Sprinter Van Balkom is de schuchterheid voorbij

Be tall. Zelfs als hij wandelt heeft sprinter Patrick van Balkom dat Amerikaanse adagium in zijn hoofd. Wie groot wil zijn, moet zich groot gedragen....

HANS VAN WISSEN

Van onze verslaggever

Hans van Wissen

DRUNEN

Het zijn mooie doch te zelden vastgelegde momenten die voorafgaan aan een sprint. De wedstrijd zelf is in een ommezien voorbij. Een vluchtiger kijkervaring is er nauwelijks en toch is de sprint het fascinerendste onderdeel van de Olympische Spelen. In nauwelijks meer dan een oogwenk wordt beslist wie de snelste ter wereld is. Patrick van Balkom wil die snelste worden. Waarom zou dat onmogelijk zijn?

Van Balkom lacht wat om zich heen, voordat hij zich posteert in het startblok. Terwijl anderen zich met gespannen vezels, strakke gezichten en krampachtige rituelen prepareren op de explosie, loopt hij ontspannen rond. In de wetenschap dat een voorsprong al ver voor de race genomen kan worden.

'Het is een beetje intimidatie', zegt hij, 'veel mensen kunnen daar niet tegen. Sprinten is ontspannen. Bailey propageert dat ook, hij zwaait voor de start naar het publiek. Het is de kunst op het juiste moment te ontspannen en op het juiste moment te exploderen. Je moet soms alles bundelen. Ik was vroeger nooit ergens goed in, ik was geen winnaar, maar ik had wel het gevoel van: hoe kan ik het beeld dat ik van mezelf heb, bereiken?'

Van Balkom was de eerste Nederlander die de 'richttijd' haalde voor de WK indoor. De Drunense laatbloeier liep deze winter twee maal 21 rond op de 200 meter en vorderde tot 6,70 op de 60 meter. Het zijn tijden van minstens Europese allure. En van een loper die al vroeg te horen kreeg: 'Wat wil je nu eigenlijk met het boerenclubje waar je vandaan komt? Dat kan toch nooit wat worden en zeker niet tegenover al die zwarte sprinters?'

Maar Van Balkom liet zich nooit kansloosheid aanpraten. Niet als junior en niet als leerling van de Academie voor Lichamelijke Opvoeding. Turnen was daar een van de vakken en hij liep 'de kantjes ervan af'. Hij voelde zich een stuntel, maar eenmaal gedwongen tot een test aan de rekstok, ging het ineens vanzelf. 'Dat is de wil', concludeerde hij, 'als die wil getoond moet worden, is ze heel sterk.'

Trainer Peter Verlooy: 'Er is een verschil tussen sterk en sterk zijn. Bij Patrick is het sterk zijn authentiek. Hij kan onmogelijkheden en mentale barrières uitsluiten. Onhaalbare grenzen bestaan niet, het is voor hem bijna een spel om grenzen voorbij te gaan.'

Van Balkom is de ratio zelve, in tegenstelling tot de geijkte sprinter, die barst van de emotie, innerlijke onrust en wispelturigheid. Hij streepte, zich eenmaal bewust van zijn ambitie, trainers weg van de kandidatenlijst die hij had samengesteld. Vermond, een vroege leermeester, had al benadrukt dat hij slechts met het beste genoegen moest nemen. Zo kwam hij terecht bij Verlooy, thans een van de sleutelfiguren in de Stichting Topatletiek Midden Nederland.

Verlooy noemt Van Balkom hongerig en leergierig: 'Hij absorbeert alles, weet wat hij doet, heeft aan één woord genoeg, heeft slimheid.' Van Balkom kan 'vliegen', zoals tijdens de laatste NK op de 200 meter. Het bereiken van die 'gewichtloosheid' is het doel van elke sprinter. Hij spiegelt zich aan Carl Lewis, Michael Johnson, maar vond eigenlijk Ben Johnson het overtuigendste stuk dynamiet. Waarschijnlijk omdat hij zelf nog vooral van souplesse en ritme afhankelijk is. Pure power bezit hij nog te weinig.

Maar de kans om die onder gedegen leiding te ontwikkelen is er ook nog nauwelijks geweest. Te dikwijls kwam hij in een ongewisse situatie, op de een of andere manier was het telkens onmogelijk fulltime voor de atletiek te kiezen. Hij viel buiten de jeugdselectie, werd door het NOCNSF niet erkend als volwaardig topsporter. En dan was er ook nog eens de handicap dat trainers als Verlooy in Nederland geen enkele (financiële) status hebben.

Verlooy: 'Je moet knopen doorhakken om op het hoogste niveau bezig te zijn, maar je zou bijna aan jezelf gaan twijfelen als je ziet hoe weinig zekerheid dit vak biedt. Ik denk dat de toekomst van de topsport vooral een kwestie is van investeren in coaches.'

Pas eind vorig jaar vond Van Balkom commercieel onderdak bij Jos Hermens. Dat was laat, maar in elk geval spiegelde de directeur van Global Sports hem voor dat uitnodigingen voor de grote gala's steeds dichterbij kwamen. Van Balkom had in Hechtel 10,29 op de 100 meter gelopen en was tijdens de Adriaan Paulen Memorial derde op de 200 meter geworden.

Hermens kreeg ook steeds meer signalen dat blanke sprinters verwelkomd werden. Steeds minder onverholen suggereerden organisatoren dat het publiek uitgekeken raakte op finales met alleen maar Amerikanen of Afrikanen. Er was dus toekomst voor een atleet als Van Balkom. Concreet is die toekomst nog niet.

Dat doet er in zekere zin ook niet toe. Hij blijft toch wel jagen. Hij is verslaafd aan snelheid. Verslaafd ook aan het analyseren van zijn eigen bewegingen: 'De sprint bestaat uit zoveel componenten, die wil ik uiteindelijk perfect bij elkaar hebben. Bij de NK zag ik in mezelf al meer een sprinter, maar internationaal is er een grotere explosie. Dat moet verbeteren en dat wil ik bereiken. Mijn sterrenbeeld is maagd. Dat zijn perfectionisten.

'Mijn vader is perfectionistisch in de muziek. Ik kan aardig tekenen, maar als ik daarin was doorgegaan had ik geen atletiek meer kunnen beoefenen. Ik wilde lopen. Ik kwam uit een dorp, ik keek op tegen de Amsterdamse sprinters en ik versloeg ze. Dat was een intense ervaring. Ik ging studeren en kwam erachter dat het anders kon dan met schuchterheid. En ze zeiden in mijn omgeving echt dat het al mooi was als ik een Nederlands kampioenschap haalde. Maar ik wil meer.'

De sprint is een ketting van bekwaamheden, zeggen Van Balkom en Verlooy, 'en de zwakste schakel daarin eist de meeste aandacht'. Van Balkom: 'De sprint is zeker niet stompzinnig rammen, het is prachtig om de details ervan uit te pluizen.' Verlooy: 'Het mooie is dat ik zie hoe aanwijzingen zijn hersenpan ingaan en dat er na een of twee herhalingen echt iets gebeurt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden