Column Tom Vennink

Rusland is gastvrij, maar niet altijd

Rusland is zó gastvrij, hoor ik voortdurend van buitenlandse WK-fans. Ze vertellen dan dat ze met open armen worden ontvangen bij de stadions, in de fanzone en in de hoofdstraten van de speelsteden. De Russische staatspers verspreidt al weken lofuitingen van de buitenlandse fans.

Gisteren maakte ik een uitstapje buiten de WK-bubbel. Mijn Russische vriendin, Sasja, had haar diploma-uitreiking op een rechtenuniversiteit in Moskou en ik was uitgenodigd. Bij de ingang van de oude woontoren in een buitenwijk bleek er paspoortcontrole te gelden voor familie en vrienden. Ik toonde mijn paspoort en een gewapende agent zei: ‘Buitenlandse paspoorten accepteren wij niet. Tot ziens.’

Ik had wel verwacht dat het moeilijk zou worden om binnen te geraken. In de vijf jaar dat ik Sasja ken, is het me nooit gelukt om haar universiteit van binnen te zien. Het probleem zijn de poortjes bij de ingang. Die worden bewaakt door bewakers, dag en nacht. Zij hebben een opdracht: zorg ervoor dat er geen buitenlanders door geraken.

De poortjes zijn altijd het probleem. Toen mijn vriendin een keer in het ziekenhuis belandde, mocht ik haar niet opzoeken. Want: buitenlander én niet getrouwd. Dan blijft het poortje dicht.

De bewakers voeren hun taak nauwkeurig uit. Ze hielden mij zelfs tegen bij een lokale schaakclub in Sotsji. Om de schaakavond bij te wonen diende ik eerst contact op te nemen met het ministerie van Onderwijs in Moskou – de club kwam immers bijeen in een school, en geldt dus als verboden terrein voor buitenlanders.

Maar de diploma-uitreiking van je vriendin is zo’n moment dat je niet wilt missen. Toen ik net in Rusland was, deed ik me nog weleens voor als buitenlander die geïnteresseerd was om op deze universiteit te studeren. Naïef natuurlijk.

De officiële weg bestaat uit de aanvraag van een accreditatie voor de ceremonie bij de rector van de universiteit. En die eindigt bij een afwijzing van diezelfde rector. De vice-decaan van de faculteit had Sasja toegefluisterd: ‘Hij wijst zulke aanvragen altijd af. Je gaat wel met hem trouwen hè? Dus alles zit goed? Dan kan je vriend het beste samen met je ouders komen. Als hij niet praat, komen ze er misschien niet achter dat hij een buitenlander is.’

Ze kwamen er wel achter. Daar sta je dan, met je boeket bloemen voor de poortjes. En de diploma-uitreiking is achter de poortjes.

‘Orders’, zei de bewaker toen ik vroeg waarom die regel geldt. ‘Buitenlandse paspoorten accepteren wij niet.’

‘De ceremonie gaat beginnen’, schalde er door het gebouw.

De enige manier om door het poortje te komen, heb ik geleerd, zijn connecties. Zo hoog mogelijk. Sasja heeft er een paar in haar universiteit. En eentje was net in buurt. Dan worden er telefoontjes gepleegd. En als je geluk hebt, komt er iemand met status opdraven die wat in het oor van de bewaker fluistert. En die zegt dan, op gastvrije toon: ‘Komt u binnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.