's Werelds hoogste schaaktitel is aan erosie onderhevig

De strijd om de mondiale schaaktitel is vannacht in Las Vegas begonnen. Maar de beste spelers zijn er niet. Gari Kasparov en Viswanathan Anand, de hoogstgeplaatsten op de wereldranglijst, geven de voorkeur aan een eigen match....

VANNACHT begint in Las Vegas het lang verwachte knock-out kampioenschap van de wereldschaakbond FIDE. Honderd meesters en grootmeesters zijn samengekomen in het spectaculaire Caesars Palace casino voor een lucratief toernooi dat voor de meesten snel voorbij zal zijn maar voor de twee finalisten lang zal duren. Pas op 29 augustus zal de winnaar worden gehuldigd.

De schakers zouden hun reputatie geweld aandoen als het toernooi niet bij voorbaat omstreden was. Op de deelnemerslijst ontbreken een paar namen die op een representatief WK eigenlijk niet gemist kunnen worden. Gari Kasparov en Viswanathan Anand, de aanvoerders van de wereldranglijst, doen niet mee en sparen hun krachten voor een tweekamp om wat zij zelf het 'ultieme wereldkampioenschap' noemen. Het is overigens de vraag of die tweekamp er ook zal komen.

Er zijn meer wegblijvers. Wereldkampioene Zsuzsa Polgar wil in navolging van Kasparov niets meer met de FIDE te maken hebben en de Russische kampioen Alexander Morozevitsj, de snelst rijzende ster van het afgelopen jaar, vond de condities zo ondermaats dat hij de aan hem gerichte invitatie niet beantwoordde. Triest is het lot van een andere WK-aspirant die graag zou willen spelen maar niet mag. De 11-jarige Iraniër Amir Bagheri zou de jongste deelnemer zijn geweest als hem door de Amerikaanse autoriteiten niet een visum was geweigerd.

Toch verbleken deze namen bij die van een andere afwezige, een oude bekende die de FIDE-titel sinds 1993 in zijn bezit heeft. Anatoli Karpov, de man die wereldkampioen zijn tot levenstaak heeft verheven, zal in Las Vegas geen partij spelen. Maar op voorhand staat vast dat tijdens het toernooi vooral over hem gesproken en geschreven zal worden. Karpov heeft zich niet neergelegd bij het verlies van zijn geliefde titel en werkt met zijn advocaten aan een diepzinnig en vooralsnog duister heroveringsplan.

Een jaar lang heeft Karpov onderhandeld met de FIDE over de rechten en plichten die hij als titeldrager zou dienen te hebben. Eerst leek alles in orde te zullen komen. Karpov ging ermee akkoord dat hij net als de andere topspelers vanaf de tweede ronde zou meespelen in de knock-out strijd. In ruil voor deze concessie bedong hij dat het voor december 1998 geplande WK-toernooi voor onbepaalde tijd werd uitgesteld.

Maar toen de FIDE na vele aarzelingen bepaalde dat het toernooi in augustus zou worden gehouden, protesteerde Karpov fel. Hij wees op een schriftelijke overeenkomst met de FIDE waarin de bond zich had verplicht de titelhouder te consulteren over de data van het WK. Karpov zei dat hij onmogelijk akkoord kon gaan met augustus, een maand waarin hij vele lucratieve verplichtingen was aangegaan.

Moeizame onderhandelingen volgden tussen de FIDE en Karpovs advocaten die voor hun cliënt financiële genoegdoening eisten ter hoogte van 250 duizend gulden. De twee partijen kwamen er niet uit en besloten ten slotte het geschil voor te leggen aan het hof van arbitrage voor sportzaken in Lausanne. Vol vertrouwen wacht Karpov de uitspraak af.

En zo is een bom gelegd onder het toernooi. Als Karpov gelijk krijgt van de arbitragerechter, zal hij ongetwijfeld proberen de rechtsgeldigheid van het WK-toernooi te betwisten. Zijn Amerikaanse advocaat Quinn zinspeelde deze week al op een eventuele tweekamp om de titel tussen Karpov en de winnaar van Las Vegas. Hoe onwaarschijnlijk en onacceptabel dit scenario mag lijken, Karpov zal zijn uiterste best doen het werkelijkheid te laten worden.

Het zijn problemen die voor de schakers die wel spelen in Las Vegas van later zorg zijn. Na een feestelijke openingsceremonie, bijgewoond door IOC-voorzitter Samaranch en voormalig Sovjet-president Gorbatsjov, beginnen vannacht 72 deelnemers aan de eerste (voor)ronde die drie dagen in beslag zal nemen. In mini-matches worden twee klassieke partijen gespeeld. Leveren die geen winnaar op, dan volgt op de derde dag een barrage waarin rapid- en eventueel snelschaakpartijen worden gespeeld.

Twee Nederlandse grootmeesters treden in de eerste ronde aan. Dimitri Reinderman neemt het op tegen de Amerikaan Boris Gulko en Friso Nijboer treft de Est Jaan Ehlvest. In een vorig jaar in Andorra gehouden kwalificatietoernooi bleven Reinderman en Nijboer de gedoodverfde favorieten Piket en Van Wely voor.

Volgende week dinsdag komt het toernooi echt op gang als de 36 winnaars van de eerste ronde gezelschap krijgen van 28 geplaatste spelers, onder wie de topfavorieten Vladimir Kramnik en Alexei Sjirov. Ook Jan Timman is vrijgesteld van de voorronde. Zijn eerste tegenstander is de winnaar van de match tussen de Litouwer Rozentalis en de Armeniër Aronian.

Veel aandacht zal uitgaan naar de Amerikaan Gata Kamsky die na een afwezigheid van drie jaar zijn rentree maakt. In 1996 verloor Kamsky een match om de FIDE-titel tegen Karpov waarna hij het schaken vaarwel zei en zich concentreerde op zijn medicijnenstudie aan een universiteit in New York. Kamsky hoopt in Las Vegas te laten zien dat hij zijn oude vak nog niet verleerd is. Hij komt in de tweede ronde uit tegen de winnaar van de match tussen de Rus Khalifman en de Indiër Barua.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.