Schreeuw Sauerbreij klinkt niet langer

Neerlands enige winnaar van een olympische sneeuwmedaille, Nicolien Sauerbreij, kwam zaterdag voor de laatste keer in actie. De snowboardster heeft alles zelf moeten uitvinden.

Boven: Nicolien Sauerbreij, geflankeerd door haar zus Marieke (links) en haar vader, gaat voor de laatste inspectie van de baan omhoog.Beeld Klaas Jan van der Weij

In haar groene ogen schuilt al dagen een lach. Nog één keer, dan is het klaar. Treuren kan ze niet. Het is goed zo, mooi geweest. Haar loopbaan bracht haar al zoveel. Van falend medaillefavoriete tot de beste snowboardster ter wereld. Zij, Nicolien Sauerbreij, vrouw uit een land zonder bergen.

Zaterdagmiddag neemt ze voor de laatste keer haar startpositie in. Voor het laatst klinken de piepjes. Dan omlaag, het einde tegemoet.

Als de zon schijnt, zoals vandaag, als de frisse berglucht haar gebruinde wangen liefkoost en ze het geluid hoort van een snijdend board in de sneeuw, dan is Sauerbreij in haar element. 'Kijk toch', zei ze een dag eerder al tijdens de kwalificatieronde van de wereldbekerwedstrijd in Sudelfeld. Haar arm zwaaide richting de toppen van de Zuid-Duitse bergen om haar heen. 'Dit is toch geweldig?'

Sauerbreij (35) is een kind van de natuur. Wat wacht is haar huis op tweehoog in Amsterdam. Een baan, vastigheid, leven uit een kledingkast in plaats van een koffer. 'Het echte leven', zoals een concurrente het noemt. Nou ja, concurrente? Niet voor lang meer. Sauerbreij stopt immers. Maar daar is ze niet mee bezig als ze naar beneden gaat.

Ze scheldt, zoals altijd. Haar manier om de scherpte te behouden tijdens de afdaling of om zichzelf aan te sporen. Je had haar moeten horen tijdens de finale van de Olympische Spelen in Vancouver, het hoogtepunt van haar loopbaan. Die vrijdagochtend in de dikke, grijze mist, tussen de harde windstoten boven op Cypress Mountain schold ze zichzelf en haar tegenstander helemaal verrot. Het bracht haar naar het goud, de eerste Nederlandse sneeuwmedaille.

Nicolien SauerbreijBeeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Sportgek

In Sudelfeld gaat ze minder tekeer, het loopt goed. Tegen vele verwachtingen in bereikte ze even daarvoor de laatste acht, de afsluitende wedstrijd uit haar loopbaan kan eigenlijk al niet meer stuk. Maar toch: 'Het is goed dat de poortwachters geen Nederlands verstaan', zegt ze. Het gescheld is een opvallend contrast met Sauerbreijs grootste zwakte: ze is geen killer en heeft moeten leren niet te lief te zijn.

Ze is een bezeten sportgek, door perfectionisme gedreven. Niet iemand die zich in duizelingwekkende snelheid van bergen stort in een verbeten zoektocht naar roem.

Als jong meisje droomde ze nooit van een olympische sneeuwmedaille. Hoe kan dat ook? Ze groeide op in De Hoef, een dorp beneden zeeniveau in provincie Utrecht, met kippen in de tuin - de reden waarom ze als 3-jarige al vastberaden riep: 'ik wil geen vlees eten'. Maar bovenal telt bij Sauerbreij: sporten doe je voor je plezier. Niet om het geld, niet om de status. Zelfs niet om de winst.

Dat ze zich ooit meldde bij een Nederlands kampioenschap snowboarden noemen mensen uit haar directe omgeving toevallig. Ja, haar vader Maarten was skileraar op een borstelbaan in Hoofddorp, ze stond vanaf haar 2de op ski's, maar van hem hoefden zij en haar drie jaar jongere zus Marieke niet per se de wedstrijdsport in. Daar komt nog eens bij dat ze een enorme koukleum is. Toch vond ze het leuk in de sneeuw, in haar vader had ze een pionier die in de jaren tachtig al zijn eigen planken voor het windsurfen bouwde en later hetzelfde deed om in wintersportgebieden bergen af te glijden. Hij werd haar trainer. Serieus was dit nog niet.

Jeugd-WK

Op haar 12de verruilde ze de lange latten voor uitstapjes op een board. Niet veel later nam Sauerbreij zonder verwachtingen deel aan een NK. Ze plaatste zich terstond voor het jeugd-WK.

Daar stond ze dan, in haar simpele, dikke wintersportoutfit, tussen de buitenlanders met hun aerodynamische wedstrijdpakken. Onder haar arm een te groot snowboard - wist zij veel dat er speciale jeugdboards bestonden. Die zag je in Nederland niet. Met verbazing keek ze naar haar concurrenten, die beschikten over drie boards per persoon, plus een serviceman. Maar Sauerbreij werd 14de. Daar besefte ze wat er mogelijk was: 'Wacht even, wat als ik het écht serieus ga aanpakken?'

Zo begon de sport het gezin-Sauerbreij te beheersen. Hun mooie grote huis in De Hoef werd ingeruild voor een kleinere woning om de sportdoelstellingen van beide dochters te kunnen bekostigen. Bovendien kocht het gezin een nieuwe, grote camper, waarmee ze 's winters langs alle wedstrijden reden. 'Makkelijk, kunnen we vlak bij de liften parkeren', zei vader Maarten jaren geleden in de Volkskrant.

Werden ze eerst verbaasd aangekeken, later volgden concurrenten hun voorbeeld. Alles in het teken van de sneeuw. En voor wie dat niet begreep: plezier beleven is toch belangrijker dan de opbouw van een maatschappelijke carrière?

Sauerbreij moest alles zelf uitvinden. Zoals wat er gebeurt wanneer je als medaillekandidaat tijdens de Spelen van 2002 in Salt Lake City de verkeerde wax onder je snowboard laat smeren. Het was een inschattingsfout van de serviceman, zo gaf ze na een teleurstellend wedstrijdresultaat toe in de media.

Onbegrepen voelde ze zich later. Bestempeld als schlemiel. Er zijn vijf verschillende waxsoorten per temperatuurgraad. En dan ook nog eens een flink aantal per sneeuwsoort, er zijn bedrijven die er miljoenen tegenaan gooien om onderzoek te doen naar de optimale wax. Sauerbreij weet: de keuze voor een verkeerde wax wordt in alle wintersporten met regelmaat gemaakt. Waarom bleef het haar achtervolgen? Boven alles dacht ze: wat nou dramatische Spelen? Ze had het ondanks de wax best naar haar zin.

Stoppen

Als concurrenten spraken over motivatieproblemen na een belangrijk toernooi, dacht zij: dat is mij nog nooit overkomen.

In Sudelfeld, in februari 2015, wilde ze afsluiten met een grote glimlach, besloot ze een jaar geleden na de Spelen in Sotsji. Daar eindigde ze op haar vierde olympische toernooi als tiende. Je moet tenslotte een keer stoppen en zij had een leuke baan in het vooruitzicht.

Bovendien was de voorbereiding in Sotsji teleurstellend verlopen doordat afspraken met chef de mission Maurits Hendriks niet uitvoerbaar bleken. Het begeleidingsteam dat ze deels op eigen kosten meenam kon door de strenge eisen in Rusland niet in haar buurt komen.

Met behulp van sponsoren, de Nederlandse Skivereniging en met eigen middelen heeft ze het afgelopen jaar gefinancierd. Met in het begeleidingsteam nog steeds haar vader en haar zus Marieke, die twee jaar geleden wegens een blessure haar eigen sportcarrière heeft beëindigd.

Stoer type

Als Sauerbreij in Sudelfeld het laatste stukje van de piste nadert, schreeuwt Marieke vanaf de zijkant mee. Twee snowboards passeren de rode finishlijn. Sauerbreij weet genoeg. Zevende. Dit was het. Ze tilt haar board op en loopt van het parcours.

Als het aan haar ligt, verdwijnt ze geruisloos. Maar de snowboardwereld is een dorp. Nieuws gaat snel.

Zij denkt nog: 'Verdomme, 17 honderdste verschil', als voorbij de finish twee eerder gestrande deelneemsters haar blikveld in stappen met een cadeau. Twee tellen later staat ze met een paars T-shirt in de sneeuw. Op haar rug in gouden letters een overzicht van al haar prestaties.

Ze omhelst haar collega's, bedankt ze. Heel even worden haar groene ogen vochtig, maar niet meer dan dat. Sauerbreij is een stoer type. Natuurlijk, ze moet toegeven dat als ze diep in haar binnenste zou graven, ze heus wel emotie over haar afscheid vindt, maar de realiteitszin overheerst: dit moment moest een keer komen. 'Maar toch, het doet me wel wat dat ik mensen zo geïnspireerd heb en dat ze deze moeite nemen.'

Emotioneel

Dat geldt ook bij de vraag naar haar familie. Haar vader kan met pensioen, doen waar hij zin in heeft. Haar zus zal ze minder vaak zien. 'We hebben lief en leed gedeeld. Als ik met de auto naar Oostenrijk ging, reisde zij daar ook naartoe. Dat wordt anders. Dan is het even emotioneel.'

Sauerbreij gaat werken bij Randstad, mensen met een geestelijke - of fysieke beperking aan een baan helpen. 'Dat is iets waar mijn hart óók ligt.'

Als kind droomde ze ervan met een ijscokar en een hond de wereld rond te trekken. Dankzij haar snowboardcarrière heeft ze de wereld gezien. Het ijs mag ze van zichzelf ook afvinken, dat was er voldoende in de vorm van sneeuw. Sinds twee maanden is ze eigenaar van een hond, 'een vuilnisbakkie'. Dat kan in haar nieuwe bestaan, een leven in een land zonder bergen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden