Rome neemt afscheid van haar trouwste veldheer, Francesco Totti

'Ik ben in Rome geboren en ik zal in Rome sterven', zei Francesco Totti. Zijn hele leven bleef hij AS Roma trouw. Zondag speelde de Romein zijn laatste wedstrijd. De stad, het stadion en de speler hadden het er moeilijk mee.

Roma-fans brengen een saluut aan de ultieme clubvoetballer: Francesco Totti. Beeld Alessandra Tarantino / AP

Het is klaar, over, basta. Het bordeauxrode voetbalshirt met nummer 10 plakt tegen de borstkast van Francesco Totti (40) als hij halverwege zijn ereronde zijn handen voor zijn gezicht slaat. Het lukt hem niet meer. Hij breekt, en met de 72duizend supporters om hem heen.

'Voor altijd Tòòòòtti', begint het langzaam te weergalmen. 'Voor altijd Tòòòòòtti.'

Het was zondagavond een speciale dag in de Italiaanse Serie A. Niet alleen was het de laatste speeldag van het seizoen, het was vooral de laatste speeldag van de aanvoerder van AS Roma: Francesco Totti. Dat is de voetballer die dit seizoen 40 werd, de man die 786 voetbalwedstrijden speelde voor dezelfde club en daardoor zo ongeveer alle Italiaanse records in zijn bezit heeft.

Maar meer nog dan een ode aan zijn records brengt het Romeinse publiek vanavond een saluut aan de ultieme clubvoetballer de tifoso-giocatore zoals de Italianen het noemen: spelers die meer fan dan voetballer zijn en hun club daarom voor altijd trouw blijven. Het was jarenlang een bekend fenomeen met in Nederland spelers als Sjaak Swart (Ajax) en Ger Senden (Roda JC), maar sinds de transferregels zijn veranderd, is de clubvoetballer vrijwel uitgestorven.

Spelverdeler

Bovendien is er een groot verschil tussen Totti en spelers als Buffon (16 seizoenen bij Juventus), Terry (19 bij Chelsea), Gerrard (17 bij Liverpool) en tegenwoordig Messi (inmiddels 13 seizoenen Barcelona). Namelijk dat AS Roma geen topclub is.

Nooit kwam Totti, een van de beste spelverdelers ter wereld, verder dan de kwartfinale van de Champions League. Hij won slechts een landstitel.

Het maakt zijn 25-jarige carrière des te opmerkelijk. Nooit koos hij voor het grote geld, ondanks een miljoenenaanbod van Real Madrid. Nooit koos hij voor de prijzen, ondanks geflirt van AC Milan. Altijd bleef hij AS Roma trouw.

Totti (40) in zijn laatste wedstrijd voor AS Roma. Beeld reuters

'Ik ben in Rome geboren en ik zal in Rome sterven', legde hij die keuze ooit uit: puur supportersgeluk, gevangen in elf korte woorden. Vaticaanstad heeft Franciscus, Rome heeft Francesco.

Gezien die liefde voor Rome is het jammer dat Totti, de man met een kop als een gladiator, de uren voor zijn laatste wedstrijd in de kleedkamer doorbracht. Hoe Rome zich op zijn afscheid voorbereidde, was ontroerend. Zowel in het stadion, met videoboodschappen van oud-tegenstanders als Maldini en Seedorf, maar vooral buiten het stadion.

In de uren voor de wedstrijd vulden de oevers van de Tiber, de rivier waaraan het stadion ligt, zich met shirtjes met nummer 10 erop. Opa's met kleinzonen, moeders met dochters, verliefde stelletjes, gespannen vriendengroepen; heel Rome droeg zondag een naam: Totti.

Arme volksbuurt

In een verhaal dat Totti liet schrijven voor een fanwebsite deed hij eerder dit seizoen uit de doeken hoe zijn carrière begon. Als hij 13 is, vertelt hij, gaat opeens de bel in het kleine appartementje van zijn ouders, midden in een arme volksbuurt.

Zijn moeder doet open en ziet twee goedgeklede mannen in pak staan. Of Francesco, die op dat moment nog bij een amateurclub speelt, misschien naar AC Milan wil komen? Geld, zo benadrukken ze, speelt geen rol.

Zijn moeder kijkt de twee mannen even aan en zegt: in dit huis zijn wij fan van AS Roma. 'Dat was dat', vertelt Totti. 'Mijn eerste transfer afgewezen door mijn eerste baas.' Pas maanden later wordt hij door AS Roma gescout, de club waar hij tot zondagavond speelde.

Daniele de Rossi en Francesco Totti vieren hun overwinning op Frankrijk in de finale van het WK voetbal in 2006. Beeld epa

Catenacciomuur

Juist omdat Totti nooit een transfer maakte naar een grote club is hij in Nederland vooral bekend van zijn optredens in het Italiaans elftal. Mede dankzij hem werd Italië in 2006 wereldkampioen. In de catenacciomuur, zo was de algemene opinie, was Totti een van de sierstenen.

Hij was een technisch perfecte speler die zijn gebrek aan snelheid lange tijd kon compenseren met kracht en slimheid. Maar 40 is en blijft oud voor een voetballer, hoe goed hij zijn lijf ook verzorgt.

Toen de vertrekkend AS Roma-coach Spalletti vorig jaar besloot Totti te passeren, brak de pleuris uit in het stadion. Alle thuisduels erop volgend werden een negentig minuten lange steunbetuiging aan de gewezen aanvoerder. De coach kon niet om il capitano heen.

Vanaf nu zal dat niet meer hoeven. Daarom ging er zondagavond, toen alle selectiespelers een erehaag vormden voor hun aanvoerder, ook een stiekeme zucht van verlichting door de club, al zal niemand dat hardop toegeven.

Met genoeg aanzien, geld en een enorme supportersschare heeft Roma immers alles in zich om Juventus naar de kroon te steken. Een 40-jarige spelmaker, zo beweerden steeds meer kenners dit seizoen, werd daarbij een steeds grotere sta in de weg.

'Mensen vragen mij vaak waarom ik mijn hele leven in Rome bleef', vertelt Totti op de fanwebsite. 'Dat komt omdat Rome mijn familie is, mijn vrienden, de mensen van wie ik hou. Rome is de zee, de heuvels, de monumenten. Deze club, deze stad, was mijn leven. En blijft mijn leven. Voor altijd.'

Per sempre (voor altijd) , waren de Italiaanse woorden die Totti gebruikte. Hetzelfde per sempre dat zondagavond, vanuit het Stadio Olimpico en via de oevers van Tiber, door de mooiste stad ter wereld schalt.

Bezweren

Per sempre Totti, echoot het keer op keer, alsof de supporters hun angsten proberen te bezweren. Want kan de Eeuwige Stad wel zonder de Eeuwige Voetballer?

'Voor altijd Tòòòòòtti', klinkt het tot ver nadat de scheidsrechter een einde aan de wedstrijd heeft gemaakt, aan het seizoen, en daarmee ook aan het voetballeven van il capitano. Per sempre Tòòòòòòtti.

Gehele loopbaan bij dezelfde club in hoogste divisie

Franceso Totti (AS Roma): 25 seizoenen (1992-2017)

Paolo Maldini (AC Milan): 25 seizoenen (1984-2009)

Ryan Giggs (Manchester United): 24 seizoenen (1990-2014)

Tony Adams (Arsenal): 19 seizoenen (1983-2002)

Paul Scholes (Manchester United): 19 seizoenen (1994-2013)

Ger Senden (Roda JC): 19 seizoenen (1989-2008)

Gary Neville (Manchester United): 18 seizoenen (1993-2011)

Manuel Sanchis (Real Madrid): 18 seizoenen (1983-2001)

Sjaak Swart (Ajax): 17 seizoenen (1956-1973)

Johnny Oude Wesselink (Go Ahead) 17 seizoenen (1969-1986)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden