InterviewRon Jans

Ron Jans is nog beduusd van alle beschuldigingen. ‘Ik ben het tegenovergestelde van een racist’

Ron Jans in de dug-out bij Columbus Crew tegen Cincinnati, 10 augustus 2019.Beeld Getty

Ron Jans leefde zijn Amerikaanse droom tot hij in een nachtmerrie belandde. Hij is terug in Nederland, na ontslag bij FC Cincinnati vanwege vermeend racisme.

In de idyllische rust van Tynaarlo, Drenthe, tikken hagelstenen op het water van de vijver in de tuin. Binnen draait Ron Jans een elpee van Velvet Underground. Zijn echtgenote Marjo zet broodjes en koffie voor. Verbazing, vrolijkheid en emotie wisselen elkaar af in het gesprek met drie verslaggevers. Hoe moeilijk de laatste dagen in Cincinnati ook waren, hij ondervond steun. Hij heeft niet gehuild (Marjo: ‘Maar ik wel’), hoewel hij momenten van wanhoop kende. Natte ogen. En hij controleerde zijn woede.

Jans (61) werkt als trainer graag met gemengde selecties. Hij haalt inspiratie uit iconen met verbindende kwaliteiten als Gandhi en Mandela. Juist hij kreeg opeens verwijten van racisme. ‘Ik ben het tegenovergestelde van een racist.’ In de kleedkamer tijdens een trainingskamp in Florida zong hij mee met een rap. Hij weet nog steeds niet welk lied het betrof. Hey, en dan volgde het beladen N-woord.

FC Cincinnati-trainer Ron Jans in problemen door n-woord: ‘Ik dacht: wat gebeurt er nou?’

‘Als ik dan toch een les geef: ik had dat nooit moeten zeggen, met al mijn goede bedoelingen. Ik heb twee woorden gezegd. Eentje was Hey… Maar ik weet niet uit welk liedje.’ Hij heeft toch opgezocht welke song hem opbrak? ‘Dan zeg jij dat ik lieg. Ik weet het niet. Er stond een lijst op shuffle. Waarvan ze mij beschuldigen? Ja, dat woord met die N is duidelijk. Maar de rest? Ik weet het niet. De les is: gebruik dat woord (nigger, red) nooit als blanke persoon.’

Club in opbouw

Hij weet ook niet van welke speler(s) de klacht kwam. Hij kan slechts vermoeden. Jans is niet zielig. Hij had een geweldige tijd bij een club in opbouw. Hij wist dat bepaalde zaken gevoelig liggen. De club adviseerde hem om op te stappen, na een onderzoek. ‘Het einde was een nachtmerrie.’ Het is ook ironie. ‘Ik heb een presentatie ontwikkeld: you win in the lockerroom first. Ik heb nu verloren in de kleedkamer. Maar van wie? Met hoeveel?’

De tijd was zo mooi. ‘Een toen opeens: pats. Een aanklacht van de spelersvakbond. Heb je dit gezegd? Ik zei: ja. Het was onwezenlijk. Ze zeggen dan weleens: Kafka. Surrealisme.’ Hij zat tijdens het trainingskamp een tijdje alleen in een hotel, terwijl de groep trainde. ‘Dagenlang doe je aan verwerking. Introspectie.’ Hij wandelde langs de rivier, las en wachtte op het onderzoek, nadat de machtige spelersvakbond was ingeschakeld.

‘Als je alles bij elkaar optelt, kom je aan een aantal dingen. De aanleiding is het N-woord. Het moeilijkste was dat de club opeens meldde dat ik dingen verkeerd had gedaan.’ Hij snapt dat: ‘De club verdedigt zich.’ Hij mag daarover vanwege de afwikkeling niet alles zeggen. ‘De vakbond heeft het initiatief genomen om mij aan te pakken. De vakbond stelde dat ik een leugenaar was, een manipulator.’

Het persbericht van de MLSPA (de spelersvakbond) was onverbiddelijk. Zijn gedrag was onacceptabel. De werksfeer onhoudbaar. Jans had getracht de publieke opinie te manipuleren. Hij lekte naar de pers. ‘Dan schrik je je kapot. Ik zat tijdens het onderzoek met vier advocaten: twee van de MLS (de voetbalbond), die vragen stelden vanuit de spelersvakbond. Plus twee advocaten van Cincinnati. De vakbond zat daar niet bij. Die hebben mij nooit rechtstreeks gesproken. Maar ze betichtten mij van liegen. En ik ben geen leugenaar. Het kan best zo zijn dat een of twee spelers vonden dat ik dat woord heb gezegd tegen iemand. De waarheid bestaat niet, maar dat kan hun versie van de waarheid zijn.’

Verhaal over slavernij

Buiten dat N-woord was er een verhaal over slavernij. Meer voorbeelden kent hij niet. ‘Zo’n groep met verscheidenheid is juist mooi. In Nederland heb je ook geen spelersgroep meer met alleen blonde haren en blauwe ogen. Niemand heeft dit zien aankomen. Er is nooit een klacht geweest. Als je dan een probleem hebt, zeg het dan gewoon. Maar echt: nul. Maandenlang: nul. Als ik nou dat Hey meezing, plus het N-woord, en een speler had gezegd: trainer, dat kun je niet zeggen man, dan was dit nooit gebeurd. Het is allemaal zo vaag.’

Hij was bij het Underground Railroad Museum, over de slavernij. ‘Ik zei in een bespreking op 6 oktober dat ik erg onder de indruk was. Het ging onder meer om omgaan met tegenslag. Ik ben een verhalenverteller. Ik las ergens dat ze daarover in oktober al een opmerking hebben gemaakt, maar die is nooit bij mij gekomen.’

Verklaringen van Jeff Berding en Bob Foose, de voorzitters van club en vakbond, waren bikkelhard. ‘Foose is er alleen op uit om mij… Ik weet niet eens wie hij is. Ik heb de vragen tijdens het onderzoek genoteerd. Heb jij een speler weleens ‘weird’ (vreemd, gek) genoemd? Ik antwoordde: ja, maar ik vind hem ook weird.’ Het ging om Darren Mattocks. ‘Hij speelt hierin een rol. Hij was spits, speelde op intuïtie, was niet betrouwbaar in het uitvoeren van taken. Hij is weggestuurd. Maar ik vond hem wel een leuke gast.’

Ron Jans langs de lijn bij Cincinnati - Chicago Fire, 22 september 2019.Beeld USA TODAY Sports

Bepaalde jeugdspelers

Uit het onderzoek: vraag je naar achtergronden van spelers? Ja. Heb je Duitsers en Nederlanders weleens met elkaar vergeleken? Ja. Dan zei Jans dat Duitsers wat formeler waren. ‘De gevaarlijkste was: heb je een speler van Ajax weleens een gorilla genoemd? Ik antwoordde: kijk eens naar bepaalde jeugdspelers, die zijn zo jong al zo sterk als een gorilla. Maar ja, als je dat omdraait…’

Zelf had hij geen advocaten. Hij verdedigde zich in de Nederlandse pers. Dat heeft mogelijk tegen hem gewerkt, omdat het is uitgelegd als kritiek op de Amerikaanse cultuur. ‘Voorzitter Berding zei na de persconferentie: we kunnen het niet meer voor je opnemen.’ Directeur Gerard Nijkamp, een vriend, verwijt hij niets. ‘De club is groter dan de trainer.’

Jans wil weer aan het werk, volgend seizoen. Zijn loopbaan is niet af. ‘Ik had me een paar dingen voorgenomen in mijn leven. Ik wilde nooit naar Ikea. Dat is mislukt. En ik wilde nooit te maken hebben met advocaten en rechtszaken. Stel dat ik was gaan vechten en had gewonnen. Dan had ik voortdurend op mijn woorden moeten passen. En ik moet ook naar mezelf kijken. Als ik gevoelens heb gekwetst, is dat nooit mijn bedoeling geweest. Sorry. Maar een van de redenen waarom ik naar huis ben gegaan is deze: ik ga me niet veranderen als persoon. Ik wil mezelf zijn.’

Margriet Oostveen bezocht de woonplaats van Ron Jans, Tynaarlo, en sprak daar de enige redacteur van de enige krant van het dorp. ‘Normaal doen, dat is wel de insteek hier’, zegt de goedgemutste Tom Meijers. Hij heeft fotograaf Erik meegenomen, want misschien is ons gesprek dan weer een leuke insteek voor de volgende editie, qua Ron Jans. De Krant van Tynaarlo heeft er nog niet veel aan gedaan. ‘De hele maatschappij nu’, zegt Tom, ‘waar mensen zich voortdurend aangevallen voelen en overal iets van vinden, je wordt al moe als je erover leest’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden