Scouts als het goud van de topclubs

Edison Mendez van PSV werd na één wedstrijd de hemel ingeprezen, terwijl spits Charisteas als Ajax-afdanker sceptisch is ontvangen bij Feyenoord....

De exodus uit De Kuip is ongekend: Kuijt, Kalou, Ghaly, Lazovic en Ono, maar ook Holman, Babos, Snoyl, Loovens, Leonardo, Paauwe, Sno, Mulder en De Coelho, alsmede Gibbs, Sprockel, Basto, Östlund, De Graaf, Acuna, Artz, Bandalovski, Harbuzi, Breinburg, Van Peppen, Bandjar, Kujovic, Hogendoorn, Owoeri, Bosschaart, Biseswar, Mtiliga, Dondé en Gyan. ‘Sommigen voetballen nu ergens in het tweede elftal’, zegt technisch manager Peter Bosz.

Ruim drie elftallen, 34 spelers, zijn in 2006 voor goed geld of voor een grijpstuiver verkocht, verhuurd of vertrokken. Een Kuip vol sanering. Voor satellietclub Excelsior bleef vrijwel niets over. De samenwerking is een lege huls.

PSV maakt furore met Gomes, Alex, Farfán en nu weer Mendez, de supporter van Feyenoord vraagt zich af wat technisch adviseur Wim Jansen precies doet, de stille werker achter de schermen. Opruimen, blijkbaar.

Feyenoord heeft geen geld voor de ‘Farfáns’ van deze wereld. Of kan Feyenoord ze niet vinden? Voormalig technisch directeur Rob Baan was vijf jaar geleden de stille architect van het team dat ongeveer vijftien miljoen euro kostte en de UEFA Cup won.

Opvolger Wotte en trainer Gullit speculeerden daarna met voetballers, alsof het tweedehands auto's waren; beetje opknappen en misschien rijdt het wagentje weer een tijdje, of is het voor een aardig prijsje te verkopen.

Baan zegt dat de zaken te gevoelig liggen om over te praten. Algemeen directeur Woerts verwijst naar technisch manager Bosz (‘van scouting en aankopen heb ik geen verstand’). Voorzitter Van den Herik, op een vraag over aan- en verkoopbeleid, verwijst naar de directie. ‘Normaal ben ik niet zo formeel, maar daarvan heb ik de gevolgen ondervonden’, schrijft hij.

Bosz, sinds dit seizoen opbouwwerker in Rotterdam: ‘Mijn stokpaardje is balans in de selectie en balans is er nog steeds niet. Charisteas en Buijs zijn onlangs gekomen om de balans te herstellen. Stapje voor stapje bouwen we Feyenoord weer op.’

Waarbij hij opmerkt dat het makkelijker is te scouten voor Chelsea dan voor Feyenoord. ‘Ballack scouten, dat kun jij ook, vanaf de tv.’

Kampioen PSV, dat morgen Feyenoord ontvangt, bouwt niet. PSV is een topclub en een topclub moet altijd presteren. Dat is een kwestie van een stevig fundament leggen, opleiden, scouten, kopen en verkopen. Voorzitter Westerhof: ‘Onze scouting kost enkele honderdduizenden euro’s per jaar en is een stuk goedkoper dan de jeugdopleiding.’

De visie van beide clubs is verschillend. Feyenoord zoekt vooral Nederlanders. Bosz: ‘Ze hebben geen aanpassingsproblemen en spreken de taal.’ Probleem: Nederlandse topspelers zijn vaak te duur voor Feyenoord en soms zelfs al voor PSV. Vooral voorzitter Scheringa van AZ koopt ze.

PSV heeft afscheid genomen van het eens betrokken standpunt elk Nederlands talent naar Eindhoven te halen. Smit, Hoogstrate, Van der Schaaf, De Jong, ze waren geen voltreffers. Sindsdien is de opleiding verbeterd en vertrouwt PSV op zijn scouts.

De scouts zijn het goud van PSV en wat van ver komt, is goed. Trainer Ronald Koeman: ‘We zien geen enkele reden om af te zien van een speler uit Zuid-Amerika.’ Hij wenst alleen een paar geroutineerde Nederlandse spelers in de as.

Verder dompelt PSV Latino’s onder in het warme bad van de Herdgang. Westerhof: ‘Er zijn ook andere spelers uit Zuid-Amerika en de staf spreekt Spaans. ’

Dus begeven de scouts zich veelvuldig naar de Zuid-Amerikaanse velden. Piet de Visser: ‘Als je thuis stilzit, zie je niet veel. Ik ben een vliegende scout. Ik ga ook naar trainingen en onderzoek de mentaliteit. Je moet de carrière van een voetballer intensief volgen. ’

De scout vecht voor de speler in wie hij talent herkent. ‘Je moet op tafel springen als je zeker bent van je zaak. Om Robinho heb ik ruzie gemaakt met PSV. Hij kostte twaalf miljoen euro. Later was hij international en vertrok hij voor dertig miljoen naar Real Madrid.’

PSV pronkt met Salcido, een ervaren Mexicaan die al jaren figureerde in de rapporten. De Visser: ‘Scouten is kijken, kijken, informeren, informeren.’

Maar hoe en waarnaar kijken de scouts van Feyenoord? Generaliseren is onzin. Kuijt was een voltreffer, Kalou liep De Kuip binnen aan de hand van zijn oudere broer. Hoofdscout Michel Beukers praat niet met de pers. Met Lipponen en Israel vormt hij een team.

Wie haalden ze voor dit seizoen? De vorig jaar verhuurde Derijck, De Ceulaer en Saidi zijn terug, Huysegems en Timmer mochten weg bij AZ, Kolkka (Bosz: ‘Kalou was verkocht en wij waren niet in staat een Kalou terug te kopen’) is in de herfst van zijn loopbaan, Lucius was twaalfde man bij PSV, Buijs was als jongen al Feyenoorder, Charisteas was overbodig bij Ajax.

Op de lijsten stonden ook anderen, maar die kon Feyenoord, met zijn miljoenenschulden, niet betalen. Of ze wilden niet naar Rotterdam komen.

Maar waar is de fantasie gebleven? Reizen die scouts stad en land af om met een stel subtoppers uit de Nederlandse competitie terug te keren?

Nee, dan PSV. Afgezien van De Visser zijn Van der Zee, Van der Kuijlen, Van Baalen, Nilis en Van Kraay scout van de kampioen. Manager Valckx coördineert.

Van der Zee: ‘De scouting is het geheim van PSV. Het gaat er niet om met hoeveel mensen je scout, het gaat om de mensen die het doen. ’

Over Feyenoord praat hij niet graag. ‘Feyenoord is qua achterban veel groter, maar PSV is veel succesvoller. Ajax had altijd de beste jeugdopleiding, PSV de beste scouting en het beste transferbeleid. Zo is het nog steeds. Zuid-Amerikaanse spelers zien PSV als trampolina.’

Sinds sponsor Philips hielp bij de transfers van de superspitsen Romario en Ronaldo, heeft de naam PSV een magische klank in Zuid-Amerika. Bovendien is PSV vaste deelnemer aan de Champions League, terwijl de glorie van Feyenoord is vergeeld. PSV streek de laatste tien jaar bruto ongeveer 75 miljoen euro op in de Champions League, aan prijzen- en tv-geld, Feyenoord bleef steken op een kleine 30 miljoen. Mede daardoor zijn de begrotingen fors uit elkaar getrokken, van ongeveer zestig miljoen (PSV), tot veertig miljoen voor Feyenoord dit seizoen.

Peter Bosz: ‘Er is een wezenlijk verschil in budget.’

Over de transfers waarvoor hij mede verantwoordelijk is, die van dit seizoen: ‘Er is niks mis met spelers die iedereen kent. Kwaliteit is het enige criterium. Ik wil niet vervelend doen, maar ik kan een heleboel spelers opnoemen die bij PSV niet zijn geslaagd. Vorig seizoen nog Robèrt, Thompson, Ferreyra, Ball. Qua namen heeft Feyenoord het niet veel minder gedaan de laatste jaren. Kuijt is verkocht aan Liverpool, Kalou aan Chelsea, Van Persie aan Arsenal, Ghaly aan Tottenham. Tomasson was transfervrij, maar hij ging naar AC Milan.’

Gebrek aan geld zet het beleid onder druk. De Rotterdamse scouts zijn genoodzaakt in een lagere kaste te zoeken. Bosz: ‘AZ had al de spitsen Arveladze en Koevermans, maar kocht ook Dembele. Dat kan bij ons niet. We móesten eerst Kuijt verkopen. Het is dan kortzichtig om te zeggen: je hebt toch een lijstje met spitsen. Als Kuijt er bij het WK zes had ingeschoten was er eerder duidelijkheid geweest. Nu ging drie dagen voor de competitie de kogel door de kerk. Clubs weten daarna dat je veel geld hebt, maar ze weten niet dat je dat niet kunt herinvesteren.’

Bij PSV deden ze alles om vier bepalende spelers te houden: doelman Gomes, verdediger Alex, middenvelder Cocu en spits Farfán.

De Visser: ‘Ik ben hartstikke blij dat Gomes nu international is. Vanaf de eerste keer dat ik hem zag, was ik gek van hem. Hiddink stuurde steeds een sms, met drie namen van doelmannen die hij goed vond. Dan antwoordde ik: Gomes 1, Gomes 2, Gomes 3. Dat ging zo weken, maanden door.

‘De een is de beste trainer, de ander de beste organisator en ik ruik talent. Weet jij waar Saint-Brieuc ligt? Daar ging ik eens op de bonnefooi naar toe, maar daar zag ik wel Ronaldinho van 17 jaar.

‘Toen ik met Alex aankwam, zeiden sommigen: Piet, wat kom je doen met die olifant? Toen zei ik: deze olifant is heel snel. Ik heb in Burkina Faso eens een kudde olifanten zien rennen. Ongelooflijk. Sjok, sjok, ging Alex over het veld. Maar hij draaide zich om en liep op een sprint over dertig meter tien meter in op de spits.’

De beste scout is degene die een speler ontdekt als hij nog betaalbaar is en bereikbaar voor een club uit Nederland. Van der Zee: ‘Het is niet moeilijk om een topscorer te halen. Nee, je moet zien of iemand het in zich heeft topscorer te kunnen worden. Een type als Henry ontdekken, dat is mooi.’ (Terzijde: PSV liet topschutter in de dop Huntelaar vertrekken).

Het is ook niet zo dat PSV beter scout dan Feyenoord. Van der Zee: ‘Elke scout heeft zijn missers. Hoe langer in het vak, hoe groter het kerkhof van missers.’

Op het Rotterdamse kerkhof kwamen de laatste tien jaar onder anderen te liggen: Montoya, Petry, Kahraman, Demetradze, Samardzic, Somalia, Laybutt, Aros, Leonardo dos Santos, Acuna, Basto, Bandalovski, Magrao, Aerts, Owoeri. Wat doen ze? Leven ze nog? Sommigen zijn ogenschijnlijk verdwenen in het niets.

Het Eindhovense kerkhof is ook aanzienlijk: Jensen, Nielsen, Claudio, Skerla, Temroekov, Marcos, Jorginho, Kralj, Marquinho, Ten Rouwelaar, Leandro, Wilson, Edson, Féher, Smit, Ball. Beide kerkhoven zijn simpel uit te breiden.

De Visser: ‘Op een gegeven moment was Hiddink koning en wilde hij alles zelf doen. Hij haalde vorig jaar Ball en Reiziger. Op mijn lijst stonden prachtige spelers: Zapata, een Colombiaan die elke week speelt bij Udinese; de Argentijn Zabaleta van Espanyol, de nieuwe Zanetti. Toen heeft Guus effe niet geluisterd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden