INTERVIEW

'Schaatsen is ook voor Wüst geen abc'tje'

Zijn opdracht liegt er niet om: in zijn eerste baan als hoofdcoach moet hij Ireen Wüst haar vierde olympische titel bezorgen. 'Als je niet waagt, win je ook niet.'

Rutger Tijssen (links) volgt als assistent-coach in 2013 een race van een tegenstander van de toekijkende Ireen Wüst. Rechts, de ex-hoofdcoach van Wüst, Gerard Kemkers. Beeld anp

Bij drie Winterspelen op rij won Ireen Wüst olympisch goud onder begeleiding van Gerard Kemkers. Over iets meer dan een jaar wil ze haar vierde hoofdprijs veroveren, maar haar vertrouwde coach is er niet bij. Hij verliet de schaatssport in 2014. Het is nu aan Rutger Tijssen om haar opnieuw naar olympisch goud te leiden. 'Dat is een grote uitdaging, maar niet een die ik uit de weg ga.'

De 42-jarige Amsterdammer twijfelde niet toen Wüst hem vorig jaar vroeg haar trainer te worden, ook al is het lastig om in de voetsporen van Kemkers te treden. Wie hem opvolgt kan het bijna alleen maar slechter doen, zeker omdat Wüst voor een topsporter aardig op leeftijd begint te raken. Ze is inmiddels 30. Sinds Sotsji heeft ze geen mondiale titel meer veroverd.

Tijssen oogt misschien bescheiden, maar is overtuigd van zichzelf. Hij zag al vroeg in dat hij als schaatser de top niet kon bereiken, maar dat het trainerschap hem wel lag. In 2000 kwam hij als 27-jarige als assistent bij de ploeg van Bart Veldkamp terecht. Na een aantal jaren buiten de schaatssport keerde hij in 2010 terug, afwisselend als hoofdtrainer bij kleine ploegen en assistent bij grotere teams. Van 2012 tot en met 2014 was hij de rechterhand van Kemkers bij TVM, waar hij Wüst leerde kennen.

Langekoesterde ambitie: hoofdcoach van een topploeg

Haar aanbod was zijn kans om een langgekoesterde ambitie waar te maken: hoofdcoach van een topploeg worden. Dat het werken met de succesvolle topsporter extra druk met zich meebrengt, zit hem niet dwars. 'Ik draag het niet als een last op mijn schouders dat Ireen een karrevracht aan medailles thuis heeft liggen.'

Wel is hij zich ervan bewust dat het werken met zo'n succesvolle vrouw een gevaar met zich meebrengt. 'Het risico in dit geval is de buitenwereld die een bepaald verwachtingspatroon heeft. Ireen heeft al op drie Spelen goud gewonnen, dus die vierde keer komt er ook wel weer aan, denken ze. En als het dan in Pyeongchang niet gaat, wordt er gekeken naar de trainer, de ploeg. Maar goed, als je niet waagt, dan win je ook niet.'

Voor Wüst was de keuze voor Tijssen ingegeven door haar ervaringen bij TVM. Ze had in het jaar na de Spelen Marianne Timmer als trainster gehad en dat beviel haar niet. Tijssens trainingsmethoden lijken op die van Kemkers, maar een kopie is het niet. 'Het is nooit een abc'tje. Dat heb ik Ireen laten weten. We doen het op een voor haar bekende manier, maar niet exact hetzelfde. Dat kan ook niet. Ik heet Rutger Tijssen. Gerard Kemkers is een ander persoon.'

Ireen Wüst Beeld anp

Aan de verschillen moest Wüst wennen. 'Dat was eerst nog een kink die in de kabel zat. Ireen had een beetje het idee dat ze een multomap TVM uit de kast kon trekken en zeggen: dat gaan we doen en het succes komt weer. Maar zo werkt het niet.'

Vorig jaar bleek meteen al dat het zo eenvoudig niet was. Door een hersenschudding na een val met haar fiets in de zomer kwam ze pas tegen het einde van het schaatsseizoen terug op niveau. Dat ze op het WK allround in Berlijn de tweede plek behaalde, voelde als een opluchting en de bevestiging dat ze met Tijssen aan haar zijde op de goede weg was.

Toch liet ze aan de NOS weten open te staan voor een overgang naar Jac Orie, de trainer van haar oud-ploeggenoot Sven Kramer. Ze wilde haar opties open houden omdat het nog onzeker was of justlease.nl het sponsorcontract met haar ploeg zou verlengen. Haar flirt met de ploeg van kampioenenmaker Orie was aanleiding voor een pittig gesprek tussen Tijssen en Wüst. 'Het is prima als je wat anders wil, maar zeg het me gewoon, dan kunnen we erover praten. Als het zo is, dan ga ik wat anders doen.'

Beeld anp

Helderheid

Die helderheid is nodig, vindt de coach. Wüst mag dan de initiatiefneemster van de ploeg zijn, maar dat betekent niet dat zij de baas is. Hij zet voor haar de lijnen uit. 'Niemand kan zijn eigen programma schrijven.' Als ze het oneens zijn, gaat hij ruzie niet uit de weg. Dan zijn de verhoudingen helder. Hij is coach, zij pupil. Dan is het: 'Ga jij eens zitten, meisje, we hebben een afspraak.'

Het draait om duidelijke communicatie zonder meel in de mond, vindt Tijssen. Dat kost tijd. Zoals schaatsers twee jaar nodig hebben om fysiek aan de trainingsschema's te wennen, zo hebben coach en sporter die tijd ook nodig om elkaar goed te leren begrijpen. 'Soms zeg ik iets tegen Ireen en dan zie ik haar denken: hoe bedoelt hij dat nu weer?'

Die momenten zijn steeds schaarser. De kans dat Wüst in februari 2018 opnieuw goud zal winnen, groeit daardoor volgens Tijssen. Dat is deze winter al zichtbaar. 'Ireen laat nog steeds zien dat ze bij de allerbesten hoort. En hoe vaker ze dat doet in het aankomende jaar, hoe groter de kans is op goud. Al moet het daar wel allemaal op zijn plek vallen. Dat is het enige.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden