Schakende politici beproeven geluk tegen grootmeester Wesley So

Razendsnel doet Wesley So zijn zetten. Zo geeft de winnaar van het Tata Steel Chess Tournament politici, fractie- medewerkers en parlementaire journalisten weinig kans. Hij won 34 van de 36 partijen.

Wesley So bekijkt een stelling tijdens de schaaksimultaan in het gebouw van de Tweede Kamer. Beeld Raymond Rutting

'Wat ik van deze partij verwacht?' In de hal van de Tweede Kamer schuift ChristenUnie-Kamerlid Eppo Bruins een beetje ongemakkelijk heen en weer op zijn stoel. De laatste schaakpartij die hij speelde dateert alweer van tien jaar geleden. En dan moet hij het vandaag opnemen tegen de nummer 2 van de wereldranglijst, Wesley So. 'Dus eh, ja, dat wordt verliezen. Daar hoeven we niet moeilijk over te doen.'

Bruins is een van de bijna veertig spelers die deelneemt aan het 'Torentje Schaak Simultaan', een jaarlijks evenement waarbij de winnaar van het Tata Steel Chess Tournament het opneemt tegen een gezelschap van Haagse politici, fractiemedewerkers en parlementaire journalisten.

Vorig jaar won toernooidirecteur Jeroen van den Berg. Hij moest na vijf zetten invallen voor Fred Teeven die voor een stemronde naar de Tweede Kamer werd geroepen. Prompt versloeg Van den Berg Magnus Carlsen.

In sommige media verscheen daarna het bericht dat Fred Teeven het Noorse wonderkind zou hebben verslagen. Dat was een wat al te mooie voorstelling van zaken, grinnikt Van den Berg, dit keer als toeschouwer in Den Haag. 'In feite was het de eerste Teevendeal. Het had alleen wat minder grote gevolgen dan die latere Teevendeal.'

Beeld Raymond Rutting

Weinig kans

Om iets na vieren opent Kamervoorzitter Khadija Arib het toernooi en begint Wesley So, een bescheiden jongen van 23 jaar van Filipijnse afkomst, met zijn ronde langs de borden. Ontspannen neemt hij af en toe een slok water uit zijn wijnglas met mineraalwater. Zijn tempo ligt hoog, zeer hoog. Een paar seconden heeft hij maar nodig om een zet te doen, daarna gaat hij naar het volgende bord. Zo geeft hij zijn minder getalenteerde tegenstanders weinig kans om na te denken.

Voor iemand als Eppo Bruins is het partijtje schaak tegen So hooguit een gezellig uitje in drukke campagnetijd. Zijn doel is om zo lang mogelijk stand te houden tegen de grootmeester uit Amerika. 'Als ik er na 30 zetten nog zit, ben ik meer dan tevreden.'

Dat geldt niet voor Jan Nagel, de senator van 50Plus die ooit tegen Max Euwe en Anatoli Karpov remise uit het vuur sleepte. Nagel wordt op het Binnenhof gezien als de beste schaker onder de politici en wil zijn status maar wat graag bevestigen.

Al drie keer won hij het parlementaire schaaktoernooi in Wijk aan Zee, vertelt hij. De eerste keer in 1980, de laatste keer drie jaar geleden. 'En misschien leuk om te vermelden: ik ben de enige politicus die namens twee verschillende partijen dat toernooi op zijn naam heeft geschreven, de PvdA en 50Plus.'

Nagel, 77 jaar, komt uit de tijd dat politici nog in groten getale afreisden naar Wijk aan Zee om het tegen elkaar op te nemen, in hetzelfde weekeinde als waarin de grootmeesters ook begonnen aan hun - toen nog - Hoogovens Schaaktoernooi. 'Er was onder Kamerleden een ongeschreven afspraak dat we rond dat toernooi geen politieke moeilijkheden veroorzaakten. Op die manier konden we met een gerust gemoed een paar hotelovernachtingen in Wijk aan Zee reserveren.'

Die tijd is voorbij, stelt hij weemoedig vast. 'Het moet allemaal vlug, vlug, vlug tegenwoordig.' En dat terwijl de politiek best wel wat van het schaken zou kunnen leren, meent Nagel. 'Een goed politicus handelt niet impulsief, maar denkt vooruit en heeft een plan. Je zag aan de vorige week afgetreden Ard van der Steur wat er gebeurt als je een verkeerde zet doet en vervolgens geen strategie hebt.'

Schakende politici zijn er volop, maar schakers die politiek bedrijven veel minder. Een uitzondering is oud-wereldkampioen Garri Kasparov, die na zijn schaakloopbaan in Rusland oppositie voerde tegen Poetin. In een interview beweerde Kasparov eens dat Poetin een hekel heeft aan schaken.

Zwakke hand

'Want schaken is een strategisch spel en honderd procent transparant; dat haten dictators. Poetin zou zich meer op zijn gemak voelen met poker, want met poker kun je winnen met een zeer zwakke hand, mits je genoeg geld hebt om de inzet te verhogen.' 'O ja, heeft Kasparov dat gezegd?' Het gaat Eppo Bruins wat ver. 'Bij de ChristenUnie doen wij niet aan poker, wij strijden met open vizier'.

Ondertussen blijft hij voor iemand die tien jaar lang niet heeft geschaakt, opvallend lang in de race tegen So. Terwijl even verderop Geert Wilders en minister Koenders het met elkaar aan de stok hebben over Trumps moslimban, tuurt het ChristenUnie-Kamerlid geconcentreerd naar zijn bord.

Om iets over half zes, als hij onder druk van So zijn loper naar A6 schuift in plaats van de pion naar C6, is het voorbij en steekt Bruins zijn hand uit naar de grootmeester. 'In elk geval niet afgegaan', meldt hij even later, bij de borrelhapjes. 'Het was als een debat waarbij je telkens steeds meer een stukje klem wordt gezet, net zolang je geen enkel argument meer over hebt.'

In zijn opschrijfboekje telt Bruins het aantal zetten dat hij heeft gedaan. '38!', roept hij uit. Het is veel meer dan hij had verwacht. 'Nou, ik heb morgen wel wat te vertellen in de fractie.'

Beeld Raymond Rutting
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden