Schaaktalenten: kiezen tussen studie en bord

Erwin L’Ami doet het redelijk in de B-groep van het Corus-toernooi, Jan Smeets en Daniël Stellwagen worstelen met hun vorm....

Voor het moreel van de Nederlandse jeugd in de B-groep van het Corus-schaaktoernooi is het wel zo prettig dat de directie ook een 16-jarig meisje uit Oekraïne uitnodigde. Katharina Lahno mag dan Europees kampioene bij de vrouwen zijn, in Wijk aan Zee is ze met haar rating van 2500 de zwakste speler in de eerste divisie van de mannen.

Zondag mocht Daniël Stellwagen op haar schouder uithuilen en zijn eerste zege bijschrijven. Eerder boekten Erwin L’Ami en Jan Smeets een overwinning op de arme Lahno die uit acht partijen slechts een schamel halfje ophaalde. De 20-jarige L’ Ami staat met 4,5 punten keurig in de subtop en voldoet aan de verwachtingen. De exact op dezelfde dag geboren Smeets, in 2004 nog de smaakmaker van de B-groep, is met een score van 2,5 slechts twaalfde. Stellwagen, in 2003 als jochie van zestien de sensatie in de tweede groep, weet met twee punten alleen Lahno onder zich te houden.

We treffen op de rustdag dan ook geen uitbundig gezelschap in het hotel in Wijk aan Zee. Smeets: ‘Ik kan me niet herinneren dat ik ooit zo slecht aan een toernooi ben begonnen. De mensen zullen niet verwachten dat ik opnieuw tweede word.’

L’Ami: ‘De B-groep is weer sterker dan vorig jaar, zelfs in de C-groep spelen al acht grootmeesters. Smeets: ‘Ik heb een paar flinke blunders gemaakt, simpele zetten over het hoofd gezien.’

Stellwagen: ‘Voor mij geldt hetzelfde, ik zie niet direct een mentale oorzaak. De resultaten wijzen uit dat ik niet in vorm ben. Ik merk dat mijn berekeningen vaak niet kloppen. Ik moest wennen aan de aandacht na mijn debuut in de B-groep. Ik werd meteen de nieuwe Jan Timman genoemd.’ Met een ironisch lachje: ‘Ik heb geleerd niet alles serieus te nemen dat over me gezegd wordt. Ik speel graag in Wijk aan Zee en laat me niet leiden door resultaten uit het verleden.’

L’Ami: ‘Stellwagen is de klassieke schaker van ons drieën.’ Smeets: ‘Daniël is ook allround.’ Stellwagen: ‘L’ Ami is een vechter. Hij probeert altijd het uiterste uit zijn stelling te halen. In moeilijke situaties is hij op zijn best.’ En tot hilariteit van de andere twee: ‘Niemand weet eigenlijk wat voor schaker Jan is.’ Smeets, uitdagend: ‘Probeer het eens.’

L, Ami: ‘Jan is handig en minder klassiek dan Daniël.’ Stellwagen: ‘Jan heeft geniale ingevingen, maar soms kloppen zijn oplossingen niet. Dan komt hij met vreemde zetten. Jan heeft geen uniforme stijl.’ Smeets, minzaam: ‘Daarom ben ik ook zo grillig.’

Stellwagen: ‘Ook bij mij is het goed of slecht.’ L’ Ami: ‘Die pieken en dalen bij Daniël en Jan hebben ook hun charme, ik ben wat gelijkmatiger.’

Ze kunnen elkaar tenminste een handje helpen. Zaterdag deelden L'Ami en Smeets het punt al na vijftien zetten om elkaar geen pijn te doen. Vandaag zit L'Ami tegenover Stellwagen die morgen met wit tegen Smeets speelt. Het zijn gevechten in de achterhoede.

Volgens de Bulgaar Danailov, manager van de nieuwe wereldkampioen Topalov, moet de Nederlandse schaakwereld zich zorgen maken. ‘Nederland heeft nog maar één toptoernooi, omdat zich geen nieuwe sterren aandienen. Van Wely en Sokolov zijn goede spelers, maar ze winnen te weinig. En Nederlandse talenten kiezen eerder voor hun studie dan voor het schaken.’

Bij Stellwagen staat het schaken inderdaad niet langer op de eerste plaats. De 18-jarige grootmeester wordt eerder chemicus dan wereldkampioen. ‘Ik ben scheikunde gaan studeren om mijn blik te verbreden. Maar ik ben niet verloren voor de schaaksport.’

L’Ami: ‘Ik heb wel voor het schaken gekozen, omdat ik mijn schoolopleiding al vroeg verpestte. Ik wil in Wijk aan Zee ooit in de A-groep spelen.’

Smeets: ‘Ik studeer economie . Ik heb die keuze niet zo bewust gemaakt als Daniël. Ik vind de toernooien heel leuk. Maar ik heb moeite om in de tussenliggende perioden hard aan mijn theorie te werken.’

Stellwagen: ‘In Nederland heerst niet echt een schaakklimaat. Magnus Carlsen heeft in Noorwegen een groot bedrijf achter zich staan, dat maakt de keuze eenvoudiger.’

Zo vreemd is het volgens de Nederlanders niet dat de 15-jarige Carlsen de B-groep aanvoert. Toch hebben ze hun bedenkingen bij de lofzang op het Noorse toptalent. Smeets: ‘Ik vind zijn openingen niet zo schokkend.’ L’ Ami: ‘Er draait ook een knappe publiciteitsmachine rond Carlsen. Magnus ziet er jonger uit dan zijn leeftijd en wekt vertedering, omdat hij zo klein is. De Oekraïner Karjakin is een jaar ouder dan Carlsen en staat derde in de A-groep. Over hem hoor je bijna niets.’

Wouter Spoelman zal nog aansluiting vinden bij het drietal, verder zien zij weinig talenten doorbreken. De tijden van Timman, eind jaren tachtig derde van de wereld, zullen niet snel terugkeren, voorspellen de jonkies. ‘Dan moet een Nederlands talent net als Carlsen vanaf zijn achtste jaar intensief worden begeleid’, zegt Smeets.

L’ Ami, relativerend: ‘Vanaf die leeftijd acht uur per dag schaken, ik weet niet of dat zo gezond is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden