Voorbeschouwing Voetbal

Siegeswille. Collectief. Perfectie. Ten Hag liet zich onderdompelen in de Duitse voetbalcultuur

Twee jaar liet Erik ten Hag zich wassen door Beierse wateren met winnaarsmentaliteit. Dinsdag is hij als trainer van Ajax terug in Zuid-Duitsland, voor het duel van de winnaars uit de eerste speelronde van de Champions League: de klassieker Bayern München - Ajax.

Ajax-trainer Erik ten Hag tijdens een training voorafgaand aan de Champions League-wedstrijd FC Bayern München - Ajax. Beeld Sven Hoppe/dpa

Erik ten Hag verheft zijn stem boven de ronkende motor van de spelersbus van Ajax, die op zaterdagavond gereed staat om vanuit Sittard de snelweg naar het noorden op te draaien. Fortuna is verslagen, Bayern wacht. De vraag luidt wat zijn belangrijkste les was in Duitsland, waar hij twee jaar trainer was van Jong Bayern in de Regionalliga.

Onomwonden en met stijgend enthousiasme: ‘De winnaarscultuur, de winnaarsmentaliteit die daar heerst. Die zit in de genen daar. Alles ademt winnen. Alles moet perfect. Vooral met elkaar. Collectief. Doorzettingsvermogen. Zelfvertrouwen. Dat wordt er van jongs af aan ingestampt. Bayern wil graag goed voetballen, maar het gaat vooral om winnen.’

Juist dat winnen is de laatste twee duels in de Bundesliga mislukt, thuis tegen Augsburg (1-1) en bij Hertha (2-0). Dan loert meteen een crisisje, hoewel Bayern daarvoor zeven keer op rij won en trainer Niko Kovac ontspannen lacht. Zonder dat zo uit te spreken, is het misschien goed dat het verwende Bayern een keer verloor: ‘Iedereen moet zijn lessen trekken uit de nederlaag.’ Hij wijst op het grote aantal gemiste kansen. ‘Misschien maken we het ons iets te moeilijk bij het benutten van de kansen. De bijzonderheid van het voetbal ligt ook in de eenvoud.’ En aanvaller Arjen Robben, met typische Nederlandse inslag: ‘Als je wint is ook niet alles goed. Vanaf dinsdag moeten we gewoon beginnen met een nieuwe serie overwinningen.’ Robben lacht voortdurend. Hij voelt zich tiptop en staat dinsdag in de basisploeg.

Ajax -trainer Erik ten Hag en spelers van Ajax tijdens een training. Beeld REUTERS

Duitse voetbalcultuur

Ten Hag (48) verraste in 2013 toen hij, na promotie naar de eredivisie met Go Ahead Eagles, een baan bij Bayern aanvaardde. Toenmalig technisch directeur Sammer had een lezing van Ten Hag onder ogen gekregen en zag in hem de ideale trainer voor het belangrijkste opleidingsteam. Ten Hag, afkomstig uit het bij Duitsland gelegen Haaksbergen, arriveerde gelijk met de nieuwe hoofdtrainer Josep Guardiola. Dat bood hem gecombineerde kansen: onderdompeling in de aloude Duitse voetbalcultuur alsmede de aanraking met moderne lessen van Guardiola.

Niet dat hij Guardiola dagelijks trof, maar hij mocht de trainingen aanschouwen wanneer hij wilde, sprak geregeld met de toptrainer en zag dat de Catalaan ‘inspireert, dirigeert en enorm innovatief is’, zoals hij zich eens in de krant Tubantia uitdrukte. De kracht van het Duitse voetbal was steeds meer de verbinding van oude deugden als collectiviteit en strijdlust, plus opwaardering van technisch en tactisch vermogen. Daarbij hoort een moderne kijk op het spel, mede dankzij de invloed van buitenlandse trainers als Guardiola en Van Gaal.

Guardiola 

Voor Guardiola was winnen overigens niet genoeg, merkte Ten Hag spoedig. ‘Guardiola wil alleen winnen met mooi voetbal.’ Ten Hag laafde zich aan de internationale cultuur, die hij voegde bij zijn eigen principes en denkbeelden. Robben, die zich topfit voelt en zijn loopbaan nog met een of meerdere seizoenen zal verlengen als hij zo in vorm blijft: ‘Mijn indruk was dat Erik er alles aan deed om jonge gasten beter te maken. En het is voor iedere trainer of speler interessant om met Pep te werken.’

Bayern München II was het belangrijkste opleidingselftal van de club, maar ook daar heerste het virus van het moeten winnen. ‘Dat zit in alle vezels van de vereniging. Ze zijn nooit tevreden. Goed is niet goed genoeg. Winnen is normaal. Als ze niet winnen is ook alles slecht, zelfs als het voetbal goed was.’ Bij Ajax ligt dat dan toch een tikkeltje anders. Ajax is meer een afspiegeling van de denkwijze van Guardiola: winnen met goed voetbal. ‘Bij Ajax moet je naast winnen ook goed voetballen. Bij Bayern zijn ze sneller tevreden als er wordt gewonnen. Een ‘vieze’ overwinning is ook goed.’

Erik ten Hag in 2014, toen hij trainer van het tweede elftal van Bayern München was. Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Onverwoestbare mentaliteit

Ten Hag zelf was een winnaar als voetballer, een middenvelder met een onverwoestbare mentaliteit. Hij probeert dat gevoel te projecteren op Ajax. ‘Nederlandse teams kunnen, denk ik, niet zo optreden als team zoals Duitse ploegen dat kunnen. In Duitsland hebben ze gemiddeld gesproken toch meer voor elkaar over, ze zijn bereid dieper te gaan voor elkaar, om uiteindelijk een resultaat binnen te halen.’

Met dat soort aspecten is hij bij Ajax veel bezig, zonder het constant over Bayern te hebben. ‘Mentale factoren zijn zo ontzettend belangrijk. En als het in Duitsland niet in de genen zit, gaat het via de opvoeding. Niet alleen bij Bayern, bij alle Duitse clubs. Siegeswille. Wij waren altijd beter in de competitie met Jong Bayern, maar alle tegenstanders vochten ongelooflijk voor de zege. Vaak telden die elftallen twee of drie heel goede spelers. Eentje achterin, plus voorin een snelle speler. Maar ze traden altijd op als team. Zo’n team ging tot het gaatje. Altijd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden