Rolmodel Carlsen in Wijk aan Zee: 'Hij heeft het schaken hip gemaakt'

Op de openingsdag van het Tata Steel Chess Tournament in Wijk aan Zee gaat alle aandacht uit naar Magnus Carlsen. De 26-jarige wereldkampioen schaken heeft de status van een popidool.

Met een documentaire op komst en zijn derde wereldtitel net achter de rug, is de belangstelling voor Magnus Carlsen groter dan ooit. Beeld Michael Kooren

Het geroezemoes in dorpshuis De Moriaan zwelt aan. Over één minuut begint het Tata Steel Chess Tournament. Alle stoelen zijn bezet, behalve de middelste op het podium, de stoel van de wereldkampioen. Om 13.29 uur precies komt Magnus Carlsen, donkerblauw pak met wit overhemd, binnengelopen. Stevige tred, ontwijkende blik. Achter de afrastering, op drie meter afstand, kijkt het publiek - drie rijen dik - gebiologeerd toe.

Met een documentaire op komst en zijn derde wereldtitel net achter de rug, is de belangstelling voor Magnus Carlsen groter dan ooit. Niet eerder kreeg persvoorlichter Robert Moens zoveel aanvragen voor interviews als dit jaar. 'Magnus heeft de status van een popidool, iedereen wil iets van hem', zegt hij. 'Hij gaat daar heel ontspannen mee om. Hij zei tegen me: 'Ik heb een uur voor de media. Vul jij maar in hoe je dat wilt.'

Zeven minuten

Fotografen krijgen zeven minuten de tijd om Carlsen van dichtbij vast te leggen. Als hij opstaat voor een wandeling langs de andere partijen, volgt de roedel hem op de voet. Een fotograaf botst tegen een Russische speler uit de B-groep op. Die brengt zijn rechter wijs- en middelvinger naar zijn ogen; het internationale gebaar voor 'kijk eens uit je doppen'.

Carlsen zit inmiddels weer achter het bord voor zijn eerste zet tegen de Amerikaan Wesley So. De gekte gaat langs hem heen. Hij neemt een slokje van zijn mineraalwater van het Noorse merk Isklar, een van zijn vele sponsoren. Vervolgens haalt hij een denkbeeldig stofje van het bord en verzet daarna alle zwarte stukken een millimeter, alsof het daarmee nu niet zomaar wat willekeurige stukken meer zijn, maar die van hem.

Beeld Michael Kooren

Een van de toeschouwers die de partij van Carlsen tegen So van dichtbij bekijkt is Hans Rijs (47) uit Heemskerk. Niet dat hij er iets van begrijpt ('Ik kan heus wel een beetje schaken, maar dit gaat mijn pet te boven'), maar hij vindt het intrigerend om te zien hoe wereldtoppers hun vak beleven. Het valt Rijs op hoe vaak Carlsen aan de wandel gaat en bij andere partijen staat te kijken. 'Dan denk ik: man, hou je nou bezig met je eigen partij. Maar kennelijk heeft hij zoveel ruimte op zijn harde schijf dat hij met gemak ook andere partijen kan analyseren.'

Driehonderd meter van de plek waar Carlsen probeert So in de verdediging te drukken, ligt revalidatiecentrum Heliomare. Daar tracht een groep schaakfanaten in de kantine het verloop van de partij te voorspellen. Op een podium hangt een schaakbord met magneetstukken. Presentator en internationaal schaakmeester Hans Böhm kijkt uitdagend de zaal in. 'Nou ga ik er vanuit dat So niet wil verliezen van Carlsen. Hoe haal je de angel uit zijn spel, denkt u?'

Geheugen

Böhm vertelt over hoe het allemaal begon met Magnus Carlsen en schaken. Toen Magnus' vader doorkreeg dat zijn 8-jarige zoon zich verveelde en afwezig was, gaf hij hem een boek gaf waarin de oppervlaktes, inwonersaantallen, vlaggen en hoofdsteden van alle landen in de wereld waren verzameld. Niet veel later kende Magnus die uit zijn hoofd. 'En niet alleen dat, nee, hij leerde daarna ook alle oppervlaktes en inwonersaantallen van de 430 Noorse gemeenten uit zijn hoofd, inclusief alle wapens op hun gemeenteschilden.'

Op het podium schudt Böhm zijn hoofd. 'Die jongen had gewoon nog een totaal lege mind en wilde die vullen met informatie. Toen kwam het schaken op zijn pad.'

Onderwijl neemt de presentator een hap van zijn kroket. Tegen de zaal zegt hij: 'Wie de volgende zet goed voorspelt krijgt een boek.' Böhm loopt naar achteren. 'Hier, de geschiedenis van staal en ijzer. Toppertje hoor.' Zo is het ook een leuke middag voor mensen die niet internationaal schaakmeester zijn.

Beeld Michael Kooren

Boegbeeld

Aan een tafeltje in de kantine vertelt Frank van der Fluit (54), lid van schaakvereniging Oosten-Toren in Diemen, dat hij zaterdagochtend dacht: kom, ik neem de trein naar Wijk aan Zee. 'Niet dat ik nou al die schakers ken, maar Carlsen is een fenomeen.' Mensen zoeken volgens hem naar een rolmodel in de sport. 'Wie interesseerde zich nou voor Formule 1? Niemand toch? Totdat Max Verstappen won. Nu kijken we ineens allemaal.'

Zo is het met Carlsen en schaken volgens hem ook. En misschien is het wel nóg knapper wat Carlsen in zijn eentje voor elkaar heeft gekregen. 'We leven in een snelle wereld. Tien kilometer schaatsen? Hebben mensen geen geduld meer voor. Schaken is een interessante, maar ook een trage sport. Dan is het prettig als iemand als Carlsen het boegbeeld is. Hij heeft schaken hip gemaakt.'

Om 15.43 uur geeft Carlsen na 33 zetten zijn tegenstander So een hand: remise. Vijf keer won hij al het toernooi in Wijk aan Zee, zondag 29 januari zal blijken of hij die titel voor de zesde keer heeft veroverd. Tussendoor verplaatst het toernooi zich, als promotiestuntje, naar De Kuip, waar Feyenoord-trainer Giovanni van Bronckhorst de vijfde speeldag zal openen met een slag op de gong. Leuk voor Carlsen die gek is op voetbal, zegt persvoorlichter Moens. Daarna, zachtjes: 'Hij is alleen wel voor Ajax.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden