Russische atletiekwereld krabbelt langzaam weer op

Ook over het EK indoor hangt de schaduw van het Russische dopingschandaal. Maar zoetjes aan zijn de Russen op de weg terug, zeggen ze bij atletiekfederatie IAAF.

Rob Gollin
Darya Klishina, de enige Russin die in actie komt in Belgrado, zaterdag tijdens het verspringen. Beeld Getty Images
Darya Klishina, de enige Russin die in actie komt in Belgrado, zaterdag tijdens het verspringen.Beeld Getty Images

Daar gaat ze. Met lange passen en een zwiepende blonde staart snelt Darya Klishina op de zandbak af. Het publiek in de Kombank Arena in Belgrado begeleidt klappend het toenemende beentempo van de verspringer. Een ovatie klatert van de tribune als de afstand op de borden verschijnt: 6,83 meter. Misschien nog wel opmerkelijker dan die vermelding, is het embleem dat voor haar naam staat. Geen nationale vlag, zoals bij de concurrenten, maar het beeldmerk van de wedstrijdorganisator: European Athletics.

Klishina is dit weekeinde de enige Russische deelnemer op de EK indoor. Ze woont en traint al vier jaar in Florida, waardoor ze buiten het vergiftige dopingsysteem in haar geboorteland viel en de verbanning door de internationale atletiekfederatie IAAF ontliep. Ze is er herhaaldelijk getest, zonder verdacht resultaat. Op de Olympische Spelen in Rio de Janeiro was ze ook, ze werd er negende. Ze doet in Belgrado weer mee onder neutrale vlag. Mocht ze winnen, dan zal niet de Gimn Rossijskoj Federatsii klinken, maar Beethovens Ode an der Freude, het Europees volkslied.

Waterdichte garanties dat zij brandschoon springt, zijn er niet. Achter een nummer in het rapport van het Wereld Anti-Doping Agentschap over het grootschalige dopinggebruik in Rusland zou haar naam schuilgaan. Het was onvoldoende bewijs om haar in wedstrijden te weren.

Keren de Russen weer zoetjesaan terug in de atletiekarena's? Klishina had hier met landgenoten kunnen staan. Waren in Rio alle atleten die bij de Russische atletiekbond waren aangesloten niet welkom, voor de komende toernooien gaat de deur met een kiertje open. Vijf atleten hebben van de IAAF intussen toestemming gekregen voor deelname, onder wie 800 meterloper Yulia Stepanova. Zij kwam in 2014 naar buiten met bewijzen dat veel coaches en atleten prestatiebevorderende middelen gebruiken. Van de vijf is alleen Klishina komen opdagen.

Hoopgevende signalen

Op het bureau van de IAAF liggen op dit moment zo'n veertig individuele aanvragen. IAAF-bestuurslid Sylvia Barlag, voormalig vijfkamper, zit in de boordelingscommissie. Volgens haar voldoet het gros van de verzoeken om toelating nog niet aan de eisen - wat overigens niet betekent dat dopinggebruik is bewezen. De Russische atletiekbond moet verklaren dat er geen verdenkingen bestaan tegen de atleet. Er mogen geen onderzoeken lopen. De aanvrager mag niet zijn gelinkt aan het WADA-rapport. Monsters van toernooien in het verleden moeten zijn bekeken.

Barlag, zelf aanwezig in Belgrado, meent dat er hoopgevende signalen uit Rusland komen. Er zijn atleten die buiten de bond om schone trainingsgroepen vormen, al komt ze dat wel op het verwijt te staan dat ze daarmee de anderen verraden - zo spelen ze het spelletje uit het Westen mee. Barlag proeft bij de bond de wil het zwaar besmeurde beeld bij te stellen. Maar de mogelijkheden zijn beperkt. 'Het blijkt dat geschorste coaches nog steeds bezig zijn. Hoe controleer je wat er in achterafzaaltjes gebeurt? Het probleem is ook dat er deelrepublieken zijn, met hun eigen regeringen en organisaties, ook op sportgebied. Veel wordt lokaal geregeld. Daar krijg je maar langzaam grip op.'

Dat president Poetin nog steeds bestrijdt dat het dopingsysteem door de staat is geregisseerd, zal een algemeen pardon voorlopig in de weg staan, verwacht ze. Maar ze stelt vast dat de panelen schuiven. 'Hij heeft intussen wel toegegeven dat het niet alleen coaches zijn geweest, maar dat er een geïnstitutionaliseerd systeem bestond. Het gaat nog net niet ver genoeg. Er moet een erkenning komen dat de staat erachter zat. Je kunt pas iets aan een systeem veranderen als vaststaat wie er verantwoordelijk voor is geweest.'

Licht aan het eind van de tunnel

Zwaar weegt dat het Russische Anti-Doping Agentschap nog niet internationaal wordt erkend. Tegen betaling waarschuwden RUSADA-functionarissen vooraf voor controles. Toegezegd is dat de organisatie in november op poten staat.

Barlag geeft toe dat de kwestie ook haar organisatie zwaar heeft beschadigd. Signalen dat er in Rusland iets mis was, werden onvoldoende opgepakt. Oud-IAAF-voorzitter Lamine Diack uit Senegal werd in 2015 gearresteerd toen bleek dat hij zich liet betalen voor het uitstellen van sancties tegen Rusland. Barlag meent dat het bestuur geen blaam treft. 'Je houdt er geen rekening mee dat je voorzitter aan het liegen en bedriegen was? Het gebeurde wel.'

Gloort er licht in de tunnel voor de Russische atletiekwereld? Komt er een eind aan de schorsing? Barlag antwoordt op besliste toon. 'Eind van het jaar. We kunnen niet oneindig doorgaan met uitsluiting. Je moet oppassen met het vijanddenken, dat is wat de Russen ook uitbuiten. We voeren geen Koude Oorlog, we voeren oorlog voor een eerlijke strijd. Er zijn meer landen die problemen hebben. Marokko, Oekraïne, Wit-Rusland, Kenia en Ethiopië hebben hun zaakjes ook niet op orde.' Ze verwacht dat een twintigtal atleten uit Rusland op het WK in Londen in augustus aan de start zal verschijnen, nog wel als neutraal team. 'Voor Russische shirts en de vlag is het dan nog te vroeg, ja.'

Op de piste van de Kombank Arena maakt Darya Klishina zich op voor de finale. Nee, Barlag heeft geen medelijden met haar. 'Russen zijn individualisten. Ze staat hier toch maar, hè. Ze kan springen. Zou dat nationale vertoon zo belangrijk voor haar zijn? Ze zit niet voor niets al zoveel jaar in Florida.'

Klishina springt 6,84, goed voor de vierde plek. Ode an der Freude hoeft niet de cd-lader in. Ze voelt zich nog wel wat eenzaam, zegt ze. Ze heeft liever teamgenoten om zich heen. Misschien dat het in Londen al zover is, in de zomer. Nee, volgens haar wordt ze in eigen land niet langer als een verrader gezien. Dat was nog wel in Rio het geval, dat had veel stress opgeleverd. Waardoor is die houding nu veranderd, denkt ze? Een innemend glimlachje. 'Tijd.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden