Analyse Tennis

Soevereine heersers: Federer versus Nadal in vijftien partijen

Federer en Nadal voorafgaand aan de Wimbledonfinale 2008 die Nadal won. Beeld Clive Brunskill / Getty

De tweestrijd tussen Roger Federer en Rafael Nadal ontstijgt het tennis, schrijft Volkskrant-journalist Robèrt Misset in zijn boek Federer versus Nadal. De rivaliteit in 15 partijen dat dinsdag verschijnt. Twee Nederlandse tennissers over hun kansloze strijd tegen het topduo. 

Sjeng Schalken. Beeld ANP

Sjeng Schalken over Roger Federer
score 1-5

Oud-prof Sjeng Schalken (42) speelde tussen 2001 en 2003 zes keer tegen Federer. Hij koestert zijn enige zege op de Zwitser in 2002 op het gras van Rosmalen. ‘Ik speelde zelf in een hoog tempo, maar Federer is onwaarschijnlijk snel. In mijn visie is zijn spel voor een groot deel gebaseerd op een sterke verdediging. Het is lastig om daar doorheen te komen.

‘Meerdere tennissers hebben die capaciteiten in de defensie, daar bovenop heeft Federer die exceptionele forehand. Als hij tijd heeft, haalt hij met meer venijn aan dan zijn tegenstander. Ik was ook een verdediger. Maar als ik aanhaalde, kon Federer mijn slagen meestal nog net belopen. Als Federer begon te dicteren met zijn forehand was ik weg. Daar lag voor mij de disbalans.

‘Nu Roger ouder wordt en met van links naar rechts bewegen op de baan minder kilometers kan maken, schuift hij wat dichter op de baseline. En wordt zijn spel alleen maar beter. Maar hij valt nog altijd aan vanuit de verdediging.’

Schalken leerde hem kennen als de geniale shotmaker. ‘Federer is een veelzijdige speler. Maar als je tegenover hem staat, merk je dat de bal telkens terugkomt. En dan lopen je opties bij je vandaan. Als mijn beste bal steeds wordt gepareerd en ik zijn aanval niet kan stoppen ben ik kansloos.’

Natuurlijk probeerde Schalken zijn illustere tegenstander te bestoken op zijn – zeker vijftien jaar geleden – kwetsbare backhand. ‘Ik ben er snel van afgestapt, omdat Federer dan zijn zachte backhandslice inzette op mijn forehand. Hij wist dat ik daar niet van hield. Speelde ik twee keer naar zijn backhand, kwam Federer met die zeik slice. Wat moest ik doen?

‘Omhoog spelen of vol doorhalen naar zijn forehand, maar daar was Federer op bedacht. Terugspelen op zijn backhand was geen optie, zo zette hij mij vast. Ik moest Federer wel aanpakken op zijn forehand, al werkte ook die strategie lang niet altijd. Het was vaak zelfmoord om Federer op zijn beste wapen te bestrijden.’

Tennis is landje veroveren, vindt Schalken. Wie durft de bal het diepst in het veld te spelen om zo de ander schaakmat te zetten? Federer gaf hem geen tijd om na te denken, zegt Schalken. ‘Ik heb vaak met hem getraind. Keek ik of stiekem nog een gaatje in zijn slagenrepertoire kon zien. Maar dat heb ik nooit gevonden.’

Robin Haase. Beeld EPA

Robin Haase over Federer:
score 0-3

De 31-jarige Haase verloor zijn drie partijen van Federer. Alleen in 2018 in Rotterdam wist hij een set te winnen, toen de Zwitser op 36-jarige leeftijd de oudste nummer 1 ter wereld ooit werd. Haase noemt de opslag van Federer een cruciaal wapen, niet zozeer door de snelheid maar vooral vanwege de plaatsing.

‘Ik kan zo tien spelers opnoemen met een betere of hardere service dan Federer. Roger kwam op tienduizend aces, omdat hij zoveel partijen heeft gespeeld. Die kanttekening moet je ook maken. Maar bijna niemand heeft zoveel precisie bij het serveren als Federer. En dat maakt zijn opslag zo goed.’

De service van Federer is altijd hetzelfde. Een, twee, soms drie keer stuit Federer met de bal, dan volgt de opgooi. Altijd op dezelfde manier, welk effect hij ook slaat. Maakt die opgooi het voor zijn tegenstanders niet eenvoudiger om de service van Federer te ‘lezen’?

Integendeel, stelt Haase. ‘Federer kan zijn service geweldig camoufleren. Het is knap dat hij altijd dezelfde opgooi heeft, zoals Richard Krajicek vroeger, en toch alle hoeken kan maken met zijn service. Een kickservice of een opslag met slice, Federer kan zijn racketblad zo draaien met zijn arm en pols dat hij geen andere opgooi nodig heeft. Mij lukt het niet om een tegenstander zo te foppen.’

Na de opgooi van Federer volgt de versnelling vanuit zijn rechterarm. Haase: ‘Een even goede als simpele beweging, waarmee hij optimaal rendement bereikt.’

Ace door het midden als hij vanaf links serveert of met slice naar buiten vanaf rechts; het zijn de favoriete opslagen van Federer. Haase: ‘Federer blinkt uit in de combinatie van service en eerste bal.’ De tweede opslag is nauwelijks minder effectief. Een hoge stuit na de kickservice, variatie in de topspin, slice; Federer heeft voldoende opties om ook met die opslagen te scoren.

‘Die tweede service is illustratief voor zijn spel’, stelt Haase. ‘Hij kan nu eenmaal alles op hoog niveau. Je kunt zelfs die tweede service van Federer niet echt aanpakken. Je moet blij zijn als je na de return in een neutrale positie komt, zodat Federer niet meteen na de service zijn forehand in stelling kan brengen. Dan ben je weg.’

Haase mag zich zo ongeveer de vaste trainingspartner van Federer noemen. ‘Het is niet zo dat Roger bij elke bal een winner slaat, vaak is het fiftyfifty in de rally’s. Maar soms scoort hij acht van de tien punten, dan is het frustrerend voor mij. Wat moet ik nog doen om zelf de punten te maken?

‘Roger is sneller dan de meeste spelers, heeft beter voetenwerk, is daardoor ook beter in balans en heeft waarschijnlijk ook scherpere ogen. Bovendien slaat hij harder en camoufleert zijn slagen. Dan is het ook niet zo gek dat Roger bijna altijd domineert in de rally, zeker tegen spelers als ik.’

Madrid Masters 2009, gewonnen door Federer. Beeld EPA

Sjeng Schalken over Rafael Nadal:
score 0-1

Schalken en de pas 17-jarige Nadal speelden tijdens hun enige ontmoeting in 2004 op het hardcourt in Auckland eindeloze rally’s. Juist op cruciale momenten wist Schalken de defensie van de jonge Spanjaard niet te kraken: 7-6, 6-4.

‘Ik stond hoger op de wereldranglijst dan Nadal, hij kwam net op en speelde al in die mouwloze shirts. Ik speelde ook tegen beren van kerels als Mark Philippoussis, dat deed me niet zoveel. Je krijgt pas ontzag voor een speler als de ballen blijven terugkomen. En dat is de kracht van Nadal, hij brengt alles terug. Ik kreeg in de eerste set op 5-4 twee setpoints en nog eens twee breakpoints in de tweede set.

‘Die vier punten zal ik niet vergeten, omdat ik werkelijk niks cadeau kreeg. Ik hield mezelf voor dat ik het punt zelf moest maken, maar dat had Nadal ook tegen zichzelf gezegd. We kwamen vier keer in een rally van vijftig slagen. Normaal gesproken pak ik die op een bepaald moment en nu lukte het niet. In die oneindig lijkende rally’s trok ik aan het kortste eind.

‘De forehand was toen al zijn wapen, Nadal onderscheidde zich meteen met die moordende spinballen. Toch vind ik zijn forehand niet zo dodelijk als die van Federer. Nadal opent gemakkelijk cross naar je backhand, zo trekt hij je ver de baan uit. Maar zijn beste bal is de forehand langs de lijn, die bal loopt als het ware van je af. Ik heb dat bij geen enkele andere speler gezien. Ik had geen zwakke backhand, maar Nadal zwiepte de bal zo langs me heen.

‘Hij heeft je bij je keel, al kun je die forehand van Nadal vaak nog wel belopen. Maar als je pech hebt loop je drie keer van rechts naar links en verlies je toch de rally, omdat Nadal niet meer loslaat. In onze partij in 2004 schakelde ik na de eerste set naar plan-B, kijken hoe sterk zijn dubbelhandige backhand was. Daar voelde ik minder druk.

‘Ik besloot dus alles op de backhand van Nadal te spelen en zijn forehand uit te schakelen. Het werd een gevecht, waarin hij me niet kon overpoweren. Is die backhand een zwakke plek? Nee, want hij versloeg me uiteindelijk met die backhand. Ik kreeg meer lucht op zijn backhand en toch kon ik hem niet kapot spelen.’

Nasdaq Open 2005, gewonnen door Federer. Beeld Getty Images

Robin Haase over Nadal:
score 0-3

Haase verloor driemaal van Nadal en was alleen in 2010, op het Centre Court van Wimbledon, dicht bij een stunt. De partij duurde vijf sets: ‘Zeker op gravel is Nadal een unieke speler. Ik vind het niet erg om tegen linkshandige tennissers te spelen, maar zijn extreme spinrotatie met de forehand vind ik moeilijk te hanteren.

‘Wanneer je in het tafeltennis een bal met effect ontvangt en je zet alleen je batje er tegenaan, gaat de bal één kant op. Nadal kan dat in het tennis, hij legt zoveel rotatie in de bal na de stuit dat je er niks mee kunt. Hij rent over de baan, haalt veel ballen terug, schakelt zo snel om van verdediging naar aanval.

‘Iedereen beschouwt Nadal als een verdedigende speler, maar hij staat opvallend vaak aan het net. En als hij volleert is het altijd een punt. Ik vind zijn dubbelhandige backhand vaak nog beter dan de forehand, hij kan er geweldige hoeken mee maken. Niet normaal.’

Met de koning van de spin even rustig een balletje slaan is er niet bij, ervoer Haase. Hij traint liever niet met Nadal. ‘Wanneer hij me als Federer zou vragen om geregeld met hem te trainen, zou ik nee zeggen. Bij Nadal ben je eerder een sparringpartner, dan sta je in feite in dienst van hem. Daar pas ik voor. Toen ik jong was, trainde ik een keer met Nadal. Wilde ik nog iets leren van hem.

‘Nadal staat op de trainingen veel harder dan in de wedstrijden. Hij slaat zo hard en ongecontroleerd dat elke tweede of derde bal fout is. Zo krijg ik nul ritme en daar heb ik geen zin in. Andere jongens trainen ook zo en die ontloop ik eveneens. Er staan drie jongens op mijn lijst bij wie ik denk: dan train ik liever helemaal niet. Het heeft niks te maken met hun persoonlijkheid, maar ik houd niet van die eendimensionale manier van trainen.

‘Het zou wellicht anders zijn als ik op Mallorca een trainingsstage met Nadal zou doen, dan train je een aantal dagen met elkaar. Maar niet tijdens een toernooi, of hij moet me vragen om twintig minuten wat ballen te slaan en veertig minuten punten te spelen. Maar ik heb een paar keer nee gezegd tegen Nadal, hij vraagt me niet meer.’

HEAD TO HEAD

Schalken – Federer

2001 US Open, 3de ronde: Federer 6-4, 7-5, 7-6

2002 Rosmalen, kwartfinales: Schalken 3-6, 7-5, 6-3

2003 Davis Cup: Federer 7-6, 6-4, 7-5

2003 Rotterdam, kwartfinales: Federer 6-2, 6-4

2003 Masters Miami, 3de ronde: Federer 6-3, 6-2

2003 Wimbledon, kwartfinales: Federer 6-3, 6-4, 6-4

Schalken – Nadal

2004 Auckland, 1ste ronde: Nadal 7-6, 6-4

Haase – Federer

2012 Davis Cup: Federer 6-1, 6-4, 6-4

2017 Montreal, halve finales: Federer 6-3, 7-6

2018 Rotterdam, kwartfinales: Federer 4-6, 6-1, 6-1

Haase – Nadal

2010 Wimbledon, 2de ronde: Nadal 5-7, 6-2, 3-6, 6-0, 6-3

2016 Doha, 2de ronde: Nadal 6-3, 6-2

2017 Roland Garros, 2de ronde: Nadal 6-1, 6-4, 6-3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.