Seppelt: 'Klokkenluiders moesten het land uit'

Dankzij Hajo Seppelt schudt de atletiekwereld op zijn grondvesten en mogen Russische sporters wellicht niet naar de Spelen. Hoe ging deze Duitse onderzoeksjournalist te werk?

Yuliya Rusanova (rechts) aan kop tijdens de weredlkampioenschappen atletiek 2011 in Daegu. Rusanova is klokkenluider in Seppelts documentaire. Beeld reuters
Yuliya Rusanova (rechts) aan kop tijdens de weredlkampioenschappen atletiek 2011 in Daegu. Rusanova is klokkenluider in Seppelts documentaire.Beeld reuters

Hij had al meer internationale primeurs op zijn naam staan, maar nog nooit kreeg sportjournalist Hajo Seppelt zo veel eer voor zijn werk als deze week. Het wereldantidopingagentschap prees de Duitser maandag uitvoerig voor zijn onderzoek naar systematisch bedrog in de Russische atletiek. Alle onthullingen uit zijn ARD-documentaire bleken te kloppen.

Seppelt (52) werkte negen maanden aan zijn programma. Hij zond het in december 2014 uit, ruim een week nadat de belangrijkste bronnen Rusland hadden verlaten en waren ondergebracht op een geheim adres - door hem geregeld. De twee klokkenluiders, een hardloopster en haar echtgenoot, zijn nog altijd ondergedoken. 'Wie hierover praat in Rusland, is zijn leven niet zeker', zegt de verslaggever.

De afgelopen dagen was de Duitser te zien op talloze tv-zenders, van CNN tot CCTV (China), van Al Jazeera tot NTV (Rusland). Zijn interview met de Volkskrant wordt tot twee keer toe onderbroken om telefoontjes te beantwoorden. 'Het spijt me enorm', zegt Seppelt. 'De hele wereld wil me spreken, en ik heb niet eens een secretaresse.'

De drukte ontstond toen hij tijdens een internationale persconferentie werd gelauwerd. Een commissie van het wereldantidopingagentschap WADA bevestigde zijn conclusies en noemde de documentaire 'een prachtig staaltje onderzoeksjournalistiek'. Op grond van bewijsmateriaal van de ARD is vastgesteld dat de Russen op grote schaal sjoemelden met dopingcontroles. Vrijdag blijkt welke straf het land krijgt.

De Duitse onderzoeksjournalist Hajo Seppelt. Beeld imago/Zink
De Duitse onderzoeksjournalist Hajo Seppelt.Beeld imago/Zink

U heeft een schokgolf veroorzaakt, het regent complimenten.

'Ik ben geen journalist geworden voor zulke complimenten, maar het voelt wel goed. Het mooist vond ik een vergelijking van ons werk met dat van Bob Woodward, die met Carl Bernstein het Watergateschandaal onthulde. Het is zeldzaam om grote veranderingen te veroorzaken.'

Hoe belangrijk waren de twee klokkenluiders?

'Zonder hen was dit nooit gelukt. Yuliya en haar man Vitaliy, voormalig dopingcontroleur, zijn ongelooflijk moedig. Zij wilden per se een einde maken aan het Russische dopingsysteem, waarin atleten wel moesten meewerken. Het was hun eigen besluit om bewijs te verzamelen met een verborgen camera.'

Heeft u echt een onderduikadres voor hen geregeld?

'Hun veiligheid stond voorop, ze moesten voor de uitzending het land uit. Het viel niet mee, maar het is gelukt hen onder te brengen op een veilige plek. Ze worden nu onderhouden door mensen die hun strijd belangrijk vinden. Het gaat goed met ze, en ze hebben nergens spijt van.'

Seppelt werkt al dertig jaar bij de ARD, de Duitse publieke omroep. Hij was eerst zwem- en wielercommentator maar doet sinds 2006 alleen nog dopingonderzoek. Als verslaggever liet hij met verborgen camera's zien hoe makkelijk het is om epo te kopen in Kenia, het land dat grossiert in hardloopmedailles. Ook staan onthullingen op zijn naam over wielrenner Alberto Contador, schaatsster Claudia Pechstein en veel topatleten. Hij heeft nog nooit een rechtszaak verloren.

Wat vindt u van de sportjournalistiek?

'Sommige collega's doen goed werk, maar te veel sportjournalisten zijn in de eerste plaats supporters die graag in de buurt van hun helden rondlopen. Daarom is het ook een misverstand dat voormalige topsporters bij uitstek geschikt zijn voor een carrière in de journalistiek.

'Journalistiek talent, daar gaat het om. Een sportverleden is vaak een nadeel, dan is het moeilijker om afstand te houden en onafhankelijk te werken.'

Hebben sommige wielerjournalisten verhalen over doping verzwegen?

'Absoluut. Later hebben sommigen hun excuses daarvoor aangeboden. Dat respecteer ik, als eerste stap op weg naar verandering. Anderen waren niet blij met me, omdat ik wel veel over doping naar buiten bracht. Mijn bazen bij de ARD vonden het ook niet leuk, tien jaar geleden. Ze zeiden dat mijn commentaar te kritisch was. We betalen veel om dit uit te zenden, zeiden ze, wees voorzichtig met wat je zegt. Dat weigerde ik, waarna ze me eruit gooiden als commentator. Ik werk nog steeds bij de ARD, maar dan als freelancer bij de dopingdivisie. Naar tevredenheid.'

Zijn er veel sporters die een hekel aan u hebben?

'De skibond vindt dat ik hun sport kapot maak, bij de wielrenunie UCI noemde iemand me de duivel, schaatsster Claudia Pechstein haat me. Ze heeft schadeclaims ingediend en brengt me overal in diskrediet. Haar partner schreeuwde naar me tijdens een toernooi in Hamar: ik vermoord je als Claudia zelfmoord pleegt vanwege jouw dopingbeschuldigingen.'

In augustus onthulden Seppelt en de Britse krant The Sunday Times dat de bloedwaarden van honderden atleten, inclusief prominente medaillewinnaars, verdacht zijn. Een op de zeven resultaten uit de jaren 2001 tot 2012 is volgens experts niet op natuurlijke wijze te verklaren. De namen van de verdachten blijven onbekend, omdat keihard bewijs van dopinggebruik ontbreekt.

Wordt er in de atletiek net zo veel gebruikt als eerder in het wielrennen?

'Atleten gebruiken minstens evenveel als wielrenners in hun zwarte tijd. Misschien zelfs meer. Maar vergis je niet wat er zou gebeuren als journalisten grondig onderzoek doen naar andere sporten en andere landen. We weten nog zo weinig over doping, ik kan niet overal tegelijk zijn.'

Vrijdag maakt de Internationale atletiekfederatie IAAF bekend welke straf Rusland krijgt. Rekent u op uitsluiting voor de Spelen in Rio?

'De IAAF heeft nu geen andere keuze, denk ik. Maar de kans bestaat dat ze de schorsing in de lente terugdraaien. En ze vinden vast een manier om Rusland alsnog toe te laten tot de Spelen. Ik ken de atletiekfederatie, de sportbestuurders. Kijk naar de financiële belangen, die zijn enorm. Rusland investeert fors in de internationale atletiek, dat geld willen ze niet kwijtraken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden