NIEUWSSCHAATSEN IN CHINA

‘Schaatsland China snijdt zichzelf in de vingers’

In 2018 gingen Nederlandse schaatstrainers in China aan de slag om het land naar olympische successen te leiden. Nu zitten ze een illusie armer weer thuis.

Chinese schaatsers komen naar Nederland voor trainingen van Nederlandse schaatscoaches met het oog op de Olympische Winterspelen. Beeld Marcel van den Bergh

Op het vliegveld van Minsk pakte Bob de Jong, schaatscoach voor China, daags na de eerste wereldbekerwedstrijden van afgelopen winter, heimelijk het vliegtuig naar Nederland. ‘Ik ben ongeveer gevlucht. Ik had helemaal geen toestemming om naar Nederland te gaan. Ik voelde me pas op mijn gemak toen ik over de grens was. Dat gaf wel de sfeer aan.’

Dat weekend, afgelopen november, had De Jong samen met Arie Koops en Rutger Tijssen in China-tenue aan de Wit-Russische ijsbaan gestaan. Zij zouden met hun schaatskennis China richting olympisch succes leiden, was de gedachte. Een half jaar later zijn de felrode jasjes uit en is het drietal terug in Nederland. ‘We hadden geen budget en geen bevoegdheid’, blikt Koops terug.

Na de Spelen van 2018 waren ze voor China, het land van de komende Winterspelen, aan de slag gegaan. Tijssen als juniorencoach en De Jong als assistent van Xiuli Wang, die met een grote groep talenten in Calgary trainde. Koops leidde een talentenprogramma vanuit Nederland. Het geloof in Nederlands schaatskunnen was zo groot dat er in de zomer van 2018 bij elkaar zo’n 100 Chinese schaatsers in ons land trainden. 

Begin oktober 2019 gooide het Chinees Olympisch Comité (COC) de boel overhoop en werd het drietal plots verantwoordelijk gemaakt voor de allrounders. 

De Jong was onaangenaam verrast: ‘Ik had een vertrouwensband opgebouwd met mijn team en die werd ineens verbroken. Ik moest met voor mij onbekende rijders naar de wereldbeker terwijl zes van mijn pupillen, die zich geplaatst hadden, langs de kant stonden.’ Een dikke maand later trok hij zijn conclusie. ‘Het deed pijn om mijn rijders in de steek te laten, maar het kon niet anders.’

Dat zij het beleid niet bepaalden, zoals ze was beloofd, was de drie inmiddels wel duidelijk. Tijssen: ‘Half oktober was er een wedstrijd in Beijing, live op de Chinese televisie. Er kwamen allemaal hoogwaardigheidsbekleders langs. Wij dachten dat het een selectiewedstrijd was voor de wereldbekers, maar dat bleek het helemaal niet te zijn.’

Verrast keken ze na die wedstrijd naar de namen in hun wereldbekerselectie. Nog verraster waren ze toen de startplekken bij de wereldbekerwedstrijden zelf van hogerhand werden ingevuld. Koops, oud-technisch directeur van de KNSB: ‘We hadden een heel selectiebeleid opgetuigd, maar daar hebben ze zich niet aan gehouden.’

Zonder uitleg werden de plannen van de coaches doorkruist. Bijvoorbeeld toen De Jong een aantal jonge stayers marathons wilde laten rijden in Nederland. Dat mocht niet. Toen een van de rijders daarover zijn teleurstelling liet blijken, werd hij tot ontzetting van de coaches bestraft. Koops: ‘Hij werd niet opgesteld op de 10 kilometer bij de wereldbeker. Zijn startplek bleef leeg.’

Controle

Naast de grillen van de sportbestuurders – wie precies weten ze nog altijd niet - waren de coaches overgeleverd aan een voortdurende controle. Tijssen: ‘Je moest aan alle kanten verantwoording afleggen. Ik stuurde wekelijks een rapportje, maar had geen idee wie het las. Er kwam nooit feedback. Deed ik het niet, dan kreeg ik een appje van mijn vertaalster dat ik het nog moest opsturen. Door wie zij werd ingefluisterd? Geen idee.’

‘Ze dachten dat wij een trucje hadden’, zegt Tijssen. ‘Verder wilden ze op de Chinese manier blijven trainen. Alleen als we in het buitenland waren, kon ik echt aan de slag. In China werden mijn schaatsers van hot naar her gesleept. Dan kwam er een minister of iemand van het olympisch comité langs en moesten ze weer ouderwets trainen.’

Dat betekende trainen als militairen. Koops: ‘Wij hoefden daar niet bij te zijn. Dan moesten ze zich honderd keer opdrukken en zo. Dat heeft niets met schaatsen te maken.’

Tijssen had geen vat op wat er gebeurde. Niet op het ijs en in zijn agenda evenmin. ‘Ik kon geen planning maken, kon zelfs mijn vrouw en kinderen niet laten weten wat ik ging doen. Soms wisten ze een dag van tevoren dat ik naar huis kwam. Of dat ik vier weken langer weg zou blijven.’

Tijdens de kerstdagen, die hij thuis doorbracht, zegde Tijssen zijn contract op. Hij zou nog wel het seizoen volmaken. Zondag 8 maart, de slotdag van de wereldbekerfinale in Heerenveen, was zijn laatste werkdag. ‘Het was een doodlopende weg.’

Koops bleef, al hoorde hij na half maart niets meer vanuit China. Tot 15 april, toen hij een mailtje kreeg. Het project was met terugwerkende kracht beëindigd per 1 april, stond er. Meer niet. Naast Koops kreeg ook het grootste deel van de overige stafleden zijn congé.

Het is zonde dat ze hun werk niet hebben kunnen doen, vinden ze. De sporters waren gemotiveerd evenals hun collega’s. Tijssen: ‘Zij zaten er ook maar tussenin. Ze hoorden van boven én van ons buitenlanders dat het allemaal anders moest. Maar ze kwamen nooit naar me toe: joh, Tijssen, zo werkt het hier niet. Gezichtsverlies kan niet.’

Schaatsland China snijdt zichzelf in de vingers, denkt Koops: ‘Ze zouden bij de top-3 landen in het schaatsen moeten horen. Als je kijkt naar de aantallen schaatsers, de ijsbanen en sportbeleving. Dan moeten ze wel de goede dingen doen. Als de schaatsers nu weer coopertests moeten lopen en autobanden rollen, komen ze er niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden