Schrijf Bolt vooral niet te vroeg af

Op het moment dat het echt moest, stond het Jamaicaanse sprintwonder Bolt er weer. Gatlin had het nakijken.

Bolt komt net voor Gatlin over de streep in de finale van de 100 meter sprint.Beeld afp

Usain Bolt hield woord. Als het moet, herhaalde hij de afgelopen maanden steeds, dan sta ik er. Laat Justin Gatlin maar toptijden rennen, uiteindelijk telt alleen de WK-finale.

Hoe harder Gatlin liep in de aanloop naar Peking, hoe holler die Jamaicaanse boodschap klonk. Het leek na de halve finale zelfs opzichtige bluf. Bolt struikelde kort na de start en plaatste zich ternauwernood voor de eindstrijd.

Daar was het juist Gatlin die onder de spanning bezweek. Hij wierp zijn lichaam tien meter voor de finish al naar voren, raakte uit balans, wapperde met zijn armen en verspeelde de overwinning aan de 28-jarige wereldrecordhouder.

Bolt 9,79. Gatlin 9,80.

'Op de streep gepakt door de grote Usain', sprak de 33-jarige verliezer. Hij zocht troost bij zijn toekijkende moeder.

'Het draait allemaal om het lopen van de race en je taak volbrengen', glunderde de winnaar, nadat zijn ongeloof over de uitslag was gesleten.

Geen van zijn titels veroverde Bolt met zo'n minieme marge. Nooit was hij langzamer in de finale. Maar dat deed er weinig toe. Met die ene honderdste seconde wist hij niet alleen te voorkomen dat hij zijn ongenaakbare status zou verliezen. Hij bespaarde de atletiek ook een moreel probleem: hoe om te gaan met een wereldkampioen sprint die tweemaal is veroordeeld wegens doping?

Vier oud-dopinggebruikers

Sebastian Coe, de nieuwe voorzitter van atletiekfederatie IAAF, verwoordde de gevoelens van veel bezorgde sportliefhebbers en -bestuurders toen hij onlangs zei dat hij 'onpasselijk' werd bij de gedachte dat Gatlin de Jamaicaan zou onttronen. 'Om allerlei redenen heeft de sport het nodig dat Bolt zijn status waarmaakt in Peking', verkondigde de oud-atleet.

Die oproep had veel weg van een noodkreet, gezien de magere prestaties van Bolt. Slechts driemaal kwam hij dit seizoen in actie op de 100 meter, vanwege niet nader geduide gewrichtsproblemen. Pas een maand geleden vertoonde hij een glimp van het unieke talent dat hem zes olympische titels opleverde.

In Londen liep hij tweemaal 9,87. Dat was beduidend langzamer dan de 9,74 en 9,75 van Gatlin, die sinds hun laatste duel in 2013 ongeslagen was gebleven. Maar toch. Het bood Coe en zijn aanhangers een beetje houvast in de mediastorm waarin de atletiek afgelopen maand verzeild raakte. Honderden atleten zouden afwijkende bloedwaarden vertonen. De dopingcontroles van de IAAF zouden gebrekkig zijn.

Het imago van vuile sport werd onbedoeld geïllustreerd door de deelnemers in de 100-meterfinale. Vier van de negen sprinters zaten eerder een schorsing uit wegens doping: behalve Gatlin de Amerikanen Tyson Gay en Mike Rodgers en de Jamaicaan Asafa Powell.

Bijna de helft van de finalisten dus - dat is meer dan de als verdacht aangemerkte atleten in de berichtgeving van The Sunday Times en de ARD. Eenderde van de langeafstandslopers zou volgens die media afwijkende bloedwaarden vertonen. Coe omschreef die volgens hem foutieve conclusie als een 'oorlogsverklaring' aan de atletiek.

De finish van de 100 meter in Beijing. Bolt (baan 5) blijft Gatlin (baan 7) net voor.Beeld getty

Positieve aandacht voor de sport

Met zijn zege heeft Bolt de aandacht voorlopig teruggebracht bij de sport. De finale bood daarvoor meer aanknopingspunten. De derde plaats werd gedeeld door twee onbesmette jonge talenten: de Amerikaan Trayvon Bromell en de Canadees Andre DeGrasse, een jongeling die de atletiek pas vier jaar geleden ontdekte. Ze liepen allebei 9,92 en hebben zich aangediend als de opvolgers van Gay en Powell, en mogelijk ook Bolt en Gatlin.

Ook de deelname van Bingtian Su gaf de finale een verfrissend tintje. Niet eerder plaatste een Chinese sprinter zich in het elitegezelschap. Hoewel hij als negende en laatste eindigde, in 10,06, dook hij in de halve finale wel onder de magische grens van 10 seconden: 9,99. (Churandy Martina werd in de halve finale met hamstringklachten uitgeschakeld).

Hoewel Bolt de atletiek voorlopig een waardevolle dienst heeft bewezen (ervan uitgaande dat hij geen verboden middelen gebruikt), is de sport nog allerminst in veilig vaarwater. Doping blijft een hardnekkig probleem, waarvoor geen pasklare oplossing bestaat. En Gatlin gaat op herkansing. Hij treft Bolt later deze week op diens favoriete onderdeel, de 200 meter.

Op die afstand heeft de 29-jarige Bolt dit seizoen nog slechter gepresteerd dan op de 100 meter. In drie wedstrijden kwam hij niet eenmaal onder de 20 seconden (zijn wereldrecord is 19,19). Gatlin is ook op de dubbele sprint de snelste man van het jaar. Hij is al twee jaar ongeslagen. Hij zal zich willen revancheren voor zijn slechte race. Het lijkt uitgesloten dat hij tweemaal een technische fout maakt.

Of richt Bolt zich gewoon opnieuw op? Sinds de Zomerspelen van 2008 heeft hij tien van de elf sprintfinales over 100 en 200 meter gewonnen. Slechts eenmaal ging het mis: in 2011 beging hij op de 100 meter een valse start. Hij moest zijn titel afstaan aan Yohan Blake, zijn trainingsmaat, die door hamstringscheuringen al twee jaar geen toptijden meer loopt.

Tien uit elf: het is een bedwelmende score, een uitnodiging tot kritiekloze verering. Bolt als superheld? Wie kan dat idee weerstaan?

Sinds 2011 won Bolt tien van de elf finales op de 100 meter en 200 meter.Beeld getty
Superheld Usain Bolt wint goud in Beijing.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden