Sportevenement of kermisattractie?

Een stadionspeaker en een worstenverkoper volstaan in 2015 niet meer bij een sportevenement. Bij de EK shorttrack in Dordrecht hangen 300 lampen en gaat dit weekeinde de volumeknop open. Kanonnen schieten T-shirts naar het publiek. Kermis of verrijking van de sport?

De EK shorttrack in Dordrecht. Om het publiek te vermaken, schieten kanonnen T-shirts in het publiek en staan er danseressen op de dweilwagen. Beeld Klaas Jan van der Weij

Het is een trend in de sport: de toename van show en spektakel bij belangrijke toernooien. De volumeknop krijgt een draai naar rechts, locaties worden opzienbarender en sporters alleen zijn niet meer voldoende om het publiek te amuseren.

Bij de Olympische Spelen van 2012 in Londen werd het beachvolleybaltoernooi gespeeld op de Horse Guards Parade. In juni wordt er in de Haagse Hofvijver een drijvend beachstadion gebouwd voor de WK. En dit weekeinde, bij de EK shorttrack, hangen er speciaal voor de gelegenheid bijna 300 lampen in de lucht en staat er een geluidsinstallatie in het stadion waar een gemiddelde danceclub jaloers op kan zijn.

De grote hoeveelheid verlichting is niet alleen aanwezig voor een leuke sfeer, aldus Niels Markensteijn. Hij is een van de drie eigenaren van sportmarketingbureau TIG Sports, verantwoordelijk voor het spektakel in Dordrecht. TIG Sports kleedde afgelopen zomer ook de WK roeien aan en doet volgend jaar de WK beachvolleybal. De verlichting in Dordrecht is ook van belang voor de televisieregistratie. En om het geheel extra aan te kleden, staan er danseressen op dweilmachines en schieten kanonnen tijdens de pauzes van de shorttracknummers T-shirts naar het publiek.

Cees Juffermans toernooidirecteur EK shorttrack. Beeld Annemieke Jansen

Noem de show eromheen geen kermis. Daarmee doe je de sport tekort, vindt Markensteijn. 'En dat is juist waar alles om draait. Het is geen goedkoop entertainment, we proberen meer te maken van een dagje uit.' De sportmarketeer spreekt liever over sport als attractie. Markensteijn: 'Als het spektakel overheerst, slaan we de plank mis.'

Bij het shorttrackevenement is bewust gekozen voor Dordrecht. Toernooidirecteur en voormalig shorttrackschaatser Cees Juffermans: 'We wilden niet weer naar Heerenveen. Daar is het langebaanschaatsen al. Dan denkt iedereen dat je een broodje Unox krijgt en er een hoempapa-band staat. Shorttrack is een jonge sport die staat voor snelheid, actie en geluid.' Zeggen dat de sport zelf al voldoende spektakel meebrengt, noemt Juffermans 'wel heel Hollands gedacht'. 'Het wordt nu nog een stuk leuker.'

Juffermans ziet bij veel toernooien teruglopende bezoekersaantallen. 'Je kunt niet achterover leunen en denken dat het stadion wel vol komt. Als je als sport relevant wilt blijven voor publiek, moet je dit soort dingen blijven opzoeken.'

WK Roeien

Spektakel met lichtshows is bij daglicht, op een roeibaan van 2 twee kilometer, geen optie. Maar er zijn andere manieren om een evenement als de WK roeien aan te kleden, dacht sportmarketingbureau TIG Sports. Er stonden vorig jaar in augustus picknicktafels langs de kant in Amsterdam, met daarbij mobiele eetgelegenheden van Rollende Keukens. Ondertussen reden treintjes een rondje om de Bosbaan in een tempo afgestemd op de boten in het water.

Er is door de organisatie vooraf veel gesproken met de als traditioneel bekendstaande Internationale Schaatsunie ISU. 'Zij zitten vaker aan de veilige kant, wij wat meer aan de andere', zegt Juffermans. Als het aan de toernooidirecteur ligt, doet hij na de finish van de eerste twee rijders alle lichten uit, om vervolgens de spotlight op de winnaar te richten. 'Maar er rijden er nog een paar in de baan. Dat kon dus niet.'

Wat vinden de sporters er zelf van? Sjinkie Knegt, Fries, en man van weinig woorden bromt eerst: 'Ach, van mij hoeft het allemaal niet.' Maar na kort nadenken: 'Ik snap wel dat het goed is voor het publiek. Je moet die mensen ook een beetje bezighouden.'

EK atletiek

Speerwerpen en discuswerpen in de schaduw van Vincent Van Gogh en Rembrandt van Rijn: het gebeurt in 2016 bij de EK Atletiek. De voorrondes van de twee werpnummers vinden plaats op het grasveld van het Museumplein in Amsterdam. De overige wedstrijden en onderdelen worden afgewerkt in het Olympisch Stadion. De slogan luidt: athletics like never before. Niels Markensteijn van TIG Sports: 'Daar houden wij van. Al was die zin door het organisatiecomité bedacht voordat wij erbij betrokken waren.'

Dat is anders bij teamgenoot Freek van der Wart, wiens ogen beginnen te glimmen als hij vurig zegt: 'Dit is toch vet? Welke sporter vindt die extra aandacht nou niet leuk!'

Juffermans: 'Een Amerikaanse shorttrackschaatser zei tegen mij: hier respecteren ze de sport tenminste.'

Natuurlijk zijn er weleens klachten van toeschouwers, zegt Markensteijn. 'Ga je naar een feestje, dan krijg je ook tien verschillende meningen. Het belangrijkste is dat de sporter er geen hinder van ondervindt.'

Zowel Knegt als Van der Wart geeft aan geen problemen te hebben met de harde muziek en de belichting. De geluidsboxen staan op de tribunes gericht, niet op het ijs, en als de startprocedure begint, is het stil in het stadion.

Markensteijn: 'De meeste kritiek op het spektakel komt altijd nog van onze eigen kant. Het is voorgekomen dat we bij een beachvolleybaltoernooi stonden en dachten: nou, het mag wel een tandje minder. Daar zullen we altijd scherp op zijn.'

Juffermans: 'We kennen allemaal het voorbeeld van Sven Kramer en zijn kick-finish vorig jaar bij de NK allround in het Olympisch Stadion. Mensen waren kwaad omdat hij werd gediskwalificeerd. Ook al vindt het evenement plaats op een bijzondere locatie, de officiële regels moeten leidend zijn. Hier ook, anders zit je naar een poppenkast te kijken. Het is wel een EK.'

WK beachvolleybal

Het opvallendste aspect aan de WK beachvolleybal die in juni beginnen? De locatie. Er zijn vier Nederlandse speelsteden, allen krijgen een tijdelijk stadion. Zo wordt er gespeeld op de Dam in Amsterdam en in de schaduw van het stoomschip de SS Rotterdam. De spectaculairste locatie staat in Den Haag, daar wordt een drijvend stadion gebouwd op de Hofvijver.

Het draait ook niet altijd om show. Markensteijn en zijn compagnons organiseren al twaalf jaar het KLM Open, het golfevenement op een groot terrein waar stilte een vereiste is. Markensteijn: 'Dat betekent niet dat je de beleving niet kunt verhogen. Dus krijgen mensen een gratis radio in handen en maken we zelf een programma.'

Hetzelfde geldt voor het schaaktoernooi Tata Steel Chess, dat een jaar geleden voor één ronde verhuisde naar het Rijksmuseum. Dit jaar bezocht het toernooi het Mauritshuis in Den Haag. Markensteijn: 'Door het schaken in een andere setting te plaatsen, krijg je meer aandacht dan dat het elke keer in Wijk aan Zee plaatsvindt.

Sjinkie Knegt shorttracker Beeld ANP

De financiële verantwoordelijkheid van de EK shorttrack ligt grotendeels bij TIG Sports. Middels sponsoring, subsidies en de bestedingen van het publiek worden kosten gedekt. In Dordrecht zijn extra tribunes bijgebouwd. Daardoor is er plaats voor 2.500 mensen, meer dan het dubbele aantal toeschouwers dat doorgaans in de ijshal past. Het toernooi is alle dagen uitverkocht.

Juffermans en Markensteijn beseffen dat het steeds moeilijker wordt om op te vallen. De plannen voor 2017? Dan worden de WK shorttrack verreden in Ahoy.

NK Allround / NK Sprint schaatsen

Schaatsen op het tartan van een atletiekbaan, op de plek waar in Nederland een groot deel van de sporthistorie ligt. De NK allround en de NK sprint werden in 2014 verreden in het Olympisch Stadion van Amsterdam, dat voor de gelegenheid werd omgedoopt tot 'de coolste baan van Nederland'. Voormalig schaatser Rintje Ritsma en sportmarketingbureau House of Sports wilden met hun initiatief de nostalgie terugbrengen in de toch al als traditioneel bekendstaande sport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden