ACHTERGRONDNederlandse spitsen

Spitsenland bij uitstek? Het schiet niet op met de Nederlandse goaltjesdief

Nederland is het land van Johan Cruijff, Marco van Basten en Ruud van Nistelrooij. Zij waren centrumaanvallers, met een reputatie tot in alle uithoeken. Maar waar blijft hun opvolger nu?

Myron Boadu controleert de bal, Perr Schuurs dekt kort tijdens een wedstrijd tussen AZ en Ajax in december 2019.  Beeld GuusDubbelman / de Volkskrant
Myron Boadu controleert de bal, Perr Schuurs dekt kort tijdens een wedstrijd tussen AZ en Ajax in december 2019.Beeld GuusDubbelman / de Volkskrant

Zelf vond Naoufal Bannis dat hij wel klaar was voor een basisplaats, nadat de 18-jarige Feyenoord-spits op 1 november een droom van een invalbeurt had beleefd op bezoek bij FC Emmen. Hij versierde een strafschop en tekende voor het winnende doelpunt. 

De basisplaats kwam er niet. In de winterstop haalde Feyenoord een 32-jarige Argentijnse reservespits, Lucas Pratto, als concurrent voor de 30-jarige Deen Nicolai Jørgensen. Bannis zal waarschijnlijk verhuurd worden, net als een andere Nederlandse Feyenoord-spits Dylan Vente.

Het schiet niet op met de Nederlandse centrumaanvaller. Slechts zes hebben er een basisplaats in de eredivisie, de meesten zijn gepokt en gemazeld. Terwijl Nederland toch een spitsenland bij uitstek heet. Hier ontloken Johan Cruijff, Marco van Basten, Patrick Kluivert, Ruud van Nistelrooij, Roy Makaay, Robin van Persie en Klaas-Jan Huntelaar.

Makaay: ‘Zeker bij de topclubs is de druk groot. Van Nistelrooij en ik zijn op lager niveau begonnen. Bannis heeft het simpelweg nog niet laten zien tijdens zijn invalbeurten. Bij een topclub moet je er eigenlijk 20 à 25 maken, of je nou 18 bent of niet.’

AZ, de tegenstander van komende zondag, slaagt er de laatste jaren als een van de weinige eredivisieclubs wel in telkens een Nederlandse spits aan de aftrap te brengen. Na Vincent Janssen, Wout Weghorst en Mats Seuntjes krijgt nu de jonge Myron Boadu het vertrouwen.

Super voor ontwikkeling

Groot voordeel voor AZ is dat het al jaren een beloftenploeg op hoog niveau heeft spelen, in tegenstelling tot Feyenoord. ‘Myron speelde al op zijn zestiende tegen beulen van kerels’, schetst oud-prof en AZ-jeugdtrainer Martin Haar. ‘Die moest hij zien te ontwijken, maar soms ook de strijd mee aangaan, dat was super voor zijn ontwikkeling.’

AZ wil spitsen het liefst zelf opleiden. Achter Boadu trappelde Ferdy Druijf. Na zijn vertrek werd de verhuurde Jelle Duin teruggehaald, ook zijn er hoge verwachtingen van Mexx Meerdink, maar misschien nog wel meer van de 17-jarige Yusuf Barasi, die al debuteerde tegen Napoli. Haar: ‘Yusuf is aan de bal ongelooflijk vaardig. En een echte doelpuntenmaker.’

Dat laatste is lastig aan te leren. Haar somt een heel rijtje op van vaardigheden die ze in de jeugdopleiding van AZ proberen bij te brengen (balaanname, diagonale loopacties, naar de eerste paal komen, koppen, het mindere been trainen), maar ‘doelpunten maken, dat heb je of heb je niet’, meent hij.

Makaay beaamt: ‘Anders kun je iedereen wel van de straat plukken en er een topspits van maken.’

Van Basten

AZ profiteert van de lessen van oud-spitsen die in het verleden in de technische staf zaten als Piet Keur, Shota Arveladze en Marco van Basten aan de spitsen en de jeugdtrainers leerden, meent Haar. ‘Marco was echt veel met de jeugd bezig.’

Feyenoord stelde Makaay aan als spitsencoach en daarna Van Persie. Makaay: ‘Als oud-spits weet je wat er gevraagd wordt, wat er op je afkomt. Ik denk dat het heel waardevol is.’

Haar mist de pure overlevingsdrang bij de Nederlandse jeugd. ‘Je moet ze achter de broek zitten, terwijl Graziano Pellé (Italiaanse spits, red.) uit zichzelf elk moment van de dag bezig was om beter te worden.’

Van spitsen wordt steeds meer snelheid en beweeglijkheid gevraagd. De klassieke spits die louter speculeert op voorzetten sterft uit.

Geen hiërarchie

Haar: ‘Er is geen hiërarchie meer. Als in mijn spelerstijd bij Go Ahead die voorzet niet kwam op spits Cees van Kooten dan kreeg die buitenspeler ongelooflijk op zijn falie van Cees. Gebeurt niet meer.’

Makaay: ‘Buitenspelers zijn zelf doelpuntenmakers geworden. Ze komen veel naar binnen om zelf te schieten, dat begon met Robben en dat doet Berghuis ook vaak.’

Bij AZ is het opkomen van de backs geoptimaliseerd zodat de voorzetten nu vanaf hen komen. Toch loopt de net 20 jaar geworden Boadu 13 doelpunten achter op zijn productie van vorig seizoen (17 om 4). Haar: ‘Dat is moeilijk. ‘Ja, Myron je hebt er pas vier gemaakt, hoe kan dat?’, hoort hij steeds. Dat gaat in het hoofd van een jonge vent zitten.’

Makaay: ‘Toen ik een tijdje niet scoorde voor Bayern hield Bild bij hoeveel minuten ik al droog stond. Dat zie je bij een middenvelder niet snel gebeuren. Daar moet je tegen kunnen, zeker bij een topclub is spits echt een ervaringsvak.’

Geduld ontbreekt niet alleen bij de clubs, maar vaker nog bij de spitsen zelf. Treffend voorbeeld is Kaj Sierhuis, opgeleid door Ajax. Dat pompte de lat de laatste jaren omhoog en kocht recentelijk zelfs een spits voor 22,5 miljoen euro (Haller).

Ruim blikveld

Sierhuis toog naar FC Groningen, maar koos uiteindelijk toch voor het Franse Stade Reims waar hij vaak op de bank zit. ‘Dan worden wij gedwongen verder te kijken’, vertelt de technisch directeur van FC Groningen, Mark-Jan Fledderus. Door het gemak waarmee tegenwoordig via gespecialiseerde websites spelers overal ter wereld kunnen worden geanalyseerd is het blikveld ruim geworden. Zo kwam Fledderus uit bij de Noor Jörgen Strand Larsen, die nog niet veel had gescoord voor zijn club Sarpsborg, maar op basis van data onderkende Fledderus diens talent.

Strand Larsen is goed op weg met 7 goals, zoals ook de Griekse VVV-spits Giakoumakis (16 goals) en de Braziliaanse Twente-spits Danilo (11 goals) het uitstekend doen. Fledderus: ‘Je moet een beetje geluk hebben. Die eerste goal moet niet te lang uitblijven. Dan worden fans en trainers ongeduldig.’

Bannis maakte dat eerste doelpunt dus al, maar zakte weg in de pikorde bij Feyenoord, hoewel Jørgensen en Pratto ook geen potten kunnen breken. Makaay: ‘Hij moet geduld hebben. De Nederlandse competitie blijft het beste platform voor die gasten.’

6 Nederlandse spitsen

Myron Boadu (AZ, 20 jaar), Donyell Malen (PSV, 22), Finn Stokkers (RKC, 24), Henk Veerman (Heerenveen, 29), Michael de Leeuw (FC Emmen, 34), Michiel Kramer (ADO Den Haag, 32).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden