Russische fan schuwt oerwoudkreet niet

Vorig seizoen speelde CSKA Moskou alle thuiswedstrijden in de Champions League zonder publiek. De ploeg kreeg de straf voor het aanhoudend racistisch gedrag van de fans. Woensdag speelt PSV in Moskou. Brenet, Locadia en Narsingh zijn gewaarschuwd.

Supporters van CSKA Moskou maken er een feestje van. Beeld getty
Supporters van CSKA Moskou maken er een feestje van.Beeld getty

Jevgeni Levtsjenko vertelt over die keer dat een van zijn Afrikaanse ploeggenoten bij Saturn Moskou zonder reden op straat in elkaar werd geslagen. Of eigenlijk was die reden er wel: zijn huidskleur. Levtsjenko: 'Neger, we gaan je in elkaar slaan. Dat hoorde hij, voordat hij klappen kreeg.'

De voormalig prof van Groningen, Sparta en Willem II hoef je niets te vertellen over het racismeprobleem dat in het Russische voetbal gebeiteld lijkt te zitten. Levtsjenko werd geboren in de Sovjet-oblast Donetsk, dat later deel van Oekraïne ging uitmaken. Hij speelde een jaar bij Saturn in Moskou. In die stad treedt PSV vanavond aan tegen CSKA voor zijn tweede Champions Leagueduel.

CSKA, gevormd als de club van het leger, is de koploper in Rusland. De aanhang staat bekend als ruig en ze hebben ook niet zoveel op met donkere voetballers. Daarvan heeft de club er twee in het veld staan: de Nigeriaan Ahmed Musa, die in Nederland bij VVV voetbalde, en Seydou Doumbia uit Ivoorkust.

Hoewel de CSKA-fans de eigen spelers ontzien, kan ook de selectie van coach Slutsky niet om het wangedrag heen. Vorig jaar moest CSKA zelfs zijn drie thuiswedstrijden in de Champions League zonder publiek afwerken, na een straf van de Europese voetbalbond. Die nam daarmee maatregelen tegen het aanhoudend racistisch gedrag van de fans.

Zorgen om WK

Daarin is CSKA niet uniek. Om de zoveel tijd sijpelt er wel een bericht door over kwalijk gedrag in de Russische Premier League. Wel lijkt het of steeds meer spelers stelling durven te nemen tegen racisme. Zo maakte de kwestie rond de Ghanees Emmanuel Frimpong in juli een golf van reacties los.

De voormalige speler van Arsenal had zijn middelvinger opgestoken naar een fan van Spartak Moskou die hem racistisch had bejegend, waarna Frimpong met rood van het veld moest. Daar kwamen nog twee wedstrijden schorsing overheen voor de speler van FK Oefa, die zijn ongeloof op Twitter niet verhulde: 'Racisme. Ik voel me misbruikt door het spel waarvan ik zoveel houd.'

Frimpong kreeg bijval van Hulk, de aanvaller van Zenit St.-Petersburg. De Braziliaan was gevraagd een paar dagen later te assisteren bij de WK-loting in Sint-Petersburg, maar die afspraak ging ineens niet meer door. Volgens de FIFA had hij 'clubverplichtingen'.

Frimpong stipte ook een ander probleem aan. Hoe moet dat over drie jaar, als er bij het WK in Rusland nog veel meer donkere spelers in actie komen? Ongetwijfeld kopen dan ook veel supporters uit andere landen een kaartje. Maar het probleem in Rusland wordt er niet minder om, ook doordat de nationale voetbalbond volgens Levtsjenko veel te weinig doet om racisme in de stadions uit te bannen.

Emmanuel Frimpong van FK Oefa werd in juli racistisch bejegend door een fan van Spartak. Toen Frimpong hem de middelvinger toonde, kreeg de speler rood. Beeld getty
Emmanuel Frimpong van FK Oefa werd in juli racistisch bejegend door een fan van Spartak. Toen Frimpong hem de middelvinger toonde, kreeg de speler rood.Beeld getty

Ontwetendheid

De oorzaken kan hij niet in een paar woorden samenvatten: 'Die zijn complex.' Misschien moet het maken van oerwoudgeluiden of het gooien van bananenschillen wel worden gezocht in de nationalistische aard van de Rus, zegt Levtsjenko. 'Veel Russische kinderen leren niet om met een ander perspectief te kijken naar andere mensen. Zij denken oprecht dat een gele of donkere huid iemand minderwaardig maakt.'

Racistische uitlatingen zijn, zegt hij, deels het gevolg van onwetendheid. Toch wordt het superioriteitsgevoel volgens hem ook gecultiveerd door supporters die zich afzetten tegen inwoners van Abchazië of de Kaukasus. En tegen donkere voetballers uit Afrika of Zuid-Amerika.

Bij PSV zijn ze zich bewust van de reputatie van de CSKA-supporters. Maar de technische staf heeft spelers als Brenet, Locadia en Narsingh er niet extra op gewezen, hoewel ze de kans lopen om vanaf de tribunes met hun huidskleur te worden geconfronteerd. Algemeen directeur Toon Gerbrands: 'Als je je van tevoren gaat bezighouden met zaken als oerwoudgeluiden, heb je de verkeerde focus. Bij AZ hebben we het ook nooit gedaan.'

Trainer Phillip Cocu: 'We hebben een aantal keren in Rusland gespeeld. Gelukkig is er nooit iets voorgevallen op dat gebied.'

Omgaan met racisme

Elke speler gaat bovendien anders met racisme om, zegt Gerbrands. 'De een sluit zich er voor af, de ander verlaat huilend het veld. Bij Den Bosch klonken er in mijn AZ-tijd oerwoudgeluiden voor Jozy Altidore, maar hij bleef voetballen. Zijn uitleg was: ik gun zulke mensen niet dat ik iets laat merken. Maar Adam Maher stoorde het wel. Hij heeft er tegen de scheidsrechter iets van gezegd.'

Levtsjenko: 'Onze trainer bij Saturn stak zijn kop in het zand. Hij zei tegen de donkere spelers: negeren en verder spelen. Diezelfde spelers durfden 's nachts niet meer over straat. Die jongen die in elkaar werd geslagen, kocht een tasergun om zich te beschermen.'

Quincy Promes, speler van Spartak Moskou, zei eerder tegen de Volkskrant: 'Een opmerking over een banaan raakt mij niet, daar sta ik boven. Als het echt persoonlijk wordt, dan komt de oude Quincy boven. Die gaat de confrontatie aan en dat wil ik niet meer.' Hij vertelde óók over alle supporters die met hem op de foto wilden tijdens zijn eerste seizoen in Moskou: 'Ik ben donker, dus ik word wel vaak herkend.'

Met CSKA treft PSV een club die toch al onder een vergrootglas ligt bij de UEFA. Ook vanavond zullen waarnemers van de Europese bond hun oren spitsen in de Arena Khimki. Gerbrands: 'De scheidsrechter beslist, maar de waarnemers kijken en luisteren mee. CSKA is gewaarschuwd.'

Quincy Promes. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Quincy Promes.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Oppassen voor counter

Bij CSKA heeft alleen verdediger Sergej Ignasjevitsj al twee keer zoveel Champions League-ervaring als de hele selectie van PSV bij elkaar opgeteld. Daarnaast mist trainer Phillip Cocu door blessures vanavond in Moskou zijn aanjager (Andrés Guardado) en zijn goalgetter, Luuk de Jong. Doelman Jeroen Zoet: 'We moeten het doen zonder twee bepalende spelers. Dit is de kans voor anderen om op te staan.' Cocu: 'Met spelers die er niet zijn, moet je niet te veel bezig zijn. Degenen die er wel zijn, moeten het vertrouwen krijgen.' PSV treedt in de Arena Khimki aan als de koploper van Champions Leaguepoule B, dankzij de 2-1-winst op Manchester United. Veel heeft die status niet veranderd, aldus Cocu. 'Winnen van Manchester was een grote prestatie. Maar er is nog zo'n grote prestatie voor nodig om tegen CSKA een goed resultaat te behalen.' Bij PSV vrezen ze de vele gezichten van de Russische koploper, die kan gokken op de Ivoriaan Doumbia als eenzame spits, maar ook twee snelle aanvallers aan elkaar kan paren. Zoet: 'Ze hanteren zelfs verschillende speelstijlen in een wedstrijd. We moeten beducht zijn voor de snelle counter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden