InterviewSjoerd Marijne

Sjoerd Marijne, hockeycoach al 13 weken in lockdown

Naar Tokio, medaille en dan naar huis. Zo was de route die Sjoerd Marijne had uitgestippeld. Maar de bondscoach van de Indiase hockeysters zit vast in Bangalore en de Spelen zijn uitgesteld. Stoppen? Nee, zijn missie is nog niet voorbij.    

Bondscoach Sjoerd Marijne van de Indiase vrouwenploeg met zijn speelsters tijdens het WK van 2018.Beeld Getty Images

Vanwege de lockdown in India zitten bondscoach Sjoerd Marijne, zijn Nederlandse assistent Janneke Schopman en de hockeysters van het Indiase vrouwenteam al 13 weken vast op de campus in Bangalore. Het coronavirus heeft alles stilgelegd, het trainingscomplex is van de buitenwereld afgesloten. ‘De bewakers laten niemand in of uit, ik voel me soms een gevangene’, zegt Marijne.

De 46-jarige Marijne speelde tien jaar bij Den Bosch en was coach bij de mannen van Tilburg, Amsterdam, Oranje Zwart en zijn oude liefde Den Bosch. Tussen 2014 en ’15 fungeerde hij als bondscoach van de Nederlandse vrouwenploeg. De Brabander werkt nu ruim drie jaar in India. Na een periode bij het mannenteam kwalificeerde Marijne zich met de vrouwen voor de Spelen van Tokio.

Via Facetime geeft Marijne een virtuele rondleiding op het complex in Bangalore, bij de douches heeft hij al een koningscobra gesignaleerd. ‘En die is supergiftig.’ In zijn sober ingerichte appartement komen de muren op hem af. ‘Soms heb ik dagen dat ik denk: hoelang nog? Ik heb de ene teleurstelling na de andere moeten incasseren, al wil ik niet overdrijven.

‘Miljoenen mensen in India mogen hun appartement niet eens uit, ik heb nog enige vrijheid. Volgende week bepaalt de Indiase regering of versoepeling van de regels mogelijk is. Het is frustrerend dat we niet eens mogen trainen, terwijl iedereen gezond is. Elke vorm van sport is uitgesloten, de meiden doen hun oefeningen op de kamer.

‘Ik voel me de wielrenner die de Alpe d’Huez oprijdt. Wanneer je naar de top kijkt, kan de moed je in de schoenen zinken. Zolang je de blik meer naar beneden richt en slechts twee meter voor je uitkijkt, is het te doen. Dan zie je niet hoe steil de helling is. Zo overleef ik in Bangalore door niet te ver vooruit te kijken.’

Soms laten Marijne en de speelsters maaltijden bezorgen, want India kampt naast covid-19 ook nog met een kippenvirus. ‘We eten al vier weken geen kip, vergelijk het met de vogelgriep van een paar jaar geleden in Nederland. Het is een feest als we iets anders kunnen bestellen dan het vegetarische voedsel dat we op de campus krijgen voorgeschoteld.

Uitstel Tokio was een klap

‘Het probleem is dat de bezetting in de keuken ook sterk is verminderd, een paar mensen werken zich het apelazarus. Sommige trainers helpen in de keuken, maar de kwaliteit van het eten is flink omlaag gegaan. We krijgen te weinig proteïnen binnen, terwijl de speelsters dagelijks hun krachttraining doen.’

Hij ervoer het uitstel van de Spelen als een harde klap. ‘Ik heb er nu drieënhalf jaar opzitten in India, ik wilde aankondigen dat ik na de Spelen zou stoppen. Ik wilde terug naar mijn gezin. Ik had het er moeilijk mee dat ik nog een jaar langer moest blijven.’

Marijne heeft zijn vier kinderen – twee uit zijn eerste huwelijk – al maanden niet gezien. ‘Mijn vrouw is in feite een alleenstaande moeder met twee kinderen.’ Toch was het geen optie om te stoppen in India. ‘Het voelt niet af, er zit geen einde aan het verhaal. Ik wil graag iets unieks verrichten. Ik had het mezelf nooit vergeven als ik nu voortijdig was opgestapt.’

Zijn droom om met de Nederlandse vrouwenploeg naar de Spelen van Rio de Janeiro te gaan, vervloog in 2015 toen hij na een pijnlijke nederlaag in de EK-finale tegen Engeland werd ontslagen. Nu wil hij met de vrouwen van India een medaille winnen in Tokio. Het is pas de derde keer dat de vrouwenploeg meedoet (vierde in 1980 en 12de in 2016). Marijne: ‘In dit land mag je groots dromen. Juist door de lat extreem hoog te leggen, werk je ook naar het vereiste niveau toe.’

Aan de totale lockdown valt in India niet te ontsnappen, het past volgens Marijne bij de cultuur van het land. ‘Alles wordt hier met harde hand gehandhaafd, India kent nu eenmaal een strikte hiërarchie. Je zegt: ‘yes sir’ tegen een agent. In Nederland kennen we de woorden ‘ja meneer’ niet meer. De Nederlander is mondig, we gaan veel vrijer met elkaar om.’

Positie vrouwen verbeteren

Marijne moest als coach een dubbele inhaalslag maken om het zelfbewustzijn van de speelsters te vergroten. In de toch al dichtgetimmerde, Indiase samenleving met zijn scherp afgebakende klassen staan de vrouwen achteraan.

‘Een jaar geleden zei ik tegen de speelsters: jullie mogen me Sjoerd noemen. Nou is die naam al lastig uit te spreken, maar dat willen de vrouwen niet. Ze houden het bij ‘coach’. En een aantal meiden zegt nog steeds ‘sir’. Zo zijn ze opgevoed.’

En ook vaak met harde hand. ‘Sommige speelsters lieten me hun littekens zien, ze waren geslagen door hun jeugdtrainer. Zo erg is het nu niet meer. Maar ze schrokken als ik een hand op hun schouders legde om warmte te tonen. Ze gaven zelden feedback, er zat zoveel angst bij die meiden. De vrouwen worden genegeerd als er besluiten worden genomen. Ze staan te koken als de familie langskomt.’

Marijne moest dan ook eerst het ontzag wegnemen bij de speelsters. ‘Keken ze naar die grote, Australische meiden? Voelden ze ontzag. Je ziet het in alle geledingen van de maatschappij terug. Daarom is het voor de internationals een enorme stap dat ze nu zelf de ambitie uitspreken om voor een medaille te gaan. Ik zie hoe jonge meiden nu zelfstandig Engels leren, daar krijg ik kippenvel van.’

Bij het Indiase vrouwenteam koppelde hij de sportieve prestaties aan een hoger doel, de ware missie van de hockeysters is vechten voor emancipatie. Marijne: ‘Ik heb de speelsters gevraagd: wat willen jullie nu echt? Met een medaille kunnen we de positie van de vrouw in India helpen verbeteren. Dan kom je op plaatsen terecht, waar je beslissingen kunt nemen.’

Armoede

Tijdens de lockdown doen de Indiase speelsters aan crowdfunding voor arme gezinnen. ‘Ze hebben zo’n 18 duizend euro opgehaald om voedselpakketten te financieren’, zegt Marijne. ‘Een gezin kan een maand leven van 1.000 roepies, zo’n 12 euro. Mijn speelsters weten hoe noodzakelijk die hulp is, ze komen zelf vaak uit arme families.’

Aanvoerder Rani Rapal werd al uitgenodigd voor een bijeenkomst met de Indiase premier Modi. Het was een symbolisch gebaar, eindelijk traden de Indiase hockeysters uit de schaduw van het mannenteam. Marijne: ‘Rani krijgt een steeds groter podium en dat straalt ook af op het team. Het is een droom om succesvol te zijn op de Spelen. Maar ik hoop vooral dat deze speelsters het traditionele rollenpatroon in India kunnen doorbreken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden