Spanje: tien middenvelders en een keeper

De Spaanse bondscoach Del Bosque kan maandag tegen Italië kiezen uit negen excellente middenvelders. En dan zit er nog een rits thuis. Over waarom Spanje het land van de mediocampista's is.

Iniesta en Silva, twee van Spanje's excellente middenvelders.Beeld reuters

Op het eilandje Ile de Re, zo'n tweehonderd kilometer ten noordwesten van Bordeaux, wonen oestervissers, wijnboeren en zouthandelaren in witte huizen met groene en oranje accenten. Ertussendoor kuieren vakantievierende fijnproevers. Het spelershotel van de Spaanse voetbalselectie is een luxe burcht die een kwartier per dag de poorten opent voor de pers. Er wordt gegrapt dat zelfs de 500 meter lange tolbrug naar het eiland kan worden opgehaald indien meer privacy gewenst wordt.

Het past bij het imago van de huidige Europese kampioen, die vanavond in de achtste finales aantreedt tegen Italië in Parijs: simpel, authentiek en toch exclusief.

Zaterdag mocht een middenvelder, Thiago, met de media praten. Dat was niet zo wonderlijk, want er zijn liefst negen mediocampista's meegenomen door bondscoach Del Bosque. En dan zitten er nog acht topmiddenvelders (Mata, Saul, Isco, Cazorla, Martinez, Gabi, Alonso, Xavi) thuis.

De middenlinie als kloppend hart

De resultaten zijn de laatste jaren wat minder klinkend met de beschamende uitschakeling op het WK twee jaar geleden als dieptepunt. Maar bij de Spaanse bond denken ze er niet over om nieuwe masterplannen te schrijven. Combinatievoetbal zal leidend blijven met de middenlinie als kloppend hart.

'Dit is onze identiteit,' vertelt Marti Perarnau die voetbalbestsellers schreef over de jeugdopleiding van FC Barcelona en Josep Guardiola ('Herr Pep'). De intimus van Guardiola wijst op Johan Cruijff die als coach FC Barcelona sneller liet voetballen op basis van hersens en rap voetenwerk. Cruijff voerde dat door bij de jeugdopleiding van de Catalanen. Na vier titels op rij en de Europa Cup 1-winst sloegen andere Spaanse clubs en de bond aan het kopiëren. Perarnau: 'Ze doen niet veel goed bij de bond, maar ze hebben wel geweldige jeugdcoaches aangesteld. Door Cruijff zijn zelfs oude coaches van opvatting veranderd. Ik kan me nog herinneren dat Luis Aragones ineens zei: 'als voetballer moet je beslissen of je de stier of de stierenvechter wilt zijn'.'

David Silva te midden van Kroatische verdedigers.Beeld epa

Culturele vrijheidsrevolutie

Het gaat verder terug, meent (voetbal-)historicus Sid Lowe in een tot perscentrum omgetoverde gymzaal op Ile de Re. 'Ooit was Spanje het land van la furia, de furie. Er was een fysieke, gepassioneerde voetbalstijl die paste bij het agressieve leiderschap van dictator Franco. Toen eind jaren zeventig dit juk wegviel bloeide een culturele vrijheidsrevolutie, de Movida Madrileña. Real Madrid ging erin mee. Met Michel, Vazquez en Butragueño werd veel spannender voetbal gespeeld. Ze werden vijf keer kampioen. Daarna kwam Cruijff eroverheen met Barcelona.'

Cruijff kocht de veelzijdige technicus Michael Laudrup, hij knutselde aan middenvelders als Amor, Eusebio, Bakero en liet onder andere Milla en Guardiola doorstromen. Een palet aan onweerstaanbare voorbeelden voor Xavi, Fabregas en Iniesta, toen nog jeugdspelers, weet hun oude ploeggenoot Gabri.

Gabri -die later bij Ajax terechtkwam en nu jeugdtrainer is bij Barcelona- stelt dat op jeugdcomplex La Masia echt niet alleen rondo's of vijf-tegen-vijf-potjes worden gespeeld. 'Er waren en zijn ook fysieke trainingen. Maar het belangrijkste is en blijft het zoeken naar oplossingen in balbezit. Dat zit in ons bloed.'

Buitenaardse Messi

Het oogt zo eenvoudig zoals Iniesta speelt. Je speelt de bal, je loopt wat, je vraagt de bal, je speelt de bal weer door en zo wandel je verder. Het shirt blijft droog, het broekje schoon. Perarnau: 'Voor Spaanse jongetjes is het heel simpel. Messi vinden ze allemaal de beste, maar zo voetballen als Messi dat kan, kan niemand. Die is buitenaards. Zoals Iniesta het doet, lijkt makkelijker. Dus gaan ze dat proberen.'

Gabri beaamt het. 'Ik vond Stoichkov en Romario geweldig, maar ik dacht: zoals Amor voetbalt, is realistischer voor mij. Zo is het nog steeds: we kopen de sublieme aanvallers, de rest leiden we zelf op. Backs speelden in de jeugd vaak op het middenveld. Zelfs in de spits zetten we vaak een middenvelder neer, zoals Cesc Fabregas op het EK 2012.'

Cesc Fabregas, middenvelder die tijdens het EK 2012 in de spits speelde.Beeld epa

De meeste verantwoordelijkheid op het middelveld

Maar ook Fabregas speelt het liefst in het hart. Andrés Iniesta eerder dit toernooi over de aantrekkingskracht van het middenveld: 'Daar wordt de huisstijl vormgegeven. Daar draag je de meeste verantwoordelijkheid.'

De Spaanse stijl is hot. In de Premier League voetballen 35 Spanjaarden. Hun invloed is zo groot, dat de opportunist zelfs uitsterft, constateert Arsenal-coach Wenger. Het verklaart de zegetocht van Zuid-Amerikaanse aanvallers als Suarez, Neymar en Sanchez. En waarom Spanje, de Braziliaanse spits Diego Costa naturaliseerde. Perarnau: 'Het is prettig als er tussen al die kaatsers ook eens iemand schiet.'

Costa is alweer afgedankt. Maar met Alvaro Morata, al drie keer trefzeker dit toernooi, lijkt eindelijk die vacature vervult.

Thiago, al jaren getipt als de nieuwe Xavi, houdt overigens een helder betoog achter de microfoon in Ile de Re: 'Spanje is steeds meer het land van het voortdurende voetbal geworden. De titels hebben die identiteit verstevigd. Eigenlijk speelt de hele ploeg met de gedachte van een middenvelder. De backs staan diep, de buitenspelers zakken in, de centrale verdedigers doen mee.'

Eigenlijk speelt Spanje met één groot middenveld en een keeper.

Thiago: 'Spanje is steeds meer het land van het voortdurende voetbal geworden.'Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden