ANALYSE

Serie marathonrecords is niet per se verdacht

Voormalig marathonloper Luc Krotwaar verklaart de hausse aan wereldrecords door doping. Hij negeert andere verklaringen.

Dennis Kimetto, de nieuwe wereldrecordhouder op de marathon. Beeld getty
Dennis Kimetto, de nieuwe wereldrecordhouder op de marathon.Beeld getty

Een wereldrecord op de marathon, alweer. De frequentie ligt zo hoog dat recordhouders de tijd niet krijgen om bekend te worden. Patrick Makau, Wilson Kipsang, Dennis Kimetto: ze lijken passanten in een tijdvak van ongekende progressie. Onmogelijke progressie, volgens scepticus en oud-marathonloper Luc Krotwaar.

Dennis Kimetto was zondag de zesde loper op rij die in Berlijn het wereldrecord verbeterde, in elf jaar tijd. Hij was met 2.02.57 bijna twee minuten sneller dan zijn verre voorganger Paul Tergat in 2003.

Kan dat zonder doping? Krotwaar sprak bij Omroep Brabant hardop zijn twijfels uit. Hij schat de kans dat Kimetto schoon liep op 10 procent. Hij denkt dat 90 procent van de topatleten verboden middelen gebruikt: '26 seconden van een wereldrecord afhalen is abnormaal veel.'

Kenia

Weinig westerse atleten hebben zo veel tijd in Kenia doorgebracht als Krotwaar. De Brabander was kind aan huis in Iten, het eldorado van de langeafstandslopers, in de (vergeefse) hoop dat hij de marathon eens onder de 2.10 uur zou lopen. Hij kent het land en de lopers.

Maar op de radio kwam de ex-atleet alleen met indirect bewijs: er gaat veel geld om in de sport, het schort in Kenia aan adequate dopingcontroles en de tijden zijn onwerkelijk. Het laatste schone wereldrecord dateert volgens hem uit 1988, toen Belayneh Densamo in Rotterdam 2.06.50 liep. 'Alle wereldrecords die daarna zijn gelopen neem ik met een korreltje zout', aldus Krotwaar.

Is hij de klokkenluider die een wielersport-achtige omerta doorbreekt? De Nederlandse managers van Kimetto en Emmanuel Mutai, de nummer 2 van Berlijn, verwierpen de beschuldigingen met kracht. Hun kwalificaties op NOS radio: 'ongeloofwaardig' en 'slecht geïnformeerd' (Michel Boeting), 'zo goedkoop, zo weinig onderbouwd' en 'Luc, waar haal je die onzin vandaan?' (Gerard van de Veen).

Geld

Er valt veel geld te verdienen op de marathon. Kimetto incasseerde 50.000 euro voor de zege, 30.000 voor zijn tijd onder de 2.04, nog eens 50.000 euro voor het wereldrecord. Hij maakt kans op de eindbonus van de World Marathon Majors: 400.000 euro. Ook andere toplopers kunnen riant leven van hun inkomsten.

Uit geruchtmakende dopingzaken (Lance Armstrong, Marion Jones) is gebleken dat dopingcontroles vrijwel altijd tekortschieten. De tien tot vijftien controles die Kimetto volgens zijn manager jaarlijks ondergaat zijn te omzeilen, als de atleet dat wil.

De Duitse omroep ARD vond twee jaar geleden bij een undercoveronderzoek in Kenia een arts bereid epo te verkopen aan atleten. Hij zou dat doen tegen een percentage van hun inkomen. Er zijn in het recente verleden Keniaanse atleten positief bevonden, al betrof het nooit grote namen.

Het podium van de Berlijnse marathon. Beeld afp
Het podium van de Berlijnse marathon.Beeld afp

Zuurstof

Behalve indirect bewijs voor doping zijn er ook factoren die de progressie op de marathon zonder doping kunnen verklaren.

Hardlopen is rondom Iten een kleine industrie. Het is de snelste weg uit de armoede. Dat heeft geleid tot een explosie van het aantal lopers. Ze zijn gemotiveerd, gehard door een karig bestaan, ze hebben hun lichaam op natuurlijke wijze getraind door van jongs af aan alles te voet te doen en ze leven op hoogte (waardoor ze meer zuurstof kunnen opnemen wanneer ze op zeeniveau lopen).

Door de economische crisis beproeven steeds meer atleten hun geluk op de marathon, de enige wedstrijdvorm die behoorlijk betaalt. Dat heeft de traditie overhoop gehaald. Voorheen stapten topatleten pas op oudere leeftijd over de marathon, na een carrière op de baan. Nu is die prestigieuze discipline bestormd door jonge, frisse atleten, in de kracht van hun leven.

Records

Marathon-organisatoren streven naar records. Wedstrijden worden tot in detail geregisseerd om een toptijd te bewerkstelligen. De premiehoogte wordt per minuut vastgelegd, tempomakers krijgen beter betaald naarmate ze toppers langer bijstaan. Topatleten hebben weinig keuze: het is alles of niets, recordtijd of catastrofe.

De moderne trainingsleer kent steeds minder geheimen voor Afrikanen die er kennis van willen nemen. De Italiaanse topcoach Renato Canova (69), die oud-wereldrecordhouder Wilson Kipsang van adviezen voorziet, deelt zijn kennis openlijk via de site Letsrun.com. Lopers kunnen in Iten voor krachttraining en medische verzorging terecht bij het luxe trainingskamp van Lornah Kiplagat.

Volgens Canova zijn Keniaanse atleten bevreesd voor doping. Zelfs vitaminepreparaten vertrouwen ze niet. Manager Jos Hermens zei hetzelfde over zijn Ethiopische topatleten.

Wie heeft gelijk, Krotwaar of de vertrouwenspersonen van de atleten? Voor een klokkenluider presenteert de oud-loper te weinig feiten, anders dan de ex-renners die de zaak-Armstrong aan het rollen brachten. Hij komt niet met overtuigend bewijs.

De andere verklaringen voor de vele toptijden zijn plausibeler. Kimetto verbeterde het oude wereldrecord met 26 seconden, historisch gezien geen ongewone marge. Per kilometer was hij iets meer dan een halve seconde sneller dan Kipsang. Op een raadselachtig moeilijke afstand als de marathon is dat niet eens zo veel.

Kimetto poseert bij zijn record. Beeld afp
Kimetto poseert bij zijn record.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden