Schaatsen is rechtop staan en diep zitten

Natuurijs is nog ver weg, maar op de kunstijsbanen wordt al volop geschaatst. Zere voeten, koude tenen, pijnlijke kuiten: een goed gekozen schaats verhelpt veel ellende....

Pay-Uun Hiu

Eerste keer

Eerste keer
Probleem nummer één bij schaatsen is rechtop blijven staan. De theorie is dat het lichaamsgewicht keurig om en om over de twee ijzers wordt verdeeld. De praktijk van de eerste keer is dat je met zwikkende enkels over het ijs glibbert.

Eerste keer
‘Voor mensen die voor het eerst op het ijs staan, is de combi-noor of comfort-noor een prachtig mooie schaats’, zegt Mark Hakkeling, oprichter en instructeur van de schaatsschool Duo Sport aan de Amsterdamse Jaap Edenbaan.

Eerste keer
De schaats heeft een laag onderstel en een hoge, stevige schoen die comfortabel zit en veel steun aan de enkel biedt. Hij is ook heel geschikt voor tochtjes op natuurijs.

Eerste keer
Nederland heeft drie schaatsfabrikanten die samen het grootste deel van de markt voorzien. De Combi-noren (115-190 euro) zijn van Viking uit Almere. Van Zandstra uit Joure zijn de vergelijkbare Comfort Noren (112 - 136 euro) en van Raps in Enschede is de Voltage V-8 (249 euro) die in 2004 bij een test van de ANWB als winnaar uit de bus kwam onder de lage noren. ‘Maar op het ijs geven deze schaatsen weinig gevoel en kun je er moeilijk mee sturen’, vindt Hakkeling.

Eerste keer
Ouderwetse Friese doorlopers zijn er steeds minder, vertelt Rick van der Hoorn die de schaatszaak van zijn vader Jan van der Hoorn (in 1956 één van de vijf winnaars van de Elfstedentocht) in Ter Aar heeft overgenomen. Maar voor kinderen zijn er nog wel ‘onderbindertjes’ als de Zandstra Bobskate (dubbele ijzers, voor kinderen tot 5 jaar, 8,50 euro) en Easy Glider (tot een jaar of 8, 32,50 euro).

Af en toe

Af en toe
Probleem nummer twee bij schaatsen is de zit. Als je eenmaal recht op je schaatsen kunt staan, moet je toch echt door de knieën om goed te kunnen afzetten en snelheid te maken. Een harde schoen biedt weliswaar veel steun, maar belemmert ook het buigen van je enkels. Met een leren schoen heb je een betere zit, voel je beter wat het ijzer doet op het ijs en krijg je de subtielere beweging die volgens Mark Hakkeling van Duo Sport de essentie van het schaatsen is. En voor het ‘technisch’ schaatsen op een kunstijsbaan ook absoluut noodzakelijk.

Af en toe
Lage noren met een leren schoen zijn er van Viking tussen de 125 en 210 euro (Viking mid, Viking I en II laag). Van Raps is er in deze categorie de Lion ’06 V8 (275 euro, al maakt het stijve onderstel van deze schaatsen soepel bewegen wat moeilijker, volgens Hakkeling. ‘Ja, de buis is wat stijver’, erkent Mark Cuperus van Raps, ‘maar het is de vraag of de recreant daar echt last van heeft.’

Regelmatig

Regelmatig
Wie geen ambitie heeft om een rondje onder de minuut te rijden, kan wat schaatsinstructeur Hakkeling betreft uitstekend doorschaatsen op lage noren. Maar wie regelmatig op de kunstijsbaan schaatst en het pootje-over beheerst, komt op een goed moment bij hogere snelheden in de bocht met de schoen tegen het ijs. Dan is het tijd voor ‘hoge noren’ (schaatsen met een hoger onderstel) waarmee je de schaats ook ‘iets mooier kunt insturen’.

Regelmatig
Met het hoge onderstel komt ook de klapschaats in zicht. Tot een jaar of tien geleden hoorde je het maar bij een enkele fanatiekeling, maar tegenwoordig is het ritmisch getik van enkele honderden klappers op de schaatsbaan een vertrouwd geluid.

Regelmatig
De klapschaats is de oplossing van probleem nummer drie: schaatsen is niet natuurlijk. Als je loopt, rol je bij iedere stap je voet af en til je je hak op. Als je dat doet met een schaats aan je voet, zit de punt van het ijzer in het ijs. Met een klapschaats kun je je hak optillen terwijl het ijzer recht op het ijs blijft. Dat lijkt simpel, maar dat is het niet voor iedereen. Je hebt een goede balans nodig, omdat je met klapschaatsen sneller voorover valt.

Regelmatig
Voor de snelheid hoef je het als plezierschaatser niet te doen – het scheelt zo’n twee seconden per rondje, schat Hakkeling, maar je schaatst er een stuk prettiger mee.

Regelmatig
Bij de meeste schaatsen voor gevorderden kunnen schoen en ijzers naar eigen wens worden samengesteld. Onder bijna alle duurdere schaatsschoenen kan een klapset worden gemonteerd.

Fanatiek

Fanatiek
Voor echte liefhebbers kan de schoen naar de voet worden gemodelleerd voor optimale steun en comfort. Zit de schoen als gegoten en is de schaatstechniek goed, dan valt er vooral aan de ijzers nog wat te perfectioneren. Bij hogere snelheden wordt het sturend vermogen van je schaats steeds belangrijker.

Fanatiek
Voor de echte wedstrijdrijders zijn er ‘sprintbuizen’, die 5 millimeter hoger zijn dan de gewone hoge onderstellen, zodat je net iets schuiner door de bocht kunt. Bovendien geven die 5 millimeter ook wat extra speling ten opzichte van het ijs, waardoor je nog preciezer het zwaartepunt van je lichaam, de snelheid en de druk op het ijs op elkaar kunt afstemmen. ‘Je schaats blijft dan mooi bij je’, aldus Hakkeling. Goed sturende ijzers zijn volgens hem zowel stijf als flexibel. Ze vervormen iets onder druk, maar dat moet gecontroleerd gebeuren. ‘Het ijzer moet precies doen wat jij wilt, maar dan moet je eerst precies weten hoe je dat met je lichaam moet doen.’ En dan is zelfs hardrijden op de lange baan kunstschaatsen geworden.

Fanatiek
Voor lange tochten op natuurijs zijn er de laatste jaren ook schaatsen met langlaufschoenen en een langlaufbinding. Het voordeel is dat je in deze schoenen je voet normaal kunt afwikkelen en dus minder gauw pijnlijke en koude voeten krijgt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden