Schaatshelden gingen naar slijper van Joure

Motoren waren zijn fort, maar een scriptie over schaatsen slijpen, was voor Sipke Bosma uit Joure het begin van een carrière als 's lands beste schaatsensliep.

Sipke Bouma

Hij werd de schaats-tovenaar van Joure genoemd. In de winter was hij in zijn werkplaats steevast bezig 'mei het slypjen fan redens'.

Wie Sipke Bosma de schaatsen liet slijpen, deed mee voor de prijzen. Tijdens de Spelen van 1998 klopte Ids Postma vlak voor de 1.000 meter bij hem aan: zijn buizen leken niet goed, waardoor zijn vorige race was mislukt. Bosma prepareerde zijn schaatsen en Ids won goud.

Sven Kramer en Jorrit Bergsma waren klanten van hem. Grote kampioenen als Claudia Pechstein, Tonny de Jonge en Marianne Timmer vertrouwden op zijn vakkennis. Hij kende tot op de tiende graad de temperaturen in iedere ijshal en ging mee naar vele Olympische Spelen, zij het na 2005 niet meer met de Nederlandse ploeg.

Iedereen kon zijn buizen naar hem toesturen. Als de schaatsers klaar waren met hun wedstrijden in Calgary en het weekeinde daarop in Salt Lake aan de bak moesten, dan gingen hun buizen met TNT Express of Fedex naar Joure. Bosma bracht ze denoods zelf naar Schiphol, zodat ze op tijd weer in de volgende plek waren. Maar ook alle leden van de schaatsclubs van IJlst en Heerenveen kwamen bij hem.

Bosma overleed 22 november op een parkeerplaats onder de Jouster Toren, 70 jaar oud, precies in het midden van de plekken waar hij werd geboren en waar hij heeft gewoond en geleefd, zegt zijn echtgenote.

Sipke was geen studiehoofd en ging naar de ambachtsschool. Hij bleek helemaal gek te zijn van motoren . Omdat hij geen motorrijbewijs had, moest hij zich beperken tot brommers met een cilinderinhoud tot 50 cc. Zijn RAP bouwde hij echter uit tot de snelste tweetakt van Nederland, waarmee hij uitblonk op de grasraces die in Friesland werden gehouden.

Na schooltijd ging hij sleutelen bij Garage Dorst in Heerenveen. In 1969 begon hij voor zichzelf. Hij repareerde alle soorten motoren: automotoren, buitenboordmotoren, binnenboordmotoren of welke motoren dan ook. Maar hij was wars van nieuwlichterij. 'Het was niet iemand die met zijn tijd meeging', erkent zijn echtgenote Metje Stoelwinder met wie hij twee kinderen kreeg.

Toen zijn zonen lid werden van STD, de schaatsclub uit Sint Nicolaasga, werd Sipke, die zelf de Elfstedentocht van 1986 had uitgereden, hun coach. Hij volgde een trainerscursus op sportopleiding CIOS en schreef als afstudeeropdracht een scriptie over schaatsen slijpen. Die viel in het oog bij de KNSB die hem in 1992 aantrok als materiaalman van de kernploeg. Al gauw vulde zijn werkplaats zich met honderden slijpsteentjes. 'Ik heb ooit een slijpmachine gekocht en die steeds verder doorontwikkeld. Omdat schaatsen een kleine sport is, wordt er door de industrie niet in machines geïnvesteerd', zei hij in een interview in 2009.

In 1998 mocht hij voor het eerst met de Nederlandse schaatsploeg mee naar Nagano. Vier jaar later was hij ook in Salt Lake City. Maar vlak voor de Spelen in Turijn in 2006 meldde Ab Krook dat er voor hem geen plaats meer was. 'Ik was niet wetenschappelijk genoeg', zo begreep hij het. Meteen was coach Peter Mueller van de Noorse ploeg er als de kippen bij om Bosma voor zijn team te strikken. In 2010 mocht hij opnieuw mee naar de Spelen, na dit keer te zijn gevraagd door Sijtje van der Lende, de coach van de Chinese kernploeg. Hij was altijd te vinden in de catacomben van de ijshallen: van 's morgens 6.00 uur tot 's avonds laat.

De laatste jaren lieten zijn hart en zijn longen hem steeds vaker in de steek. Van zijn plannen om nog met zijn zelf gebouwde racewagen in actie te komen, kwam het niet meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden