Schermer Bas Verwijlen (34) wil vierde kans op olympisch eremetaal, waarom ook niet?

‘En garde! Prêts? Allez!’, roept scheidsrechter Erik Bel zondagochtend  als degenschermer Bas Verwijlen iets na negen uur de loper opkomt voor zijn eerste wedstrijd tijdens de NK. Tientallen gevechten worden in de Topsporthal Almere afgewerkt op de zilverkleurige aluminium matten. Aan het constante geluid van schrapend en tikkend staal is in de lege zaal niet te ontsnappen. Wapengekletter als soundtrack van Verwijlens jacht op z’n tiende Nederlandse titel – zijn zesde op een rij.

Beeld Jiri Buller

Verwijlen komt ook uit in de Franse eredivisie en had daarin dit weekeinde eigenlijk een wedstrijd met zijn team. Die heeft hij laten schieten: Nederlands kampioen worden is een eer, vindt hij. Het is een van de weinige toernooien die hij in Nederland schermt. Vooraf hadden zijn concurrenten nog hoopvolle berichten gestuurd. ‘Blijf je in Frankrijk dit weekeinde? Doe maar’, werd hem aangeraden. Zo zouden anderen ook kans maken.

Die kans krijgen ze. In de halve finale wordt Verwijlen verrast door een scherpe Randy Postma. Verwijlen moet met zijn degen in het defensief. Elke keer is hij net een stap te laat. Dan is het snel over. Hij is gelaten na zijn verlies. Postma wint ook de finale van David van Nunen. Hij krijgt de zegen van Verwijlen. Het zit er gewoon niet in deze zondag. Hij is ook maar een mens. Verwijlen verontschuldigt zich voor het cliché. Die tiende titel komt volgend jaar wel, daar is hij van overtuigd.

Beeld Jiri Buller

Soms zeggen mensen tegen hem dat hij in het verkeerde land is geboren. Hij krijgt jeuk van de associatie met Zorro, de drie musketiers of, godbetert, zwaardvechten. In Frankrijk, waar hij ook actief is, is schermen een edele sport. Een grote sport. Het is een van de oudste olympische sporten, benadrukt hij. De topsporthal in Almere ligt aan de Pierre de Coubertinlaan, naar de oprichter van de Olympische Spelen. Over symboliek gesproken.

Voor de leek lijkt het soms een dom gevecht. Maar het is een tactisch steekspel. Letterlijk. In Nederland zijn er maar weinig mensen die zo voor de schermsport leven als Verwijlen. Naast zijn werk als recruiter voor de politie traint hij vrijwel dagelijks. Op de dagen dat hij moet werken gaat om 5.30 uur de wekker, zodat hij ’s avonds nog kan trainen: kracht, techniek of conditie. Op vrije dagen staan er meestal twee trainingsblokken op het programma.

Hij maakt ook gebruik van neurotraining. Een oud-straaljagerpiloot ontwikkelde een manier om de hersenen te prikkelen, om reactiesnelheid te oefenen. Het is vooral bedoeld om mensen met hersenschade te helpen in een revalidatieproces. Als gezonde schermer kan hij daarmee nog wat procenten winst pakken. Die tellen in de topsport.

En hij is er nog niet klaar mee. Hij is weliswaar 34 jaar, maar fysiek wil het nog wel. Tokio 2020, daar moet het gebeuren. Een olympische medaille. Niet veel mensen krijgen vier kansen. Verwijlen hoopt van wel. In Peking in 2008 werd hij achtste. Londen (2012) en Rio de Janeiro (2016) liepen op een teleurstelling uit.

Beeld Jiri Buller

Om zich te plaatsen moet hij in topvorm zijn tussen april 2019 en maart 2020. Presteren in de wereldbeker, in grand prix’ en op EK en WK. En dan, na de grand prix van Boedapest eind maart 2020, drukken ze bij de wereldschermbond op een knop en rolt er uit de printer een lijst: staat Verwijlen daar bij de beste twee op de Europese ranglijst, plaatst hij zich direct. Absurd moeilijk, het zijn z’n eigen woorden. Maar hij ging naar Rio de Janeiro als hoogstgeplaatste Europeaan. Het kan.

Wat is zijn geheim? Met zijn vader ontwikkelde hij een eigen wedstrijdtactiek. Schermen op ‘de tweede intentie’, zoals hij het noemt. Of derde intentie. De tegenstander op het verkeerde been zetten. Links tikken, rechts prikken. Of nog een stap verder denken.

Hij is trots dat hij altijd mee heeft kunnen doen met de wereldtop. Vorige week nog kwam hij één treffer tekort om zich bij de beste acht van de wereld te plaatsen. Net niet dus, maar wel de bevestiging die hij even nodig had.

Vanuit de Nederlandse schermbond en NOC*NSF komt sinds 2015 geen ondersteuning meer. Hij heeft een manager, voormalig FC Den Bosch-voorzitter Fred van der Hoorn, die voor hem de juiste sponsoren heeft kunnen vinden op weg naar Tokio. Maar een trainingskamp in een zonnig oord zit er niet in.

Natuurlijk vraagt hij zich wel eens af waar hij nu precies mee bezig is, als hij zich weer uit zijn pak wurmt na een lange training in een warme gymzaal. Maar zodra hij de degen, het koningswapen, ter hand neemt, verdwijnt alle twijfel. Dan telt maar één ding: ‘Touché!’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden