Vier vragen MEDICIJNVERBOD

Schaats- en wielerploeg Jumbo-Visma doet ook legale medicatie in de ban: ‘er mag geen smetje aan je kleven’

Voor sporters die medicatie moeten gebruiken is geen plaats meer in de Jumbo-Visma-ploeg. Een vergaande maatregel, vindt ook de arts die hem afkondigde. Aanleiding is de opkomst van de schilkliermedicatie in de sport. ‘Wij zijn er ook van overtuigd dat je zonder medicatie betere prestaties kunt behalen.’

De voltallige Jumbo-Visma-ploeg tijdens de presentatie van het team. Beeld ANP

Waarom doet Jumbo-Visma dit?

De gecombineerde schaats- en wielerploeg met onder meer Sven Kramer, Dylan Groenewegen en Kjeld Nuis wil voortaan alleen nog werken met ‘gezonde sporters’, die geen medicijnen nodig hebben om prestaties te leveren. ‘Het medicijngebruik is niet het probleem, maar de ziekte’, zegt Gee van Enst, schaatsarts van het team.

‘Als je tegen iemand met diabetes zegt: we gaan drie uur fietsen, en na twee uur stoppen we ermee, dan heeft iemand de verkeerde hoeveelheid insuline genomen. Daar valt niet mee te trainen, nog los van alle vluchten die zo iemand maakt, en de tijdsverschillen. Van zo’n iemand word ik niet blij in mijn ploeg.’

Van Enst merkte de afgelopen decennia hoe medicijngebruik steeds meer gemeengoed in het schaatsen werd, zoals de Volkskrant al eerder beschreef. Hij doelt bijvoorbeeld op astmamiddelen, pijnstillers en, in elk geval sinds vorig jaar, de opkomst van schildkliermedicatie.

Van Enst besloot, samen met schaatstrainer Jac Orie, directeur Richard Plugge en medisch coördinator Peter Verstappen van de wielerploeg, tot invoering van de rigoureuze nullijn. Deze geldt overigens vooral voor nieuwkomers; volgens Van Enst hoeft een ziekte niet meteen tot het vertrek van een huidig lid van de ploeg te leiden.

De kiem van het besluit ligt bij de Winterspelen van vorig jaar. In het Koreaanse Pyeongchang merkte Van Enst, aanwezig als arts van de Nederlandse olympische ploeg, dat meerdere Nederlandse schaatssters schildkliermedicatie hadden ingevuld op hun dopingformulieren. Hoeveel precies, is niet duidelijk. Volgens Van Enst zijn het er in elk geval verhoudingsgewijs veel meer dan de groep ‘gewone’ Nederlanders die de middelen gebruikt wegens een schildklieraandoening.

Dus Wüst en Kramer in een team, dat gaat niet meer gebeuren?

Olympisch kampioen Ireen Wüst, wereldkampioen mass-start Irene Schouten en Anice Das hebben in interviews openlijk verteld over hun schildklierproblemen en -medicatie. Voor hen is er dus geen plek bij Jumbo-Visma. Ook wielrenners die een contract bij de ploeg hopen te verdienen en medicatie gebruiken wegens hun ziekte, hebben pech.

Van Enst: ‘Als we twee schaatsers kunnen kiezen die hetzelfde presteren, kiezen we voor degene die zo min mogelijk medicijnen gebruikt. Diegene is het gezondst. Wij zijn er ook van overtuigd dat je zonder medicatie betere prestaties kunt behalen.’

Mag het wel wat deze ploeg doet?

Het weren van sporters die op medische gronden medicatie nodig hebben gaat ver, erkent Van Enst. Schaatsbond KNSB wijst erop dat een sporter die niet om zulke middelen heen kan, niet mag worden belemmerd om aan topsport te kunnen doen.

Van Enst: ‘Een sportbond moet openstaan voor iedereen, patiënt of niet. Maar wij zijn een gesponsord team. We investeren in je, dan mag er geen smetje aan je kleven. Want een smetje is vervelend voor de bond, maar het zou rampzalig zijn voor onze ploeg.’

NOCNSF zegt ‘verrast’ te zijn door het idee van Jumbo-Visma. De sportkoepel had juist een protocol opgesteld, waardoor artsen alleen schildkliermedicatie mogen voorschrijven aan sporters als ze eerst een onafhankelijke endocrinoloog raadplegen. ‘We gaan ervan uit dat dit onderling nog wel tot wat discussie zal leiden’, zegt een woordvoerder van NOCNSF.

NL Sporter is kritisch. ‘De dopingregels zijn al streng genoeg’, zegt jurist Hetteke Frima van de sportersvakbond. ‘En dan zou deze ploeg sporters willen weren die niks verkeerd doen, om zo een signaal tegen een medicijn af te geven. Dat gaat best ver. Wat is de volgende stap? Gaan ze koffie drinken verbieden, of energiedrank? Neusdruppels? Voor dat onderscheid hebben we juist een dopinglijst.’

Waarom wil Jumbo-Visma nieuwe schaatsers of wielrenners aan haaranalyses onderwerpen?

Door haren van nieuwkomers te analyseren, kan worden vastgesteld of ze in het verleden doping hebben gebruikt. De methode wordt al langer toegepast in dopingzaken, vooral als cocaïne, xtc en wiet in het spel zijn. Sportbonden en antidopingorganisaties willen zo aantonen dat een sporter een verboden middel heeft gebruikt, de sporter probeert juist zijn onschuld te bewijzen.

Hoofdhaar groeit ongeveer 1 centimeter per maand. ‘Aangenomen dat iemand voldoende haar heeft, kun je met haaranalyse dus behoorlijk ver terugkijken in de tijd’, zegt voorzitter Herman Ram van de Dopingautoriteit. ‘Toch zou ik hiermee voorzichtig zijn. Bij iemand met gemillimeterd haar kun je bijvoorbeeld niet zien wat voor middelen hij heeft gebruikt. En hoe lichter het haar, hoe kleiner de kans dat je iets terug kunt vinden. Die willekeur moet je vermijden.’ Donkerder haar bevat meer melanine, de haarkleurstof waar drugs en medicijnen zich aan kunnen binden.

Dopingexpert Douwe de Boer, die voor wielerploegen al jaren nieuwe renners screent op basis van hun bloedpaspoort, waarschuwt Jumbo-Visma alvast. ‘Je moet heel zorgvuldig te werk gaan. Als je de intentie van een sporter niet kent en je spreekt toch een oordeel over hem uit, kan dat zomaar zijn carrière kosten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden