Simpel spelen, het devies bij simultaan

Ergens las of hoorde ik dat Auke Scholma, die ook in het Olympisch Stadion weer de rol van (hoofd)commentator vervulde, zou hebben gezegd dat ik in blindsimultaans bij voorkeur naar de snelste winst zoek....

Misschien is het waar. En als het níet waar is, zou het dat wellicht moeten zijn. Inderdaad kan een zich voortslepend dammeneindspel een onevenredig zware wissel op de overige duels trekken, zoals ik mij van de partij tegen Rienk van Marle (Lutten 2002) herinner. Het feit dat het toen niet om een winst-, maar om een remisepoging ging (ik stond zo’n 25 zetten lang met de rug tegen de muur), doet aan de constatering op zich niets af.

Bovendien is het bij een blindsimultaan überhaupt raadzaam de stellingen overzichtelijk te houden. ‘Simpel spelen’, zo lees ik in het dit jaar verschenen Blindfold Chess van Eliot Hearst en John Knott, werd blindschakers al in de 19de eeuw geadviseerd. Daarbij pleitte ene George Walker er zelfs voor om zo snel mogelijk stukken, en dan met name de paarden, te ruilen: volgens Walker zouden paardensprongen de grootste bedreiging voor de blindspeler vormen. . . Wat mij aan de standaardgrap van Joke Wielaard doet denken. Die pleegt, iedere keer dat haar man Jan en ik voor onze zoveelste (dam)partij aanleggen, de huiskamer te verlaten onder de uitroep: ‘Let op je paard!’

Maar de theorie strookt niet altijd met de werkelijkheid. Uitgerekend de jongste blindsimultaan kende een aantal partijen die door zware, soms niet-alledaagse thema’s werden beheerst. En in minstens drie partijen (tegen Koops, Van der Vossen en Jaap de Jonge) verkoos ik, in weerwil van Scholma’s observatie, de overgang naar een dammeneindspel boven een positioneel vervolg.

Gelukkig bleek Peter Frans Koops, de Bunschoter die nog een paar jaar mijn clubgenoot bij het Amersfoorts Damgenootschap is geweest, het eindspel niet anders te beoordelen dan ik. Na slechts twee zetten met zijn dam te hebben gedaan, liet hij zich de rest niet meer bewijzen.

Sijbrands - P.F. Koops

Blindsimultaan 2009 (bord 7)

1.34-30 17-22 2.30-25 11-17 3.31-26 7-11 4.37-31 22-27 5.32x21 16x27 6.31x22 18x27 7.41-37 13-18 8.40-34 9-13 9.45-40 4-9 10.46-41 1-7 11.33-29 19-23 12.35-30 27-32 13.37x19 13x35 14.39-33 20-24 15.29x20 15x24 16.41-37 8-13 17.43-39 2-8 18.34-29 14-20 19.25x14 9x20 20.37-32 10-14 21.32-28 17-22 22.28x17 11x22 23.38-32 14-19 24.48-43 5-10 25.40-34 3-9 26.43-38 20-25 27.29x20 25x14 28.47-41 18-23 29.32-27 22x31 30.36x27

Zie diagram 1

30...10-15?!

Dankzij de vijandelijke randschijf op 35 kon wit op een positioneel plusje bogen. Maar er was vooralsnog (erg) weinig aan de hand geweest wanneer zwart bijvoorbeeld met 30...13-18 en 31...19-24 had opgebouwd. De tekstzet blijkt de inleiding tot een faliekant verkeerd plan, dat mijn ‘winstverwachting’ met sprongen omhoog deed schieten.

31.41-37 14-20 32.37-32 19-24? (vervalt van kwaad tot erger) 33.33-29! 24x33 34.39x19! 13x24 35.32-28 9-13 36.38-32 6-11

Zie diagram 2

37.28-22!

Het startsein tot een levensgevaarlijke aanval tegen de zwarte rechtervleugel. Zo zou er na 37...12-17? (maar 37...13-19? 38.34-30! of 37...12-18? 38.34-30! enz. verliest eveneens) 38.32-28 7-12 39.27-21! 11-16 40.22x11 16x7 41.28-22! geen houden meer aan zijn.

37...20-25 38.27-21!

Een moeilijke keuze: ook positioneel dóórspelen zag er veelbelovend uit. Met de tekstzet hoopte ik vooral op 38...11-16 39.32-27 en nu ofwel 39...12-18 40.21-17! 7-12 41.27-21 18x27 42.21x32 12x21 43.26x17 met huizenhoog gewonnen stelling, ofwel 39...7-11 40.21-17!! gevolgd door 41.22-18, 42.34-29, 43.44-40 en 44.50x6 +. Dat Koops óók naar een – betrekkelijk kansloos – dammeneindspel kon afwikkelen, besloot ik maar voor lief te nemen.

38...13-18 39.22x2 11-16 40.2x30! 16x47 41.30-2! 47-41 42.2x16 41-14 43.16-38

Zwart geeft het op. Dat was misschien een beetje vroeg. Maar het lijdt inderdaad geen twijfel dat wit, die een schijf vóórstaat en bovendien – dankzij de stukken in de rechter benedenhoek – zowel de triktrak als de diagonaal 49/16 controleert, op termijn een tweede dam gaat halen. En als er twee schapen over de dam zijn. . .

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden