Snelheidswonder met een luchtje

Florence Griffith-Joyner vestigde tien jaar geleden twee onwaarschijnlijke wereldrecords op de 100 en 200 meter. Het odium dat zij die records te danken had aan doping is echter altijd aan haar blijven kleven....

HAAR twee wereldrecords hebben de Amerikaanse atlete Florence Griffith-Joyner overleefd. Of, zoals de sceptici die haar tien jaar geleden in Indianapolis en Seoul overmatig gebruik van verboden preparaten aanwreven, het dubbelzinniger zullen zeggen: 'Flo-Jo' heeft haar wereldrecords niet overleefd. Ze is de enige atlete uit de geschiedenis die eerder stierf dan haar wereldrecords werden verbeterd.

Na de Olympische Spelen van Seoul in 1988 maakte Delorez Florence Griffith abrupt een einde aan haar loopbaan. Die beslissing versterkte nog eens de speculaties over de 'onnatuurlijkheid' van haar futuristische prestaties op de 100 en 200 meter. Ze reageerde erop met de belofte om ooit de marathon te lopen en hoewel ze er wel degelijk voor in training ging, was het natuurlijk geen serieuze onderneming.

Maar de excentrieke Griffith, die geen hond als huisdier had doch een boa constrictor, die gedichten schreef en mode-ontwerpster was, wilde graag excentriek blijven.

Excentriek waren in ieder geval haar atletische verrichtingen in dat bizarre jaar 1988. Op haar conto stond tot dan toe één zilveren medaille, behaald tijdens de door Carl Lewis gedomineerde Olympische Spelen van 1984, maar eenmaal toegetreden tot de hofhouding van trainer Bob Kersee onderging ze een totale gedaantewisseling, looptechnisch en fysiek.

Tijdens de Olympische trials van 1988 in het bloedhete Indianapolis bleek de ranke Griffith van weleer veranderd in een snelheidsduivel met bijna Ben Johnson-achtige musculatuur: de spieren barstten zowat uit schouderpartij en benen. Ze begon de 100 meter met een hoge, 'Oostduitse' frequentie, maar halverwege gebeurde wat nog niet eerder vertoond was: Griffith schakelde over in een vijfde en even later in een zesde of zevende versnelling; onwaarschijnlijk lang werden haar passen en de afzet werd zo extreem explosief dat ze meer zweefde dan liep.

In de kwartfinale van de trials ging ze bij wijze van test voluit. Een harde dwarrelwind ging rond in het open stadion. Toen op de klok 10,49 verscheen, bleef het stil. De omstanders verwachtten allen dat de windmeter veel meer dan 2,0 m/s zou aangeven, maar tot ieders verbijstering werd 0,0, windstilte dus, de officiële melding. Griffith was de nieuwe wereldrecordhoudster, de recordhoudster van de volgende eeuw.

Het wantrouwen over de windmeting, dat ontstond omdat bij het gelijktijdige hinkstapspringen snelheden tot 5,0 m/s werden gemeten, kon Flo-Jo pas wegnemen bij de Spelen in Seoul, toen ze ontspannen lachend triomfeerde in 10,54, en vervolgens ook nog eens in de halve finale de 200 meter afraasde in een nieuw wereldrecord: 21,34. Op de 4x100 veroverde ze haar derde gouden medaille, slechts één teleurstelling was er in Seoul: ze kon Fanny Blankers niet evenaren. Op de 4x400 meter werd de Amerikaanse estafetteploeg tweede.

De Joyner-dynastie werd Kersee's stal genoemd, vijf gouden medailles kwamen in de vitrine te hangen. Jackie Joyner, de ega van coach Kersee, won de Olympische zevenkamp en het verspringen. Florence Griffith, die zou huwen met hinkstapspringer Al Joyner, had voor haar glorieuze optreden nog bijna een rel veroorzaakt. Ze wilde in haar befaamde one legger lopen (een bloot en een bedekt been), maar dat werd verboden. De lange bontgekleurde nagels, een ander handelsmerk, mochten wel.

Griffith wilde aantonen dat vrouwelijke atleten 'niet alleen maar lelijk en gespierd' hoeven zijn. Maar zeker na haar dood op 38-jarige leeftijd - haar concurrente Merlene Ottey is nog steeds actief - zal juist over die spieren en de eertijdse behandeling ervan gespeculeerd blijven worden.

Hans van Wissen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden