SCHAKEN: Getergde Sjirov heerst in Ter Apel

Vaak mopperen schakers na een mislukt toernooi over onaangename gebeurtenissen die hun concentratie totaal hebben verstoord. De klachten zijn talrijk en gevarieerd....

Deze week bleek dat een vervelend incident ook een heilzame uitwerking kan hebben. Alexei Sjirov, bepaald niet iemand wiens zenuwgestel uit gewapend beton is opgetrokken, had in het Kloostertoernooi een bijzonder valse start. Zondagavond, na de in Ter Apel altijd met veel toeters en bellen versierde openingsceremonie, zocht hij rust. Pas na een bezoek aan een plaatselijk etablissement en een lange wandeling had hij het gevoel dat het leven weer waard was geleefd te worden.

Toen hij 's nachts om twee uur bij zijn hotel terugkeerde, wachtte een verrassing. De buitendeur zat op slot en binnen was geen spoor van leven te bekennen. Sjirov drukte op bellen, klopte op ramen, schreeuwde de longen uit zijn lijf maar niets hielp. In arren moede forceerde hij ten slotte een ruitje in de hoop een grendel te vinden waarmee de onwillige deur kon worden geopend. Pas toen werd de hoteleigenaar wakker. Een fikse ruzie volgde, waarbij de twee partijen elkaar de lelijkste dingen toewensten.

Je zou denken dat een toernooi na zo'n begin bij voorbaat verloren is. Bij Sjirov liep het anders. In de loop van de week bleek dat grote krachten in hem waren wakker gemaakt. Achtereenvolgens gingen Van Wely, Hübner en Joesoepov over de knie en bij het ingaan van de laatste ronde is het nagenoeg zeker dat Sjirov de eerste prijs zal opeisen.

In de eerste ronde, een paar uur na de onaangename nachtelijke avonturen, werd al duidelijk wat een getergd schaker vermag:

Van Wely - Sjirov

Ter Apel 1997

1. c2-c4 Pg8-f6 2. Pb1-c3 g7-g6 3. e2-e4 d7-d6 4. d2-d4 Lf8-g7 5. Pg1-f3 0-0 6. Lf1-e2 e7-e5 7. 0-0 Pb8-a6 8. Lc1-e3 Pf6-g4 9. Le3-g5 Dd8-e8 10. d4xe5 d6xe5 11. h2-h3 h7-h6 12. Lg5-d2 Pg4-f6 13. Ld2-e3 De8-e7 14. a2-a3 Pf6-h5 15. Dd1-c2 c7-c6 16. Tf1-e1 Pa6-c5

In de toernooipraktijk is ook 16 . . . Pf4 geprobeerd. Het lijkt logisch om eerst het gedeplaceerde paard op a6 een andere bestemming te geven.

17. Ta1-d1 Pc5-e6 18. g2-g3 Lc8-d7 19. c4-c5 Ta8-d8

Natuurlijk niet 19 . . . Pxc5 20. Pd5.

20. b2-b4 Ld7-c8 21. Le2-f1 Td8xd1 22. Te1xd1 Tf8-d8 23. Pc3-b1

Deze te ambitieuze zet in een ongeveer gelijke stand is de oorzaak van de problemen die Van Wely in het vervolg zal ondervinden. Wits plan is logisch - hij stuurt aan op de manoeuvre Pb1-d2-c4 - maar zwart mag in de tussentijd ook zetten doen.

23 . . . Pe6-d4 24. Le3xd4 e5xd4 25. Pb1-d2 d4-d3!

Zo komt het zwarte loperpaar optimaal tot zijn recht.

26. Lf1xd3 Lc8xh3 27. e4-e5

Op zoek naar tegenspel. Nog steeds lonkt veld d6.

27 . . . De7-d7 28. Pd2-e4 Ph5-f4! 29. Pe4-d6 Lh3-g2 30. Ld3-e4

Voor paniek is het te vroeg want zwarts aanval is niet dodelijk. Na 30 . . . Dh3 31. Ph2 is wit uit de brand.

30 . . . Dd7-g4

Zie diagram 1

31. Td1-d4?

Maar nu bezwijkt wit alsnog onder de druk. Volgens Sjirov is winst voor zwart zeer problematisch na 31. Te1 Lxf3 32. Lxf3 Dxf3 33. gxf4 Dxf4 34. De4. Met een jzersterk paard op d6 zou wit behoorlijke compensatie voor de verloren pion hebben.

31 . . . Lg2xf3 32. Le4xf3 Pf4-h3+

Wint een kwaliteit waarna de rest niet moeilijk meer is.

33. Kg1-g2 Dg4xd4 34. Kg2xh3 Lg7xe5 35. Pd6-c4 Le5-c7 36. Kh3-g2 Dd4-d3 37. Dc2-c1 h6-h5 38. Pc4-e3 Lc7-e5 39. Pe3-c4 Dd3-c3 40. Dc1xc3 Le5xc3 41. Pc4-d6 Td8-d7 42. b4-b5 Kg8-f8

Wit geeft op.

In de derde ronde won Sjirov de mooiste partij van het toernooi. De aantekeningen zijn op zijn commentaar gebaseerd.

Sjirov - Joesoepov

Ter Apel 1997

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pg8-f6

Om onduidelijke redenen blijft Joesoepov het keer op keer proberen met de passieve Russische verdediging. Hübner noemde het een ziekte waarvan men moeilijk geneest.

3. d2-d4 Pf6xe4 4. Lf1-d3 d7-d5 5. Pf3xe5 Lf8-d6 6. 0-0 0-0 7. c2-c4 Pb8-c6

Dit speelde Joesoepov ook eens in een kandidatentweekamp tegen Timman. Ook toen liep het slecht met hem af.

8. Pe5xc6 b7xc6 9. c4-c5 Ld6-e7 10. Pb1-c3 f7-f5 11. f2-f3

Timman koos indertijd een ander plan. Hij kreeg na 11. Pe2, gevolgd door 12. Da4 eveneens goede kansen.

11 . . . Pe4-g5 12. Dd1-a4 Lc8-d7 13. Lc1-f4 Le7-f6 14. Ta1-e1 Pg5-e6 15. Lf4-e5 Lf6xe5 16. Te1xe5 Dd8-h4

Zie diagram 2

Een geschikte diagramstelling om de stijl van een speler te onderzoeken. Karpov en Andersson zouden hier ongetwijfeld hebben voortgezet met 17. Lxf5 Txf5 18. Txf5 Pxc5 19. dxc5 Dxa4 20. Pxa4 Lxf5 21. Td1. Het is lang niet zeker of dit eindspel gewonnen is voor wit maar verliezen is nagenoeg onmogelijk.

Sjirov doet het heel anders. Hij wist dat hij met zijn volgende zet risico's nam maar hij wist ook dat de beloning groot zou kunnen zijn.

17. f3-f4!? Pe6xf4

Zwart moet op de complicaties ingaan. Als wit ongestoord g2-g3 mag spelen, is zwart strategisch verloren.

18. g2-g3 Pf4-h3+ 19. Kg1-g2 Dh4-h6 20. Pc3xd5 f5-f4

Niet de beste van de vele in aanmerking komende zetten. Beter is volgens Sjirov 20 . . . Kh8 of ook 20 . . . Dd2+ 21. Le2 Pg5.

21. Pd5-e7+ Kg8-h8 22. Pe7-f5

De sterkste zet. Het mat na 22. Dd1 fxg3? 23. Th5 Txf1 24. Txh6 Txd1 25. Pg6+ Kg8 26. Lc4+ mag mooi zijn maar met 22 . . . Pg5 kan zwart zich goed verdedigen.

22 . . . Dh6-g5

Joesoepov was inmiddels bijna door zijn bedenktijd heen. Hij begreep dat zwart na 22 . . . Lxf5 23. Txf5! is uitgepraat.

23. Pf5-h4 Dg5-h6 24. Ld3-f5!

Dit had wit ook bij de 22ste zet kunnen spelen. Met het paard op h4 is de loperzet nog sterker.

24 . . . f4xg3 25. h2xg3 g7-g6 26. Lf5xd7 Dh6-d2+ 27. Kg2xh3 Tf8xf1 28. Ld7xc6 Ta8-f8 29. Lc6-g2 Tf1-f2

Met 29 . . . T1f6 of 29 . . . T1f7 - met de dreiging 30 . . . g5 - kan zwart taaier verweer bieden al blijft zijn stelling uitzichtloos. Na 29 . . . T1f7 is 30. d5 g5 31. Pf3 goed genoeg en na 29 . . . T1f6 30. Dd7 g5 31. Te7 Th6 32. Dg4 consolideert wit eveneens zijn stelling.

30. Da4-d7 g6-g5 31. Te5-e7 Dd2-c2 32. Lg2-e4

Ook niet slecht is 32. Dxc7 maar Sjirov vond terecht dat de partij een passend slot verdiende. Hij rekende nauwkeurig uit dat wits koning geen bijzondere bescherming nodig heeft.

Zie diagram 3

32 . . . Tf2-h2+ 33. Kh3-g4 Th2xh4+ 34. g3xh4 Dc2-e2+ 35. Kg4xg5 Tf8-g8+ 36. Kg5-f6 . . .

En in deze uitzichtloze stelling overschreed zwart de bedenktijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.