Roemloos einde dreigt voor John Heitinga

John Heitinga, 32 jaar en 87 interlands, speelt zijn rol in de kleedkamer met verve. De balans op het veld is triest: 49 minuten voetbal in een half seizoen.

Als Sterrenfonds-ambassadeur deelt Heitinga samen met John van den Heuvel cadeaus uit aan zieke en verwaarloosde kinderen Beeld anp

'December is de feestmaand, maar voor mij is het ook de racemaand. Als ik in mijn agenda kijk, klap ik hem zo snel mogelijk weer dicht. Wat een drukte...', aldus John Heitinga op zijn blog.

Druk met voetbal kan hij het niet hebben. Heitinga speelt amper bij Ajax. Op het blog, johnheitinga.social, schrijft hij over van alles, over zijn ambassadeurschap voor het Sterrenfonds voor zieke en arme kinderen, over de eerste danslessen van dochter Jezebel ('Hoe die kleine beweegt, is ongelofelijk'), over het voetbaltalent van zoon Lennox ('Waar de Pieten met snoepgoed strooiden, deed mijn zoon dat met passes') over de tv-series die hij kijkt met zijn vrouw Charlotte-Sophie ('Als ik 's middags een telefoontje krijg, weet ik al wat ze gaat zeggen: 'Neem jij wat lekkers mee voor bij de thee..?'). Maar over zijn situatie bij Ajax? Geen woord.

Beeld Stanley Gontha

Alleen als hij melding maakt van een aanstaande wintersportvakantie is er een vingerwijzing naar het voetbal. 'Dat ik in Ischgl alleen sta toe te kijken, boeit me niet. Dat ben ik bij Ajax inmiddels wel gewend...'

Een roemloos einde dreigt voor John Heitinga. Waar hij werd aangetrokken als routinier die de jonge spelers bij de hand moest nemen, is hij verworden tot een anonieme tribuneklant. Vooruitzicht op betere tijden is er niet. Hoe heeft zijn rentree zo kunnen mislukken?

25 juni: Twijfel in de top

John Heitinga wandelt met Frank de Boer door de kleedkamers van de Arena. De verdediger heeft een éénjarig jarig contract ondertekend en moet voor clubfotograaf Louis van der Vuurst even poseren met de trainer. De Boer heeft zich sterk gemaakt voor de komst van Heitinga. Oké, eigenlijk was Rafael van der Vaart zijn eerste keus, maar met Heitinga is hij ook tevreden: een speler met een schat aan ervaring. En bovendien een rasechte Ajacied.

De transfer is er met horten en stoten gekomen. Met name omdat er bij de volgelingen van Cruijff twijfel bestaat over de fitheid van Heitinga. Waarom zou je dan een 31-jarige met weinig wedstrijdritme en een topsalaris aantrekken, terwijl je ook over talentvolle jeugdspelers beschikt, vindt adviseur Tscheu La Ling. Het andere kamp, De Boer, Overmars en Van der Sar, wijst juist op de routine die Heitinga zou kunnen overbrengen op de jonge spelers, precies zoals Frank Rijkaard dat ook deed in hun tijd.

De interne machtstrijd leidt tot een compromis: Heitinga komt uiteindelijk wel, maar levert salaris in, al neemt hij bij Ajax nog altijd boven in het salarishuis plaats. En hij komt niet voor de aanvankelijke twee jaar, maar voor één jaar met een optie voor nog een jaar. Langer durven ze niet aan bij Ajax.

17 juli: Terug in De Lutte Trainingskamp in de Achterhoek

Op een terras, in de zon, vertelt Heitinga aan het Algemeen Dagblad over zijn comeback bij Ajax. Die is iets eerder dan verwacht, geeft hij toe. 'Maar in het voetbal loopt het niet altijd hoe jij het wilt. Ik ben realistisch en zie ook wel dat ik de laatste jaren niet veel heb gespeeld.'

Dat blijkt vooral uit zijn cijfers over 2015: voor Hertha BSC speelde Heitinga slechts één volledige wedstrijd. Daarvoor, bij Everton en Fulham, was hij evenmin verzekerd van een basisplaats. 'Als je daar niet kunt uitgroeien tot een onbetwiste basisspeler geeft dat te denken', zegt analist Jan van Halst in Metro. 'Heitinga heeft dan ook niet echt een staat van dienst waarvan de spelers bij Ajax onder de indruk zullen zijn.'

Bij Ajax moet Heitinga de Ooijer-rol gaan vervullen. Het betekent zoiets als: een oudere speler die genoegen neemt met een bijrol en zijn waarde vooral heeft in de kleedkamer, als praatpaal voor jonge spelers en verlengstuk van de trainer. Eén verschil: Ooijer was 36 jaar en klaar met zijn carrière toen hij naar Ajax kwam. Heitinga is pas 31 jaar.

En is Heitinga eigenlijk wel een uitgesproken leiderstype? 'Hij is een lieve, zachtaardige jongen', aldus Van Halst. 'Maar niet iemand die de ploeg op sleeptouw neemt.'

John Heitinga verrast Pepijn met een kerstpakket in het Sophia Kinderziekenhuis Beeld anp

15 augustus: Here's Johnny, op de bank

Er mag dan twijfel bij het kamp-Cruijff en de analisten zijn, bij de supporters is Heitinga mateloos populair. Jarenlang bewaarde hij op zijn jongenskamer een graspol uit De Meer, als aandenken aan het oude stadion. Toen hij in het buitenland verbleef, keek Heitinga elk weekend zenuwachtig op zijn telefoon hoe Ajax had gespeeld. Soms nam hij zelfs het vliegtuig als er voor Ajax een belangrijke wedstrijd op het programma stond. Het zijn verhalen die er bij de fans ingaan als koek.

Als op 15 augustus Ajax zijn eerste thuiswedstrijd van het seizoen tegen Willem II speelt, rollen fans, North Up genaamd, een groot spandoek uit. 'Here's Johnny' staat er in rode, bloederige letters op het laken. Het is een verwijzing naar de beroemde zinsnede van Jack Nicholson uit de film The Shining. Maar hoe populair Heitinga ook bij de fans is, Frank de Boer heeft geen basisplaats voor hem ingeruimd. Een week later doet hij wel mee met Jong Ajax tegen Eindhoven voor 435 toeschouwers. Heitinga lacht er maar om. 'Wie had dat gedacht?', zegt hij, met een knipoog naar de Telfort-reclame: 'Van WKfinale naar Jupiler League.'

18 september: 'Waar is-ie nou?'

Hoongelach bij het praatprogramma Voetbal Inside. 'Waar is-ie nou?', vraagt René van der Gijp zich af als het gesprek op Heitinga komt. 'Het schijnt dat hij met een rollator is gesignaleerd.' Johan Derksen doet er nog een schepje bovenop: 'Volgens mij is Heitinga de enige in Nederland met een rollator die een miljoen verdient.'

Heitinga is niet wedstrijdfit. Te weinig ritme na sportief magere jaren. Daarom werkt hij op eigen verzoek een individueel programma af en zit hij niet meer bij de selectie. De routinier baalt, maar houdt zich op de vlakte. De Wet van de Boksbal, noemt hij dat: wie teleurgesteld om zich heen slaat, vangt zelf de hardste klappen op. En dus werkt hij zich op het veld en in de gym uit de naad om extra inhoud te kweken en wil hij zo veel mogelijk 'in de verzuring' komen. Eén stap achteruit doen om er straks vijf vooruit te zetten. Misschien levert dat, zo hoopt hij, in de bekerwedstrijd tegen De Graafschap wel een basisplaats op.

23 september: Derde in de pikorde

Het bekerpotje is voor De Boer een uitgelezen mogelijkheid om Heitinga ritme op te laten doen. Maar de trainer kiest voor één centrale verdediger. En dat is niet John Heitinga. Het betekent dus dat de 87-voudig international na Joël Veltman en de eigenlijk al afgeschreven Mike van der Hoorn de derde in de rangorde is. 'Mis je een onderbeen of zo?', vraagt verslaggever Hans Kraay jr. 'Big John' wordt wel een invalbeurt gegund. Opeens is het carnaval in de Arena. Fans zijn door het dolle heen. Heitinga is cult geworden.

En dan gebeurt wat niemand voor mogelijk heeft gehouden: drie minuten nadat hij in het veld is gekomen, belandt de bal uit een corner per ongeluk op zijn hoofd. Doelpunt! 'Ach, je moet een beetje geluk hebben', glimlacht hij na afloop.

Maar als Frank de Boer wordt gevraagd of Heitinga nu drie dagen later tegen FC Groningen in de basis staat, zegt hij: 'Nee, dat denk ik niet.' En dat klopt: vanaf de tribune ziet Heitinga hoe Ajax met 2-0 FC Groningen verslaat.

John Heitinga tijdens de training van Ajax voorafgaand aan het Champions Leagueduel tegen Rapid Wien Beeld anp

28 oktober: Balen in de Kuip

Nog nooit eerder verloor John Heitinga in zijn carrière een Klassieker, maar nu gaat Ajax met 1-0 onderuit. Heitinga verbijt zich op de bank. Om het Frank de Boer nog moeilijker te maken, besluit hij om nog meer werk te verzetten. 'Als jullie me in het Olympisch Stadion tegenkomen, dan ben ik daar om extra te trainen', laat hij op zijn blog weten.

Heitinga geeft niet op. Een dag voor de wedstrijd tegen Roda JC bemoeit hij zich met de corners. Een dag later scoort Ajax al na vier minuten uit een hoekschop. Het geeft hem toch een beetje voldoening. Klein lichtpuntje in moeilijke tijden: na elf wedstrijden maakt Heitinga ook in de competitie zijn rentree. Bij een 4-0-stand geeft De Boer gehoor aan de smeekbedes ('O Sjonnie, zing een liedje voor mij alleen') van het thuispubliek. In de 29 minuten die hij mag opdraven, maakt hij een gretige indruk. Zelfs de 6-0 viert hij uitbundig. Tegen verslaggevers zegt hij na afloop: 'Het seizoen is nog lang en je weet het niet. In voetbal kan het raar lopen.'

7 november: 'Die knie is niet helemaal top, nee'

Frank de Boer laat in Het Parool zijn licht schijnen over Ajax. Ook de situatie rond John Heitinga komt ter sprake. Zoals altijd draait De Boer er niet omheen. 'Zijn knie is niet helemaal top, nee. Maar aan de bal is hij geweldig, hij legt ze overal neer.' Op de vraag of hij dat niet wist, van die knie, antwoordt hij: 'Ik wilde iemand die midden in de groep stond, maar ja, ik had ook gehoopt dat hij meer zou kunnen spelen. Maar hoe wij spelen, met veel ruimte in de rug, dat is lastig voor hem. Hij heeft meer snelheid verloren dan ik had gedacht. Wij hebben nu heel veel snelheid achterin staan, dat is een wapen. We willen snel vooruit verdedigen, en niet achteruit lopen.'

Het zijn harde woorden van De Boer. Wat hij in feite zegt is dat Heitinga niet in het systeem van Ajax past: niet fit genoeg en te langzaam. Kort daarna viert Heitinga (Ssstt...', schrijft hij op zijn blog) zijn 32ste verjaardag. Chef-kok Eugene van restaurant De Jonge Dikkert komt bij hem thuis koken. Het wordt 'een onvergetelijke middag'.

John Heitinga tijdens de eerste training van Ajax van het nieuw seizoen Beeld anp

Maar Heitinga is ook sportman. Hij wil spelen. De uitspraken van De Boer zijn hem in het verkeerde keelgat geschoten. Hoe kan De Boer nou iets over zijn snelheid zeggen als hij hem helemaal geen kans geeft? Voor het eerst vraagt hij de trainer om opheldering. Over het gesprek zegt Heitinga in De Telegraaf: 'Natuurlijk ben ik niet meer zo snel als vijf jaar geleden. Ik ben ouder, kamp met slijtage. Maar ik ben snel genoeg, vind ik. Ik ben het dan ook niet met hem eens.'

Tegen Cambuur, bij een 5-1-stand, besluit De Boer Heitinga weer eens in het veld te brengen. Het is de laatste keer dit seizoen dat Heitinga speelminuten krijgt.

7 december: Op bezoek bij 'Koffietijd'

John Heitinga roert ontspannen in zijn cappuccino. Hij is samen met Charlotte-Sophie te gast bij Koffietijd; geen interview dat hij hoeft te vrezen. Het gaat over het kookschort dat John heeft gekregen, zijn wekelijkse bezoek aan kapper Hanni Hanna ('Het gaat om de contouren en strakke lijntjes') en de sieradenlijn van zijn vrouw. Maar over één ding wordt gezwegen: de in het slop geraakte voetbalcarrière van John.

De balans na een half jaar Ajax: 49 minuten gespeeld, geen basisplaats, soms niet eens plek op de reservebank, invalbeurten als Ajax al met een straatlengte voorstaat, opmerkingen over zijn knie, over zijn snelheid en twijfels in de top van Ajax. Hoe kijkt Heitinga zelf naar zijn rentree? De persafdeling van Ajax laat weten dat hij geen behoefte heeft aan een interview. Althans, niet over voetbal. In Koffietijd zegt Heitinga niet te azen op een tussentijds vertrek: 'We blijven lekker in Amsterdam.'

In de winterstop wacht de skivakantie naar Oostenrijk. Op zijn blog schrijft hij: 'Maar tot die tijd ligt de volledige focus bij Ajax en leef ik als een prof. Vraag dat maar aan het personeel van de 'The Cold Pressed Juicery' in Amsterdam. Hun dagelijkse gembershotje en sapjes houden me in het najaar en de winter op de been.'

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden