ROEDI de god van Londen

Ruud Gullit is een beetje vreemd misschien, denken ze in Engeland, maar wel heel bijzonder. Roedi spreekt wel zeven talen vloeiend....

Hij ziet er niet echt uit als de Verlosser, in zijn witte Chelsea-shirt, blauwe trainingsbroek met 'RG' erop, en afgelopen slippers. Hij hangt voor een Verlosser ook wel erg lui achterover in zijn stoel.

Eerst heeft hij de journalisten toegesproken in het Engels, vervolgens is hij overgestapt op Nederlands en daarna wendt hij zich in hun landstaal tot enkele Italianen.

De Engelse verslaggevers knikken naar elkaar. Het is zo, zeggen hun blikken. Roedie is bijzonder. Beetje vreemd misschien, maar bijzonder. Roedie is van een andere planeet, en heeft zich verwaardigd hier even neer te dalen, bij ons in dit kippenhok.

Het zou de Engelsen zo te zien niet verwonderen als Roedie straks ook nog in het Frans, Spaans, Duits, Surinaams, Noors en Chinees gaat zitten delibereren. Voor Roedie kent de wereld geen geheimen.

Roedie spreekt, zeggen ze in Engeland, zeven talen vloeiend - al weten ze ook niet precies welke zeven. Maar het zijn er, schreef Jim White onlangs in The Guardian, in elk geval zeven meer dan de gemiddelde Engelse voetballer machtig is.

Het is donderdagochtend, in een aftands gebouw op de Imperial College Sports Ground, aan Sipson Lane in Harlington, west-Londen. Tientallen journalisten hebben zich verzameld op het trainingscomplex van Chelsea, de Londense club die vandaag op Wembley de FA Cup Final speelt tegen Middlesbrough.

De Cup Final is de grootste nationale wedstrijd in het mondiale voetbal. De Cup Final is een prachtig bolwerk van Engelse voetbaltraditie. De FA Cup Final is de oudste voetbalfinale ter wereld, de eerste werd gespeeld in 1872.

Ruud Gullit is de eerste niet-Brit die Wembley mag betreden als manager van een van de finalisten. Hij is ook de eerste zwarte manager aan wie dat is gelukt, en de eerste manager met rasta-haar.

'Het is een gewone finale', zegt Ruud Gullit, speler-manager van Chelsea. 'Net zo'n finale als andere finales. Leuk, spannend. Ik houd wel van finales. Ik krijg dan altijd een soort finale-gevoel.'

De FA Cup Final, leuk? Spannend? De Cup Final, een gewone finale? De Engelse verslaggevers kijken elkaar met opgetrokken wenkbrauwen aan.

Maar het is toch wel een heel bijzondere finale, probeert een van hen. Ik bedoel, de Cup Final op Wembley, dat is toch nergens anders mee te vergelijken?

'Ik weet gewoon niet wat het is, de Cup Final', zegt Gullit. 'Ik ben er nog nooit bij geweest, dus ik weet ook niet wat het precies is. Ik heb er, geloof ik, vroeger wel eens eentje op televisie gezien, maar daar herinner ik me niet zo veel meer van. Ik laat het allemaal maar een beetje op me afkomen. Dan zien we wel wat er gebeurt. Ik heb dat meestal pas achteraf, dat ik denk: hé, dat was heel erg leuk. Misschien heb ik dat zaterdagmiddag ook wel.'

Er schudden er een paar vol onbegrip met hun hoofd.

'Natuurlijk', zegt Ruud Gullit, 'als je wat kunt pakken, moet je het pakken. Als we winnen, bezorgt ons dat een plaats in Europa. Is belangrijk. Maar je mag er niet te lang bij stilstaan. Na de ene finale, moet je alweer aan de volgende denken. Zo gaat dat nou een keer in de topsport.'

Maar gespánnen, smeekt een verslaggever, je bent toch wel een beetje gespánnen, Roedie, voor de Cup Final?

'Ach nee', zegt Gullit. 'Als je gelooft in je eigen kracht, hoef je je nergens zorgen over te maken. Ik weet wat mijn spelers kunnen. Het kan wel leuk worden, zaterdagmiddag. Ik ga gewoon naar buiten, enjoy myself.'

Laatste, wanhopige poging.

Je had toch zaterdag zelf wel héél erg graag willen meespelen, of niet dan Roedie? Meespelen op Wembley, heilig Wembley, in de FA Cup Final?

'Niet echt', zegt Ruud Gullit. 'Als ik me er op had toegelegd om fit te worden, had het misschien gekund. Het gaat vrij goed met mijn enkel. Maar het hoeft niet echt, dus heb ik me er ook niet zo mee beziggehouden. Eigenlijk kwam die enkelbreuk me wel goed uit, you know. Kon ik me helemaal concentreren op het coachen.

'Spelen vond ik prachtig, maar wat ik nu doe vind ik ook prachtig. Misschien speel ik wel helemaal nooit meer. Ik hoop het eigenlijk, want dat zou betekenen dat het team mij niet meer nodig heeft.'

Dat is de definitieve genadeklap. Ruud Gullit, The King of Cool, is nog cooler dan ze allemaal al dachten.

Nog één zwakke poging in de nastoot. Hoeveel finales heb je dan wel niet gespeeld, Roedie, dat je zo cool over de Cup Final praat?

'Dat weet ik niet meer hoor', zegt Gullit. 'Heel wat.'

Ruud Gullit speelt zijn rol meesterlijk. Hoewel rol een onjuist woord is: Ruud Gullit is ondanks roem en rijkdom gewoon een Amsterdams lefgozertje gebleven, volkomen zichzelf en van niets bij voorbaat onder de indruk.

Maar voor de Engelsen, met hun typische mengeling van arrogantie en minderwaardigheidsgevoel, is hij een ondoorgrondelijke sfinx van de overkant van de zee.

'Ik vind hem vernietigend charmant', zegt een journaliste.

Ruud Gullit verruilde in de zomer van 1995 Italië voor Engeland, om er te gaan spelen voor het Chelsea van Glenn Hoddle. Vernon Howard (37), zijn hele leven lang al Chelsea-fan met een bijna religieuze toewijding, herinnert het zich nog als de dag van gisteren.

'Ik kon het niet geloven. Het was de grootste verrassing van mijn leven. Hij was wel de allerlaatste van wie ik had gedacht dat hij voor ons zou gaan spelen. Gullit! Roedie Gullit! Groter kun je ze toch niet krijgen. Toen hij had getekend, wist ik het zeker: er is voor Chelsea een nieuw en prachtig hoofdstuk begonnen. En ik wist in mijn hart ook dat hij ooit de club zou gaan managen. Ik was blij dat Hoddle bondscoach werd, dat maakte al snel de weg vrij voor Gullit. Hoddle was best goed hoor, maar Gullit, dat is toch nog weer van een heel andere klasse. Wereldklasse.'

Vernon kijkt van achter het hek rond het trainingsveld bijna verliefd naar Gullit, die langs de kant wat staat te dollen. Vernon heeft namelijk sinds kort ook een elftal zondagochtend-voetballers onder zijn hoede. 'En nu probeer ik de Gullit-kant in mezelf te ontwikkelen, omdat ik denk dat hij fantastisch is. Daarom observeer ik hem.'

Gullit is Vernons grote inspiratiebron. 'Ik probeer mijn elftal net zo op te bouwen als Gullit dat doet. Veel praten met de jongens, respect tonen. En ik vraag ze of ze alsjeblieft willen ophouden met die ellendige lange blinde bal. Passing jongens, zeg ik de hele tijd, passing. Maar ja, je ramt het er niet uit hè, bij die gasten. Ik heb natuurlijk niet het materiaal van Gullit.'

Vernon heeft één keer met Gullit gepraat, na de wedstrijd Manchester United - Chelsea (1-2). Dat was een heilig moment. 'Je realiseert je later pas wat er is gebeurd. Dat je met Roedie Gullit hebt gesproken. Gewoon, hij zegt wat, jij zegt wat, hij zegt wat terug. Ongelooflijke ervaring. Praten met Roedie.'

Cantona is groot, Juninho is groot, Zola is groot, Bergkamp is groot. De afgelopen jaren zijn de Engelsen gewend geraakt aan grote Europese voetballers op hun velden. Maar geen van de buitenlanders is zo groot als Ruud Gullit, zelfs nu hij al in geen maanden meer een wedstrijd heeft gespeeld. Zelfs nu Chelsea toch weer niet verder is gekomen dan de zesde plaats in de Premier League.

Maar Gullit is in Engeland dan ook veel meer dan alleen maar een grote speler. 'Hij is een exotische persoonlijkheid', zegt Martin Thorpe, voetbalverslaggever van The Guardian, in een poging de diepe verering voor Gullit te verklaren. 'Hij heeft dat aura om zich heen hangen. Hij was natuurlijk een fantastische voetballer. En wij Engelsen waren ten diepste verbaasd dat iemand die zo beroemd was als Gullit naar Engeland wilde komen om daar te gaan voetballen.'

Gullit stelde niet teleur. In zijn eerste seizoen bij Chelsea stak hij met kop en schouders uit boven de andere spelers, die zich dermate doodschrokken van zijn strakke passes dat ze er meestal niets mee wisten aan te vangen. Dat was één. Vervolgens verscheen hij op de BBC, om in Match of the Day zijn visie op het Engelse voetbal te geven. Dat was twee.

Bij Match of the Day wisten ze niet wat ze overkwam. Ze waren gewend aan de Schot Alan Hansen, aan Fulham-voorzitter Jimmy Hill of Trevor Brooking. Gedegen, bloedserieuze analyses. En nu kwam daar opeens Gullit aanzetten, die met weidse armgebaren, in opperbeste stemming en zeer spontaan een geheel nieuwe en erg on-Engelse vorm van beschouwen introduceerde.

Hansen: 'Zoals Cantona hier de bal aanneemt en doorspeelt, dat verraadt zijn bijzondere klasse.'

Gullit: 'Als je mijn grootmoeder zo vrij laat staan, kan ze dat ook, you know. Dat lijkt natuurlijk nergens op.'

De wijsheden uit de Cruijffiaanse school gingen er bij de Britten in als koek.

'You win the title against the smaller clubs, not against the big clubs.'

Martin Thorpe: 'Wij kennen de aforismen van Cruijff niet, dus wij horen dat soort dingen voor het eerst. En wij zijn er diep van onder de indruk.' The Independent riep Gullit, die tijdens het EK bijna dagelijks in de tv-studio zat, uit tot beste speler van het toernooi.

Gullit, over Portugal: 'Weet je wat ik van Portugal vind? Ik vind Portugal erotisch voetbal spelen. Ja echt, ze spelen erotisch voetbal.'

Anchorman Lynam: 'Beg your pardon Roed, wát zei je?'

Grijnzende Gullit: 'Sexy, Portugal speelt erg sexy. Daar mag ik graag naar kijken.'

Er verschenen verhalen in de kranten waarin Gullit werd omschreven als de grootste filosoof die het voetbal ooit had voortgebracht. Het politieke tijdschrift New Statesman pleitte ervoor Gullit te naturaliseren, zodat hij minister kon worden, en eventueel premier.

Tegenwoordig kondigt Desmond Lynam zijn gast-analist kort en bondig aan als 'Roed' - Gullit heeft in Engeland geen achternaam meer nodig.

Maar Gullit deed nog meer. Hij droeg mooie Cerrutti-pakken, met daaronder blote voeten in dure brogues. Hij betrok een appartement bij Sloane Square, in zo ongeveer de meest trendy buurt van Londen, en hij dronk geen thee met grote wolken melk, maar cappuccino's, in Londen hèt bewijs van modern leven. Dat was drie.

Gullits Italiaanse glamour straalde af op Chelsea. Op de club die nog niet zo lang geleden een proleterig imago had en waarnaar meer aanhangers van de fascistische BNP kwamen kijken dan gezond was - zwarte spelers kwamen er bij Chelsea geruime tijd niet in. Chelsea was erg ordi.

Maar Gullit, en de chique Italianen die hij als manager naar Londen haalde, veranderden dat. Heel trendgevoelig Londen bevolkt tegenwoordig de tribunes van Stamford Bridge. Op de perstribune zitten elke week Italiaanse voetbalverslaggevers. 'Met van die perfect gesneden dure jassen', zegt Martin Thorpe.

Londen swingt weer als in de jaren zestig, en Chelsea swingt mee, onder leiding van Gullit. 'Alleen al de aanwezigheid van deze elegante zoon van Nederlandse koloniale onderwijzers geeft de club a hint of sophistication, schreef Jim White; niet geheel conform de historische waarheid, maar dat doet er in het geval van de levende legende al lang niet meer toe.

'Chelsea was vijf jaar geleden echt een verschrikkelijk team', zegt Thorpe, 'niet om aan te zien. Hoddle is begonnen met de vernieuwing, en Gullit is daarmee doorgegaan. Hij heeft de club uit de dood doen opstaan. Het is in potentie een hele grote club. Maar pas onder Gullit zijn ze erin geslaagd die potentie tot leven te wekken.'

'Niet omdat ik nu toevallig Chelsea-fan ben', zegt Vernon Howard, 'maar iederéén kan toch zien dat Gullit de beste manager is die we in dit land ooit hebben gehad. Moet je kijken hoe fit de spelers tegenwoordig zijn. Komt door Gullit. En de lange bal, die zie je ook steeds minder. Vroeger knalden ze'm gewoon naar voren, kon ze niks schelen. Tegenwoordig zie je de passing-game.

'En dan te bedenken dat hij hier pas een jaar als manager bezig is. Hij wordt nog veel beter. Jongen, je hebt toch wel gelezen dat de beste Europese spelers tegenwoordig allemaal voor Chelsea willen spelen? Dat hebben we hier nog nooit meegemaakt, dat ze zelf opbellen of ze alsjeblieft mogen komen. Dat is allemaal te danken aan Roedie.'

Jim White: 'Hij heeft spelers naar de club gebracht die dingen kunnen met de bal die tot voor kort voor onmogelijk werden gehouden in Londen SW12.'

Ruud Gullit lijkt niet gebukt te gaan onder de verafgoding, hij is wel erger gewend. Zijn grootste probleem, zegt hij, was dit seizoen dat hij afstand moest nemen van de spelers met wie hij in het voorgaande seizoen nog ging stappen en golfen.

Big Nose, noemden ze hem liefkozend, toen hij nog een collega was. Maar daar heeft Gullit rigoureus een einde aan gemaakt. Hij botste aanvankelijk met verschillende spelers die nog aan de nieuwe verhoudingen moesten wennen, maar toen ze doorkregen dat hij iedereen gelijk behandelde en ook een ster als Gianluca Vialli niet spaarde, kreeg hij het gewenste respect. The Boss, heet hij tegenwoordig.

En nu, zegt Gullit in een nieuwe bijdrage aan de verrijking van de Engelse taal, 'the whole team stands with the nose to the same direction.'

Hij leert nog, zegt hij, elke dag leert hij er weer wat bij. 'Het verrast me eigenlijk dat ik het zo leuk vind. Ik kijk elke dag weer uit naar de training, en elk weekeinde naar de wedstrijd. Ik ben bezig met iets te creëeren, je stopt er iets in en dan hoop je maar dat het eruit komt.'

De verslaggevers schrijven hun vingers blauw. 'Dit zijn we niet gewend', zegt Thorpe. 'De meeste Engelse managers zeggen helemaal niks, of spuien het ene na het andere cliché. Maar Gullit praat maar door, op die ontspannen manier van hem. Hij is zo verschrikkelijk laid-back.'

Laid-back, ontspannen, relaxed, het zijn de vaste omschrijvingen van Ruud Gullit in de Britse media.

'Hij is allemachtig laid-back', zegt Vernon Howard. 'Ik heb hem nog nooit in paniek gezien. Engelse managers staan maar voor de dug-out te zwaaien en te doen, maar Gullit is altijd de rust zelve. Dat probeer ik nu dus ook.'

Maar is Gullit behalve laid-back ook een goeie manager?

Thorpe: 'Hij is nog bezig met de wittebroodsdagen. De jury is nog aan het beraadslagen, hij heeft er net zijn eerste seizoen opzitten. Je kunt constateren dat Chelsea zich in de League niet voor Europees voetbal heeft gekwalificeerd, ondanks al het geld dat hij aan nieuwe spelers heeft uitgegeven. En hij zou ook de Cup Final niet hebben gespeeld als de scheidsrechter Chelsea tegen Leicester geen penalty cadeau had gedaan.

'Het is nog te vroeg om te oordelen. Gullit heeft natuurlijk ongelooflijk veel krediet. Maar ik denk toch dat zelfs hij met kritiek te maken gaat krijgen, als Chelsea volgend jaar weer ergens midden in de League eindigt. Hoe we ons hier ook laten verblinden door zijn stardom, hoe hij ons ook heeft gehypnotiseerd.'

Gullit zelf weet nog niet, hoe lang zijn intense verhouding met Chelsea zal standhouden. Zijn contract loopt nog één jaar door en over tussentijdse verlenging is nog niet gesproken. Gullit heeft daaraan trouwens ook geen behoefte. 'Je hebt als coach uitdagingen nodig. En als mens ook, anders ga je je vervelen. Zo lang je jezelf blijft ontwikkelen, is het goed. Gebeurt dat niet meer, dan moet je op zoek naar wat anders.'

Vernon Howard denkt niet dat het ooit zover zal komen. 'Ik hoop maar dat hij hier de rest van zijn carrière blijft. Wij willen de besten van Europa worden en hij kan ons daar brengen. Absoluut. Wie zou het van hem moeten overnemen? Ik zie geen geschikte kandidaten. Als we zaterdag winnen, gaan we Europa in. Dan zullen we pas zijn echte klasse leren kennen. Dan zal Roedie laten zien dat hij de beste is.'

Barry Hughes, zijn ontdekker, stuurde Gullit deze week nog een telegram. Dat het wel de bedoeling was dat hij bij de Cup Final in een beetje knap pak langs de lijn plaatsnam, in verband met de processie langs de koningin na afloop.

Goed, die concessie wil Gullit dan wel doen, voor deze voor de Engelsen zo bijzondere gelegenheid. Pak met stropdas.

'Je weet het nooit', zegt Vernon Howard, 'Cup Finals zijn altijd vreemde wedstrijden. Maar het moet toch wel raar lopen als we deze niet winnen. Dat wordt dan de eerste grote prijs voor Roedie bij Chelsea, maar niet de laatste.'

'Roedie is God', zegt Vernon, terwijl hij naar het Opperwezen in trainingspak wijst. 'Roedie is de God van Londen.'

Bert Wagendorp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden