REPORTAGE

Roelant Oltmans, een hockeymissionaris in India

Ooit was India een grootmacht in de hockeywereld. Roelant Oltmans moet het land terugbrengen aan de top. 'Indiase dribbelaars hebben het moeilijk.'

Beeld anp

Voor India stapt Roelant Oltmans graag in het vliegtuig. Het reisschema van de nationale hockeyteams voert hem dit jaar langs Nederland, België, Schotland, Zuid-Korea, Maleisië en Australië. En dan zijn de binnenlandse vluchten niet meegerekend.

Oltmans heeft de leeftijd (60) om zich de hoogtijdagen van het Indiase hockey te kunnen herinneren, maar hij voelt zich jong genoeg om iets van die oude glorie te willen herstellen. Sinds vorig jaar is hij technisch directeur van het land dat tussen 1928 en 1956 ongeslagen bleef op de Zomerspelen, maar in 1980 voor het laatst de olympische titel bemachtigde.

Als jongetje glipte Oltmans stiekem het Amstelveense Wagenerstadion binnen om een glimp op te vangen van de exotische helden. Die herinnering woog mee toen hij besloot zijn baan als prestatiemanager bij NOC*NSF op te zeggen voor India. 'Een land waar zo veel historie ligt, dat zo graag wil terugkeren aan de top. Dat is de ultieme uitdaging.'

In Zuid-Korea, bij de Aziatische Spelen, hoopt Oltmans met de mannenploeg olympische kwalificatie af te dwingen. Alleen de winnaar is verzekerd van Rio de Janeiro. Na een eenvoudige 7-0-zege op Oman, die rechtstreeks in India op televisie was te zien, schetst hij de kansen. 'In Azië kun je spreken van een top 3,5: Pakistan, Korea, India en Maleisië voor de helft.'

Een overwinning zou welkom zijn na de negende plaats bij het WK hockey (beste Aziatische land) en tweede plaats bij de Gemenebest Spelen (achter wereldkampioen Australië). India blaakt van ambitie. Het land onderzoekt hoe het over zes jaar, bij de Zomerspelen van Tokio, in de topvijf van het landenklassement kan eindigen. In Londen, twee jaar geleden, was India 55ste, met nul gouden medailles.

Oltmans: 'Topvijf vinden ze realistisch. Ik vind het vrij ambitieus in zes jaar tijd. Maar ja, in Nederland is de toptien een realistisch doel gebleken, met 16 miljoen inwoners. Wat moet je dan met 1,3 miljard mensen?'

Beeld AP

Buitenlandse coaches

Volgens de oud-bondscoach van Nederland, wiens mannenploeg in 1996 olympisch goud veroverde, kampen veel Indiase sporten met dezelfde problemen als hockey. Er worden buitenlandse coaches aangetrokken, van wie snel resultaat wordt verwacht. Lukt dat niet, dan regent het kritiek. Hij vermoedt dat er in Incheon, Zuid-Korea, ruim vijftig Indiase verslaggevers zijn. 'Ze vinden dat ze er veel geld aan uitgeven en dat het te weinig resultaat oplevert. Het is een groot thema in India.'

Die kritiek is volgens Oltmans gemakkelijk te pareren. India telt, ondanks zijn enorme bevolking, veel minder hockeyers dan Nederland. Harde cijfers zijn moeilijk te krijgen in het land, maar hij schat dat het om 50 duizend spelers gaat. In Nederland zijn dat er 230 duizend.

De meeste Indiase jongens komen pas rond hun veertiende jaar in aanraking met de sport. Vaak spelen ze op gras, niet op kunstgras. Er bestaat geen wekelijkse competitie. 'Zie die achterstand van zeven of acht jaar op Nederlandse kinderen maar eens in te halen. India deed onlangs niet eens mee aan de kwalificaties voor de Jeugd Olympische Spelen. Dat zegt genoeg.'

Met behulp van Indiase oud-internationals, die Oltmans vroeger in het Wagenerstadion zag, probeert hij de situatie voor de jeugd te verbeteren. 'Vroeger leerden Indiase kinderen vanuit school hockeyen. Maar toen speelden we nog op gras. Dat was geen probleem, want elke school had wel een grasveldje. Nu proberen we verbanden aan te gaan met scholen die een kunstgrasveld in de buurt hebben zijn.'

Het opzetten van een talentontwikkelingsprogramma is een zaak van de lange adem, weet Oltmans. Die tijd wordt hem vermoedelijk alleen gegund als hij succesvol is met de nationale teams. Dat is niet eenvoudig. Ook voor senioren bestaat geen wekelijkse competitie. Ze hebben de vijf weken durende de India Hockey League, de lucratieve wedstrijdserie waarin ook Nederlandse topspelers voor tienduizenden euro's uitkomen. En er is een korte competitie om een nationaal kampioenschap.

Het gevolg van de late start en het gebrek aan wedstrijdervaring is volgens Oltmans vooral een minder ontwikkeld spelinzicht. 'Tactisch vermogen, dat moeten ze echt leren. Met de bal kunnen deze jongens echt niet veel minder dan Nederlandse jongens. Maar het spelinzicht dat iemand als Billy Bakker heeft, omdat hij elke week op zijn tenen moeten lopen in de Nederlandse competitie, dat missen ze.'

Hoogtijdagen

Hockey is veranderd sinds de hoogtijdagen van India. Niet alleen wordt er op kunstgras gespeeld, het spel is fysieker en sneller geworden. Indiase dribbelaars hebben het moeilijk, hoe virtuoos ze ook zijn. 'De bal is tegenwoordig veel vaker in de lucht. De jongens willen iedereen voorbij gaan over de grond, maar dat kan niet meer. De verdediging is veel beter geworden. Ze hebben driedimensionale technieken moeten leren; hoe je een bal in de lucht aanneemt. Daar hadden ze nog nooit van gehoord.'

Ook met de technische hulpmiddelen, zoals spelanalysesystemen, is het behelpen. Oltmans krijgt altijd te horen dat geld geen probleem is. Toch duurt het vaak raadselachtig lang voordat zijn verzoeken worden ingewilligd, bijvoorbeeld om een gps-systeem dat alle toplanden gebruiken. 'Het probleem is dat sport in India voor een groot deel afhankelijk is van de regering. Dat betekent dat die mensen continu beslissen wat je wel en niet kunt doen.'

Oltmans weet dat hij geduld moet hebben. Hij werkte eerder als bondscoach in Pakistan. Zijn kennis van die cultuur speelde mee bij zijn aanstelling door India. Dat hij een voorsprong heeft, merkt hij in gesprekken met buitenlandse trainers. Lachend: 'Coaches die hier voor het eerst komen, raken gefrustreerd. Die worden nog gekker dan ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.