Springplank naar succes

De voetbalscholen van Feyenoord en Ajax vormen een solide basis voor het betaald voetbal. Ruim 130 Nederlandse profs op het hoogste niveau in binnen- en buitenland dragen of droegen het shirt van de clubs die zondag in Rotterdam de Klassieker spelen.

April 2014: Ajax-speler Ricardo Kishna in duel met Bruno Martins Indi van Feyenoord.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Met een elftal van bijna allemaal bij Feyenoord en Ajax geschoolde voetballers word je haast wereldkampioen, zo bleek in Brazilië. Mits je Arjen Robben toevoegt, bij wijze van spreken.

Een fictieve ploeg met Nederlandse spelers die een deel van hun opleiding bij een van de twee traditionele topclubs volgden en nu elders in de eredivisie actief zijn, zou eenvoudig meedoen om de titel. Kijk maar naar de imaginaire teams in de graphic.

Beeld -

Opleiden

En het zijn niet eens de sterkst mogelijke samenstellingen, want er is gekeken naar spreiding, naar een ongeveer gelijke verdeling van ex-Ajacieden en voormalige Feyenoorders. Daarbij bezondigen we ons niet aan rariteiten: het spelsysteem is 4-3-3.

Bij alle moeizame vorderingen van het Nederlandse clubvoetbal op internationaal niveau, blijft één zekerheid overeind: opleiden is de ware kracht van het Nederlandse voetbal.

Als Ajax nog eens transfergeld uitgeeft, is het meestal aan talenten van een jaar of 16 uit het buitenland, met het doel ze verder te scholen op De Toekomst. Cerny, zeggen ze dan, dat is een goeie. Die heeft alles.

Bij Feyenoord klagen ze in sportieve zin over de belabberde seizoenstart en over het transferbeleid van technisch directeur Martin van Geel. Maar in financieel opzicht is de club gered door de doorstroming en de transfers van de jongens van Varkenoord, alleen al deze zomer voor ruim 30 miljoen euro.

Ja, ook anderen leiden voetballers op. Ze kunnen nochtans niet op tegen de oude topclubs uit de Randstad, met hun grote aanbod van jongens vanaf nauwelijks 6 jaar, hun ervaring, reputatie en de veelkleurige pracht van de vissen in de vijver van talent. Sterker: als bij Feyenoord of Ajax voetballers weg willen of moeten, staan anderen in de rij om ze over te nemen.

Zelfs de belangrijkste concurrenten van Feyenoord en Ajax in de competitie zijn vergeven van ex-spelers van beide clubs. Castaignos, Martina, Ebecilio, Schilder, Koppers, Lachman en de Zuid-Afrikaan Mokotjo bij FC Twente. Al voetbalde bijvoorbeeld Lachman niet zo lang in de jeugd van Ajax, zijn verblijf leerde hem veel over de hardheid van het metier, en het gaf hem hoe dan ook zelfvertrouwen.

Wie bij Ajax of Feyenoord mag voetballen, behoort tot de besten van zijn leeftijd, die heeft mogelijk een toekomst in het voetbal voor zich. Bij PSV zijn Rekik, Bruma, Wijnaldum, Narsingh en Jozefzoon afkomstig van Feyenoord en Ajax. PEC, medekoploper in de eredivisie, stelt Rienstra, doelman Hahn en Lukoki op.

Bij het Internationaal Centrum voor Sport Studies (CIES) uit Zwitserland stond Ajax vorig seizoen op 1 in Europa, met 69 in Amsterdam opgeleide profs op het hoogste niveau op het continent. Feyenoord prijkte op de tiende plek, met 44. Samen 113 voetballers.

De regels van CIES waren iets strenger dan die van de Volkskrant, die op ruim 130 spelers uitkomt. Deze krant heeft alle Nederlandse profs op het hoogste niveau meegeteld, al zaten sommigen maar even op de Amsterdamse of Rotterdamse voetbalschool. CIES ging uit van minstens drie jaar.

De Klassieker is ook: eigen jeugd tegen eigen jeugd

Feyenoord wil zondag tijdens de wedstrijd tegen Ajax afrekenen met een teleurstellende seizoensstart; Ajax wil de achterstand op koploper PSV niet verder laten oplopen dan 3 punten. Dat is kortgezegd de inzet van de Klassieker, om 14.30 uur in De Kuip. De opstellingen van beide ploegen zijn nog niet bekend. Voor Frank de Boer is in ieder geval duidelijk dat Lasse Schöne niet inzetbaar is vanwege een blessure. Of Lex Immers bij Feyenoord aantreedt, is onzeker.

Vaststaat dat ook aan de aftrap van deze Klassieker veel door de clubs opgeleide, Nederlandse spelers zullen staan. De Boer zal een beroep doen op Veltman, Van Rhijn en Klaassen, en mogelijk op El Ghazi en Kishna. Bij Feyenoord heeft trainer Fred Rutten met Van Beek, Nelom, Vilhena, Clasie, Boëtius en Manu belangrijke pionnen uit de eigen opleiding beschikbaar. Rutten slaagde er in Rotterdam tot nu toe moeizaam in het vertrek van De Vrij, Martins Indi, Janmaat en Pellè op te vangen. 'Er gelden geen excuses, we gaan voor de drie punten', zei de trainer. 'Als we winnen, dan ziet de wereld er plotseling heel anders uit.'

Droomfabriek

De opleiding blijft de droomfabriek. Poptempel Ziggo Dome ontneemt een deel van het zicht op de Arena, gezien vanaf De Toekomst. Bij Feyenoord zien de jongens op Varkenoord De Kuip nog blaken in de zon. 'Daar moet je heen, naar de overkant', zeggen trainers ter motivatie, trots als ze zijn op al die debuterende mannen die ze als kinderen zagen komen. Fier op miljoenentransfers.

De opleiding kan de uittocht niet eens bijhouden. Bij Ajax vertrokken deze zomer weer drie bepalende spelers: Siem de Jong, Blind en doelman Vermeer, al was die dan reserve. Bij Feyenoord waren De Vrij, Martins Indi en Janmaat de emigranten. Wie had dat verwacht? De Vrij, nooit helemaal onomstreden op Varkenoord, naar Lazio? Zo kan dat gaan.

Routinier-trainer Cor Adriaanse vertelt deze week in het weekblad Voetbal International dat Sven van Beek nooit in B1 stond, omdat hij Rekik en Aké voor zich moest dulden. Nu is Van Beek de opvolger van De Vrij.

Twin Games

De opleiding loopt spitsroeden, terwijl altijd ruimte is voor overdenking. Doen 'we' het goed? Is er genoeg aandacht voor individuele techniek? Is de fysieke weerstand groot genoeg?

Feyenoord ging een paar jaar geleden terug van zes naar vier trainingen per week, om de belasting in die sessies te kunnen verhogen. Bij Ajax begon de revolutie van Johan Cruijff in eerste instantie om de opleiding.

Altijd is daar twijfel, zeker nu het straatvoetbal bijna is verdwenen en de clubs op zoek zijn naar alternatieven. Moet je F-jes (7 tot 9 jaar) al één positie laten houden? Ajax en andere clubs experimenteren met de zogenoemde Twin Games, waarbij ze de eigen F-ploeg en die van de tegenstander opsplitsen en twee partijen laten spelen, van vijf tegen vijf. Zo ontstaan kleinere ruimtes met meer balcontacten.

Steeds leggen opleiders andere accenten, naar voortschrijdend inzicht. Hoofd opleiding Damien Hertog van Feyenoord: 'We proberen individueel maatwerk te leveren, fysiek, technisch, tactisch en mentaal.' Hij spreekt van 'spelers individueel ontwikkelen als teamspeler'. Feyenoord won de prijs van beste opleiding van Nederland vijf keer op rij.

En zie de F-jes van Ajax trainen, op een zonnige woensdag op De Toekomst. Allemaal dezelfde pakjes, allemaal lachende gezichtjes, in vele tinten. Voorzichtig de straatjes oversteken naar een ander trainingsveld, bijna letterlijk aan de hand van de trainer. Speels. Ajax rouleert sinds dit seizoen met trainers over teams, in het kader van de individualisering van de opleiding. Trainers zijn ook mentoren die op bepaalde dagen spelers uit verschillende teams bij zich krijgen, om te werken aan zwakke punten.

Hoe groot de twijfel ook is: altijd blijft die trots. Zaterdag vierde De Kuip de intocht van alle kampioenselftallen van vorig seizoen. Ze zorgden voor een vrolijke parade, als intermezzo van de ellende van het voetbal van het eerste elftal. B1, B2, C1, D1, E1, E2, F1, F2, F3, F4, allemaal kampioen. Allemaal jongens die dromen van een loopbaan als prof, bij Feyenoord, bij een andere club in de eredivisie, of in een ver buitenland.

Kostas Lamprou

Kostas Lamprou (23), Willem II, speelde in 2004 in de Ajax-jeugd en vanaf kort daarna tot en met 2014 bij Feyenoord:

Ajax staat voor: heel veel voetbal. Bij Feyenoord krijg je in de jeugdopleiding ook veel power en strijd mee. Daar leer je wat de Rotterdamse mentaliteit is: keihard werken. Die heb ik meegekregen in mijn tijd bij Feye­noord. Poetsen, zo zeggen ze dat daar toch?

Ajax-Feyenoord: voor die twee clubs is dat ook in de jeugd al de wedstrijd van het jaar. Natuurlijk was het vreemd om na een jaar bij Ajax tegen ze te moeten spelen met Feyenoord.
Ik was 13 toen Ajax me scoutte bij een jeugdtoernooi. Ik keepte destijds voor een Griekse club. Ineens woonde ik met mijn moeder in Nederland. Mijn vader bleef achter in Griekenland, omdat hij een belangrijke baan had bij een beton­bedrijf. Ajax scout weinig buitenlandse keepers. Ik was, denk ik, op de juiste plaats op het juiste moment toen ze me zagen.

Het was een moeilijk jaar bij Ajax. Ik was nog een kind en moest veel dingen zelf regelen, met de gemeente bijvoorbeeld. Via Google Translate zocht ik uit hoe je een internetabonnement bij UPC moest aanvragen. Als je 13 bent, hoor je met je vriendjes op het strand te voetballen, niet dat soort dingen te doen.

Nadat ik weg moest bij Ajax, probeerde ik terug te vechten via de amateurs van Amstelveen Heemraad. Het was een stap achteruit, maar gelukkig scoutte Feyenoord me. Nu krijg ik al de hele week leuke berichten, omdat we met Willem II in De Kuip van Feyenoord hebben gewonnen. Zo kan het gaan.

Beeld Toin Damen / ANP

Bart Schenkeveld

Bart Schenkeveld (22), Heracles, speelde vanaf de F'jes bij Feyenoord, stond in vijf officiële duels in het eerste:

Feyenoord was er vroeg bij met me. Ik ben gescout toen ik in de F'jes speelde bij SV Den Hoorn. Tot en met de D'tjes werd ik opgehaald door een Feyenoord-busje. Vanaf toen ging ik ook naar school in Rotterdam. Mijn leven bestond lange tijd uit Feyenoord.

De Feyenoord-opleiding heb ik als heel warm ervaren. ­Varkenoord heeft misschien niet de uitstraling van de Ajax-opleiding, maar het is een geweldige leerschool. Ik vond het laagdrempelig, gezellig. Als je gekke dingen deed, werd je gelijk gecorrigeerd. Normaal doen is al gek genoeg bij die club.
Den Hoorn is dicht bij Rotterdam. Voor mij is het daarom altijd vertrouwd geweest, voetballen bij Feyenoord. Mijn vader judode, dus ik kom niet uit een voetbalgezin. Dat zijn we door mij wel geworden.

De wedstrijden tegen Ajax waren het leukst. We wilden ze graag een pak slaag geven, met die arrogante houding van ze. Dat lukte best vaak. Mijn lichting was die met Clasie, Castaignos, De Vrij, Martins Indi en Cabral. Tegen sommigen speel ik nog steeds in de eredivisie.

Ik was eraan gewend dat ik steeds wat dichter bij de top kwam bij Feyenoord. Ik voelde gewoon dat ik het ging redden, omdat ik het niveau makkelijk aankon. Ik heb het eerste elftal gehaald, maar ben drie jaar geblesseerd geweest. Mijn beide meniscussen, kruisbanden, lies. Voetbal is een grotemensenwereld waarin je je staande moet houden. Maar natuurlijk heb ik nog steeds een gevoel bij Feyenoord. Nee, je hoeft me niet te vragen voor wie ik ben tijdens De Klassieker.'

Beeld Ronald Bonestroo / ANP

Darryl Lachman

Darryl Lachman (24), FC Twente, speelde tussen 2006 en 2008 in de A2 en A1 van Ajax:

Ik voetbalde bij de amateurs van Hellas Sport in Zaandam toen Ajax me naar de jeugdopleiding haalde. Alles was mooi en nieuw voor me. Je kon lunchen op de club, studeren, je kreeg zelfs je kicksen van Ajax. Ook al duurde het maar twee jaar, het is toch speciaal te kunnen zeggen dat ik bij Ajax heb gespeeld.

Ik had al een testwedstrijd bij AZ gespeeld toen ik met John van den Brom in gesprek kwam. Hij was het hoofd van de Ajax-jeugdopleiding en zei: van ons hoef je geen testwedstrijd te spelen, we willen je graag hebben. Ik was toen ook al verdediger, hoewel ik als jonge jongen niet zo groot was. Maar wel snel.

In mijn eerste jaar bij Ajax, in de A2, heeft trainer Gery Vink me linksback gezet. Ik moest wennen aan het tempo, mijn handelingssnelheid moest omhoog. Ik kwam in een lichting terecht met Anita, Siem de Jong, Alderweireld en Blind, die vervroegd naar een hoger elftal werd doorgeschoven.

Dat eerste jaar bij Ajax heb ik veel gespeeld: lekker aanvallen op de linkerflank, heerlijk vond ik dat. In het tweede jaar kwam ik daar minder aan toe. Ik stond stil in mijn ontwikkeling. Daarna ben ik naar FC Groningen vertrokken en ben ik via Zwolle bij FC Twente terecht gekomen. Ik ben 24 en heb pas twee volledige seizoenen in de eredivisie gespeeld. Een laatbloeier, ja, zo zou je me kunnen noemen.'

Beeld Peter Lous / ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden