Schrikbeeld voor toekomst: help, de trainer verzuipt

Slechts zeventien procent van de 30duizend Nederlandse sportclubs heeft werknemers in loondienst. Die werken veelal in deeltijd. Maar liefst 50duizend voltijdbanen zijn volgens de onderzoekers van het Sociaal Cultureel Planbureau, in hun rapportage uit 2003, in handen van 539duizend vrijwilligers....

Dat aloude patroon van amateurisme vormt volgens de bestuurders van de sportopleidingen in Nederland, met name die van het cios (centraal instituut opleiding sportleiders) en het nu drie jaar jonge mbo sport & bewegen, een schrikbeeld voor de toekomst. De werkgelegenheid in sportland is volstrekt onvoldoende om de grote aantallen nieuw opgeleide trainers, coaches en sportleiders hun vak te laten uitoefenen.

Herman Meppelink, directeur van het cios Heerenveen, voorziet een jaarlijkse uitstroom van duizenden studenten, waarvoor – ook bij trendy fitnesscentra – geen emplooi bestaat. Hij organiseert vandaag, bij het dertigjarig bestaan van zijn instituut, daarom een forum onder de onheilspellende kop: Help, de trainer verzuipt.

Meppelink: ‘Ik vind het bizar. Over werk hebben we het nog maar niet. Want stageplaatsen vinden is al bijna onmogelijk. Bij sommige clubs en scholen verdringen de cios’ers en de s & b’ers (sport & beweging) elkaar voor een plek als stagiair. En dan heb je nog de concurrentie van de hbo’ers van de academie lichamelijke opvoeding.’

Na een voortvarend begin zijn 34 (van de 46) regionale opleidingscentra (roc’s) bezig met het opleiden van studenten sport & bewegen. Al bij de start van de opleiding werd de zorg uitgesproken dat voor deze mensen onvoldoende werk zou zijn. In het eerste jaar kwamen 3350 leerlingen op deze mbo terecht. De schatting is dat er nu ongeveer elfduizend in opleiding zijn.

Door het beroepsonderwijs ovdb werd in 2002 al een verkenning van de markt voor deze neo-sportleiders gedaan. Daaruit bleek dat in de commerciële en de verenigingssport werkgelegenheid bestond voor 220duizend mensen, maar dat 85procent werd ingenomen door de vrijwilliger, met of zonder vergoeding.

Mark van den Heuvel van het Mulier Instituut doet binnenkort dat arbeidsmarktonderzoek over. Hij schetst het probleem van de uitblijvende professionalisering in de Nederlandse sport. ‘Sport is hier nog altijd een vrijwilligerscultuur. Dat vinden we mooi. Het wordt in stand gehouden. Maar het heeft ook een keerzijde.’

Opleidingen voor het beroep van coach, trainer, leider en leraar kijken niet naar die magere arbeidsmarkt (gemiddeld 3500 nieuwe jobs per jaar).

Zijn cios’ers belanden voor een groot deel buiten de sport, in het toerisme en het buurthuiswerk. Velen beschouwen het als een tussenopleiding. Doorstroming naar de academie lichamelijke opvoeding (alo), van hbo-niveau, komt veel voor. Er zijn in Nederland vijf van zulke academies. Twee alo’s gaan per 2005-2006 de nieuwe opleiding topcoach aanbieden. Er zijn ook vijf ‘echte’ cios-scholen.

Volgens Gert van Driel, voorzitter van de kring van (tienduizend) leraren lichamelijke opvoeding kvlo, is het probleem van het nakende overschot aan trainers en coaches ‘een bedrijfsongeval. Het ministerie van Onderwijs heeft boter op zijn hoofd door eindeloos op te leiden zonder dat werk voorhanden is.’ Zijn leraren zijn de best betaalden in de sector. Het VVD-Kamerlid Jan Rijpstra, zelf een gymnastiekonderwijzer, wil dat de lager opgeleiden worden ingezet als lerarenondersteuner en onderwijsassistent. Op de naschoolse uren zullen ze dan voor kinderopvang worden ingezet. Dat is duur. De staatssecretaris van Sport, Ross-Van Dorp, heeft er 80miljoen voor uitgetrokken. Rijpstra wil het totale bewegingsonderwijs verzelfstandigen en een nieuw instituut daarvoor inrichten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden