InterviewKira Toussaint

Rugslagzwemster Toussaint favoriet met nieuwe techniek op EK

De Europese kampioenschappen zwemmen op de kortebaan starten woensdag in het Schotse Glasgow. Kira Toussaint hoopt meteen de titel te pakken op de 100 meter rugslag, na een moeilijk jaar en dankzij een opmerkelijke ommezwaai in haar techniek.

Kira Toussaint breekt zijwaarts door de waterspiegel, precies zoals het haar in de Verenigde Staten is geleerd.Beeld Jiri Büller / de Volkskrant

Ze zwom rugslag alsof ze borstcrawl zwom. Toen Kira Toussaint dat hoorde, trok ze haar wenkbrauwen op van verbazing. Ze lag toch op haar rug en keek naar het plafond? Wat bedoelde Matt Kredich, de zwemtrainer in Tennessee? Hoe zwem je op je rug alsof je op je buik zwemt?

Toussaint kreeg het antwoord in Amerika, waar ze vijf jaar lang trainde en haar techniek helemaal omgooide. Met succes: de 25-jarige Amsterdamse reeg de afgelopen weken de zeges in de wereldbekerwedstrijden aaneen. 

Het succes was welkom na een moeilijk jaar: Toussaint dacht in januari nog dat haar carrière voorbij was. Ze werd onterecht beschuldigd van dopinggebruik. De verboden stof, gevonden bij een controle, werd verward met een ander, wel toegestaan middel. Toussaint werd in maart vrijgesproken en zwemt sindsdien bevrijd. Donderdagavond hoopt ze haar eerste Europese titel te winnen op de 100 meter rugslag op de EK kortebaan in Glasgow.

In Schotland wil Toussaint laten zien hoe je de perfecte rugcrawl zwemt. Dat is volgens de zwemster anders dan in Nederland, van oudsher een borstcrawlland, wordt aangeleerd. Coach Kredich leerde haar de Nederlandse manier van rugslag zwemmen af. ‘Ik zwom rugslag in een borstcrawlpositie’, zegt Toussaint. ‘Het verschil zit in hoe je in het water ligt. Ik duwde mijn borstbeen naar voren om mijn borst groot te maken. Je ligt dan op een borstcrawlmanier in het water. Dat bleek helemaal verkeerd.’

In plaats van haar borstkas naar voren te drukken moest ze haar borstbeen juist naar binnen trekken, zodat haar rug bol in plaats van hol werd. Haar schouders moesten wel naar voren steken, zodat ze van haar lichaam een soort kano maakte. ‘Je lichaam is dan iets meer compact, waardoor je meer gestroomlijnd door het water gaat. Je kunt in die houding ook iets meer kracht uit je armen halen.’

Het bestuderen van haar eigen techniek deed Toussaint terugdenken aan de filmpjes die ze van haar moeder, olympisch kampioene Jolanda de Rover, had gezien. De Rover won in 1984 olympisch goud op de 200 meter rugslag in Los Angeles. Volgens Toussaint ‘deed haar moeder maar wat’. ‘In de tijd van mijn moeder waren ze helemaal niet bezig met techniek. Je ging gewoon op je rug liggen en zwemmen. Hoe zij zwom, dat was haar natuurlijke slag.’

Toch kostte het haar 25 jaar tot ze de gouden tijd van haar moeder uit de boeken had gezwommen. Het lukte dit jaar in oktober, toen ze in Berlijn een halve seconde sneller was dan de 2.12.38 waarmee haar moeder goud won. De 200 meter is te lang voor Toussaint. Zij is een echte sprinter. ‘Mijn moeder heeft een heel andere lichaamsbouw. Ze is lang en slank. Ik ben kleiner, gespierder en daardoor zwaarder.’

In de jaren tachtig kwamen zwemmers na de start vrijwel meteen boven. Ook De Rover deed het zo. Toen er werd ontdekt dat onder water zwemmen veel sneller ging, veranderde dat en probeerden zwemmers hun adem zo lang mogelijk in te houden. Om te voorkomen dat er hele banen onder water werden gezwommen, kwamen er regels. De grens ligt nu op 15 meter na elke afzet.

Toussaint zwemt dat moeiteloos, daarom is ze zo goed op de kortebaan met meer afzetmomenten vanwege de extra keerpunten. Op de olympische langebaan moet ze op de 100 meter nog een halve seconde sneller gaan om in de buurt te komen van het olympisch podium. In Rio werd ze 18de. De 50 rug is niet olympisch.

Toussaint kan zo goed onder water zwemmen, dat het een valkuil is geworden. Vorig seizoen werd ze vier keer gediskwalificeerd omdat ze voorbij de vijftienmeterlijn kwam. ‘Sommige mensen tellen de kicks die ze met hun benen onder water maken. Ik doe het altijd op gevoel. Ik wil tijdens mijn race niet bezig zijn met tellen. Maar ik moet dat nog wel perfectioneren.’

De zwemster kwam er pas onlangs achter dat het voor sommige zwemmers helemaal niet mogelijk is om op hun rug onder water te zwemmen zonder dat er water in hun neus komt. Om het toch te kunnen, dragen ze een klem om hun neus dicht te knijpen. ‘Ik heb dat nooit nodig gehad. Ik weet niet waarom, maar ik kan iets waardoor ik geen water in mijn neus krijg.’

Toen Toussaint in 2018 terugkwam uit Amerika, ging ze trainen bij Mark Faber, de bondscoach in Amsterdam. Met hem probeert ze haar techniek nog meer te perfectioneren. Ze zijn nu bezig met de plek waar ze haar hand in het water steekt. Ook daarin is Toussaint afgeweken van de Hollandse school. ‘Hier doet iedereen zijn hand heel rustig in het water met de pink helemaal naar achteren. Iedereen doet het fout. Je moet je hand juist zo snel mogelijk in de juiste positie onder water brengen, zodat je zoveel mogelijk water weg kunt duwen.’

Er zijn meer dingen in het leven van Toussaint veranderd dan alleen de techniek. In de drie maanden dat haar carrière op de tocht stond door de positieve dopingtest, leerde ze dat er meer in het leven is dan zwemmen. ‘Ik vond zwemmen vroeger zo belangrijk dat ik krampachtig reageerde als het even niet goed ging. Ik weet nu dat mijn leven niet voorbij is als het stopt. Ik geniet er daardoor meer van en maak bewustere keuzes. Ik ben veel minder snel afgeleid.’

Een Europese titel zou het allemaal nog mooier maken. Als dat mislukt, beïnvloedt het haar geluk niet meer. Na de WK zwemmen in Zuid-Korea ging Toussaint met haar vriend, waterpoloër Jesse Koopman, op vakantie naar de Malediven. Geheel onverwacht ging hij op één knie. Ze draagt nu een ring om haar vinger. Na de Spelen in Tokio gaan ze trouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden