eraan toe dat Stam de beste United-verdediger was die hij heeft gezien. 'Ik kan me geen aanvaller herinneren die de meerdere was', zegt de 57-jarige, die de Red Devils nog in de tweede divisie heeft zien spelen. 'Hij was een beer en snel als een cheetah.'

De twee staan zaterdagmiddag bij een hamburgertent, een uur voor de bekerwedstrijd tussen Manchester United en Reading (eerste divisie). Normaal zou zo'n ontmoeting geruisloos voorbij zijn gegaan, ware het niet dat Jaap Stam sinds de zomer manager is van Reading. Hoewel hij sinds zijn plotse vertrek in augustus 2001 naar Lazio nog enkele keren is terug geweest voor benefietwedstrijden, is dit de eerste keer dat hij in officiële gedaante de club bezoekt waarmee hij in drie jaar drie landstitels won, de FA Cup, de Champions League en de Wereldbeker.

De precieze reden voor zijn vertrek is nooit helemaal opgehelderd. Het zou te maken hebben gehad met indiscreties over ploeggenoten, met name de Neville-broers, in een geruchtmakende autobiografie Head to head. En dan is er het verhaal dat er twijfels bestonden, vooral bij assistent-manager Steve McClaren over zijn herstel na een achillesblessure. Enkele dagen voor de wedstrijd, tijdens een interview met Britse journalisten, zei Stam dat hij was verkocht omdat de club de kans schoon zag hem voor een snelle winst van vijf à zes miljoen te verkopen.

Kleine verrassingen

De befaamde derde ronde van de FA Cup heeft enkele kleine verrassingen opgeleverd. Vierdeklasser Plymouth Argyle hield een verzwakt Liverpool op 0-0. Liefst 8.600 Plymouth-fans hadden de 470 kilometer lange reis naar Anfield Road gemaakt. In Zuid-Londen bleek derdeklasser Millwall te sterk te zijn voor Bournemouth (3-0), dat net als Liverpool een b-team het veld in had gestuurd. Andere Premier League-teams die verloren van lager spelende teams waren West Bromwich (1-2 tegen Derby) en Stoke City (0-2 tegen Wolves).

Thriller

'Het ging niet om het boek', aldus Stam. 'Uit een gesprek met het bestuur bleek dat er een probleem was met de begroting. Er moest een speler worden verkocht.' Tot zijn verbazing bleek hij dat zelf te zijn. Tekst en uitleg kreeg Stam even later van Alex Ferguson, bij een benzinestation. De Schot kreeg al snel spijt toen hij Stam in Rome geweldig zag spelen, 'Bloody Hell!' zei 'Fergie' tegen zichzelf, zo staat in diens autobiografie. Met AC Milan, waarvoor hij na Lazio speelde, bereikte Stam weer een Champions League-finale, de thriller tegen Liverpool. Bij United, ondertussen, moest Rio Ferdinand Stam doen vergeten.

Een persoonlijk excuses van Ferguson heeft Stam nooit gehad, bij enkele korte ontmoetingen in Manchester en Amsterdam. Over zijn oude baas spreekt hij nog steeds vol lof. 'Het was een privilege om onder hem te mogen werken', klonk het afgelopen week op het trainingscomplex van Reading. Daar had de 44-jarige het liever over zijn werk bij The Royals, die onder zijn leiding zijn opgeklommen naar de derde plaats in de eerste divisie, na vorig jaar aan degradatie te zijn ontsnapt. Hij probeert de ploeg, waarin landgenoten Joey van den Berg en Roy Beerens vaste krachten zijn, verzorgd te laten spelen.

Maar het treffen in de derde hoofdronde van de FA Cup zou altijd in het teken staan van zijn persoon, wat niets is voor de kalme Kampenaar. In het programmaboekje wordt hij op deze mistige dag opgehemeld, 'deze heer, op en naast het veld, gezegend met het uiterlijk van een vleesgeworden Paaseiland-monoliet'.

Vanaf de tribunes klinkt ook lof: 'Yip Yap Stam is Big Dutch Man / Get past him if you fucking can / Try a little trick and he'll make you look a dick.' Later zou Stam zeggen dat het wel wat zachter had gemogen omdat zijn spelers hem niet konden verstaan.

Zijn spelers, die eerder dit seizoen tegen Arsenal hadden gebekerd voor de League Cup (2-0-verlies), lijken onder indruk van de ambiance en de tegenstander, ook al hadden Ibrahimovic en Pogba rust gekregen.

Terminatorblik

Binnen een kwartier staat het 2-0, onder meer door een doelpunt, met zijn knie, van Wayne Rooney die het clubrecord van Bobby Charlton evenaarde: 249 doelpunten in het Manchester-shirt. Vanaf de zijlijn slaat Stam de dreigende afgang met zijn Terminatorblik gade, soms vloekend, vaak gebarend. Behoorlijk voetballend komt Reading beter in de wedstrijd.

De bijna 75 duizend toeschouwers zien uiteindelijk een veredelde en vermakelijke oefenwedstrijd, waarin Marcus Rashford in het laatste kwartier nog twee keer scoort, de eindstand bepalend op 4-0. Reading krijgt lof voor de positieve spelopvatting.

Voor de wedstrijd had Stam aangekondigd dat zijn ploeg niet voor het doel zou gaan liggen, een tactiek waarmee Sheffield United vorig jaar bijna een replay wegsleepte. Hij wilde per se aan de polderfilosofie trouw blijven.

De Old Trafford-getrouwen zien opeens een hele andere Stam. Niet Stam de Bikkelharde Verdediger, maar Stam de Idealist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden