Golf Honderdste Dutch Open

Schapen graasden op de course waar het eerste internationale golftoernooi in Nederland werd gespeeld

A. Ife slaat in 1912 af op de allereerste open kampioenschappen golf van Nederland (Dutch Open).

‘Het resultaat van onze amateurs kan bevredigend worden genoemd’, noteerde de pers na het eerste Open Nederlandse Golfkampioenschap in 1912. Donderdag begint de honderdste editie. Het is Neerlands oudste internationale sporttoernooi.

Het was een ware puzzeltocht. De golfcourse, waarop in 1912 de allereerste open kampioenschappen golf van Nederland (Dutch Open) plaatsvonden, was aangelegd op een schapenweide. De eerste hole van 405 meter kruiste halverwege de zevende en de achtste en op de derde en vierde kwamen de spelers golfers tegen van de vijfde hole, die er dwars overheen was gelegd. De lengte was 1.854 meter.

De baan was aangelegd in opdracht van Arnoud baron van Brienen, eind 19de eeuw eigenaar van landgoed Clingendael. Van Brienen was een fanatiek sportliefhebber die met Pim Mulier als grondlegger van de moderne sport in Nederland kan worden beschouwd. Hij had zijn eigen paardenrenbaan en cricketclub. En hij faciliteerde de voetbalclub HVV in een tijd dat voetbal ook nog een sport was voor de elite – de enige mensen die tijd hadden om zich met inspanning te ontspannen.

In 1889 liet baron Van Brienen door de Schot John Duncan Dunn vijf holes aanleggen op de schapenweide. Het was een geschenk voor zijn 18-jarige dochter freule Daisy van Brienen. Golf was nog een sport die in de winter werd gespeeld.

De jonkheren Greven, v.d. Poll en Snouck Hurgronje in 1912. Rechts: Jacob Oosterveer die in 1917 zou winnen.
Joost Luiten tijdens de eerste ronde op de eerste dag van het KLM Open Golf op golfbaan the Dutch (2016). Beeld ANP

In Schotland werd dat gedaan op de links, de onvruchtbare zeereep langs de kust met natuurlijke zandgaten (nu bunkers) en helmgras’, zegt Coks Bosman, oud-voorzitter van de in 1893 op Clingendael opgerichte The Hague Golf Club, later Haagsche Golf- en Countryclub.

Ook de Haagsche kreeg die structuur. In 1893 toen de club was opgericht, legde Duncan Dun nog vier holes aan, zodat er een negenholes tellend wedstrijdcourse was. ‘De allereerste wedstrijd, strokeplay over negen holes, werd op 7 oktober 1893 gehouden en telde veertien heren- en negen damesdeelnemers.

Winnaar werd E.L. graaf van Limburg Stirum, handicap 40 met een bruto score van 73, netto 33; winnares mejuffrouw Brantsen, handicap 32, bruto 80, netto 48’, vermeldt een van de herinneringsboeken.

Door de weeks graasden hier weer de schapen. Engel Oosterveer, de ‘duinmaaijer’ van Clingendael, werd benoemd tot greenkeeper, zodat de baan voor de zondag geprepareerd was als de gentlemen golf speelden en de dames picknickten.

Duncan Dunn, die later naar Californië zou verhuizen en daar veel golfbanen zou aanleggen, was de eerste teaching-pro. Op Koninginnedag 31 augustus 1912 werd op Clingendael een internationaal toernooi gehouden, waarvoor profs uit België en Engeland waren overgekomen.

Arnoud Janmaat, archivaris van de Nederlandse Golf Federatie: ‘Op een dag moesten de heren van stand en de profs vier keer de negen holes aflopen. De Nieuwe Rotterdamsche Courant (NRC) deed er al verslag van en ook een aantal sportbladen.’

‘Onder voor Nederland vrij groote belangstelling werd den 31 augustus op het terrein van den Haagsche Golfclub in Nederland voor de eerste maal de wedstrijd om het kampioenschap van Nederland voor amateurs en beroepsspelers gespeeld’, zo begon het stuk in NRC.

Blijkbaar waren de deelnemers nog ondergeschikt aan het evenement. In het verslag is de naam van de winnaar pas in het uitslagenblokje te vinden: de Britse prof George Pannell. Wel meldt NRC dat ‘het resultaat van onze amateurs bevredigend kan worden genoemd’.

Daartoe behoorde de 20-jarige Jacob Oosterveer, de zoon van greenkeeper Engel, die vanaf zijn 6de caddie was voor de veelal aristocratische gasten op de golfbaan van Clingendael. In de Eerste Wereldoorlog was Oosterveer gemobiliseerd.

Sir Thomas Henry Cotton in 1928.
Joost Luiten tijdens een promotie-evenement op de KLM Open in 2018. Beeld ANP

Bij de kazerne legde hij provisorisch twee holes aan, waarop hij elke avond oefende. In 1917 won hij. Zijn broer Dirk Oosterveer won in 1919. Jacob nog een keer in 1930 waarmee hij met Joost Luiten de enige Nederlander is die de Dutch Open twee keer won.

Voetbal werd na de Eerste Wereldoorlog dankzij de mobilisatie een volkssport. Voor golf zou dat tot de jaren tachtig van de vorige eeuw duren. Ook na de Tweede Wereldoorlog kwamen Nederlanders er heel lang niet aan te pas. Na Joop Rühl in 1946 was Maarten Lafeber in 2001 de eerste Nederlander die weer een keer won.

Rolf Olland (nu 83) deed in de jaren vijftig en zestig een aantal malen mee aan de Dutch Open. ‘Het liep toen nog niet storm. De interesse in Nederland was nog heel beperkt.’ In 1981 werd hij bestuurslid van de Nederlandse Golf Federatie en later president. Hij zou tot 1995 blijven.

‘In die jaren veranderde ineens alles. Met de opening van de publieke golfbaan Spaarnwoude bij Amsterdam werd golf in korte tijd een massasport. Het ledenaantal van de NGF ging in die 14 jaar van 25- naar 90 duizend’, zegt hij.

Veel grote namen zouden het toernooi op hun naam schrijven, zoals de Spanjaarden Seve Ballesteros en José María Olazábal, de Duitser Bernard Langer, de Engelsen Paul Casey en Lee Westwood en de Amerikaan Payne Stewart.

Winnaar G. Pannell (1922)
Ballesteros en Johan Cruijff

De honderd edities van de Dutch Open zijn op tien verschillende banen gespeeld. De Haagsche die na de oorlog werd verplaatst van Clingendael naar de duinen bij Wassenaar was in 1981 voor de laatste keer gastheer.

Het honderdste Open Nederlandse Golfkampioenschap, dat komende donderdag begint, de KLM Open, is op The International bij Schiphol.

Op Clingendael liggen nog de twee negenholes-banen Duinzicht en Groendael. Daar ruikt de golfer nog de geschiedenis. Vanaf donderdag zullen ze het met de kerosinelucht van overvliegende jumbojets moeten doen.

Internationale sporttoernooien in Nederland

Dutch Open (nu KLM Open)

Sinds: 1912

Dit jaar: 100ste keer

TT Assen

Sinds: 1925

Dit jaar:89ste keer

Hoogovens schaaktoernooi (nu Tata Steel Chess)

Sinds: 1938

Dit jaar:81ste keer

Grand Prix Zandvoort

Sinds:1948-1985

Dit jaar:34ste keer

Melkhuisje Tennis

Sinds:1955-1995

Dit jaar:39ste keer

Amstel Gold Race

Sinds: 1966

Dit jaar:54ste keer

ABN Amro Tennistoernooi

Sinds:1972

Dit jaar:46ste keer

FBK Games

Sinds:1981

Dit jaar:38ste keer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden