Robert Maaskant: 'Ik ken de voetbalwereld goed, ik snap hem alleen niet meer'

De radicale ommezwaai van de ex-voetbaltrainer

Na een leven lang voetbal is Robert Maaskant gestopt als trainer. Tai chi speelde een grote rol bij zijn besluit. 'Binnenkant paal, buitenkant paal: continu was ik bezig met die bal.'

Robert Maaskant in het Mastbos: `Ineens belt Hans van Breukelen op: je bent het niet geworden. Dat kwam als een donderslag bij heldere hemel.' Beeld Aurélie Geurts

Om zijn nek, onder zijn shirt, heeft hij aan een leren veter een buideltje met een steen erin. Halverwege het gesprek haalt hij het tevoorschijn. Nooit had hij ook maar een seconde gedacht dat hij het kleinood zou gaan dragen. Er ging een ceremonie aan vooraf met wierook en rijst. Nou ja, laat de details de details, het is niet de bedoeling dat je de buitenmuren van je nieuwe gebouw bekleedt met allerlei taoïstische filosofieën over je nieuwe levensstijl.

Maar tai chi, de vechtkunst naar Yin en Yang, heeft hem wel naar het kruispunt geleid waar voetbaltrainer Robert Maaskant in zijn leven bewust een andere afslag nam. Hij, die net als zijn vader en voetbalmanager Bob is gehard in het machowereldje - als profspeler, maar vooral als coach van RBC, Willem II, Groningen, NAC en wat buitenlandse clubs - wordt ondernemer. Meer in het bijzonder: hij is straks franchisenemer van uitzendbureau Recruit a student in Amsterdam en omstreken.

Robert Maaskant (48) staat nog met beide benen op de grond, zegt hij. Navy seals en arrestatieteams doen tegenwoordig ook ademhalingsoefeningen, daar is niks zweverigs aan. Voor je het weet gaan mensen zeggen dat hij de weg kwijt is. Maar Maaskant is wie hij altijd is geweest: groot, met die zongebruinde goedlachse kop, en welbespraakt. En hij 'knuffelt géén bomen'.

Maar ja, een radicale ommezwaai is het wel geworden.

Het besluit ertoe viel boven op een berg, in de Oostenrijkse Alpen, eerder dit jaar. In het voetbal waren er dieptepunten die hem deze kant opduwden. Al is de beleving óók existentieel geweest: hoe kwam het zover dat woede mijn drijfveer werd?

Daarover praatte hij, anderhalf jaar lang. En hij studeerde. En hij las. De Zwarte Zwaan van Nassim Nicholas Taleb is een bijbel geworden: het boek leerde hem op een andere manier naar de wereld te kijken. Het gaat over hoe te handelen, wat te negeren, en vooral over re-la-ti-ve-ren.

Ja, Robert Maaskant heeft zeker leren relativeren.

'Dit is begonnen bij NAC', zegt hij op een Bredaas terras. 'En relativeren hoort niet bij topsport.'

De bijbel van Maaskant: De Zwarte Zwaan van Nassim Nicholas Taleb. Beeld Aurélie Geurts

Bij NAC kende hij succes en verdriet. Op het laatst, in 2015, had hij er de dubbelfunctie van technisch directeur en trainer. Had hij de club in de eredivisie weten te houden, dan zou hij waarschijnlijk nog directeur zijn geweest. 'We degradeerden, in een waanzinnige atmosfeer, er gebeurde van alles. In de verlenging met een man minder... Het liep fout.' Het legioen scandeerde voor zijn huis: blijf.

Toch was het idee om van het veld te gaan er eerder. Toon Gerbrands, met wie hij regelmatig spart, zei het hem als eerste: je hebt als trainer de weg naar de top gemist, denk eens over een andere functie bij een andere club. 'Dat trainen was mijn passie, mijn talent ook, ik beheers dat. Maar Toon dacht dat ik op directieniveau wel de beste van Nederland zou kunnen worden.'

Leuke boodschap is dat geweest: je hebt met al je passie de top gemist.

'Al vroeg in mijn carrière, in 2004, als trainer van Willem II, is de weg onderbroken. Dat is gedaan door mensen die daarna nooit meer iets in de voetballerij hebben betekend. Toen ik er kwam, nam Martin van Geel het halve elftal mee naar AZ. Er was bovendien een machtsstrijd gaande in het bestuur. Nee, dan heb je niet alles in de hand. Het kostte mij de kop.

'Het vervelende is: ik had ook naar Heerenveen gekund, als opvolger van Foppe de Haan. Gertjan Verbeek was tweede keus, maar had daar wél succes. Gertjan ging daarna naar Feyenoord. Dus verwijs ik opnieuw naar De Zwarte Zwaan: de impact van het onwaarschijnlijke is enorm.'

Beeld Aurélie Geurts

U bedoelt: de bal gaat op de paal, of in het doel, dat is soms een wereld van verschil.

'Precies. Die degradatiewedstrijd met NAC tegen Roda ging voor mij over twee dingen: allereerst het belang van de club en daarnaast voor mij persoonlijk een contract van vier jaar als technisch directeur. Als de keeper acht minuten voor tijd de bal tegenhoudt, was het anders gelopen. Twee maanden later was ik weg. Zit je daar vol in, dan ben je er niet mee bezig. Maar als je vervolgens gaat nadenken, kom je op die kruising. En welke kant ga je dan op?'

Uw hele leven ademde voetbal. Uw vader was clubmanager, zelf speelde u als prof...

'Ja, ik heb als centrale verdediger nog het tweede van Ajax gehaald, maar eerlijk gezegd moest ik het hebben van mijn tactische inzicht. Reeds als voetballer was ik besmet met het trainersvirus.'

Was het echt Willem II waar het misging met uw carrière? Dat is dertien jaar geleden.

'Ik kreeg er een smetje en het voetbal is zo opportunistisch dat je daar niet zomaar vanaf komt. Maar daarna ben ik in Polen met Wisla Kraków uit een onmogelijke situatie alsnog kampioen geworden, heb ik met Dinamo Minsk en NAC Europees voetbal gehaald, en met FC Groningen de play-offs. Ik heb echt mooie clubs gehad en er waren genoeg successen.'

Wat gebeurde er precies na die degradatie met NAC?

'Ik ontmoette Ruud Westerkamp van Top Life, een groot inspirator die tien jaar in China heeft gestudeerd en gewerkt. Met hem ben ik een traject ingegaan, onder meer tai chi. Ik train nog iedere dag. Van hem heb ik via lifestyle en mindset geleerd om te gaan met stress.

'Continu was ik bezig met die bal: binnenkant paal, buitenkant paal. Ik leerde dat ik last had van verkeerde emoties, zoals ik die ook had toen ik trainer was van FC Groningen. Ik ergerde me aan het niveau, koos voor een boze, agressieve manier van leidinggeven, terwijl dat ooit anders was.'

Had die boosheid met het hele voetbalcomplex te maken?

'Ja, de belangen waren zo individueel geworden. Mijn kracht is om een team te formeren met één doel, daar heb ik ook een boek over geschreven. Dat 'smeden' heb ik nog bij diverse clubs geprobeerd, door niet alleen de beste spelers bij elkaar te brengen, maar ook de juiste karakters. Ik heb de reputatie van de man die keihard doorramt, maar ben juist iemand van breed gedragen ideeën. Dat werd steeds lastiger. Vervolgens nam ik mijn problemen en irritaties mee naar huis. Dan besef je pas goed: dit moet snel veranderen.'

Speelde ook mee dat een nieuwe generatie trainers u rechts passeerde voor een topclub?

'Dat geeft het een extra dimensie: het is geen nieuwe generatie, het is míjn generatie. Eigenlijk zou het pas nu mijn tijd zijn. Ik heb als trainer gespeeld tegen Guus Hiddink, Louis van Gaal, Dick Advocaat, Martin Jol, Huub Stevens, Henk ten Cate: een lichting die succesvol is geweest in het buitenland. Daarmee ben ik opgegroeid. De generatie die nu aan de macht is: Frank de Boer, Philip Cocu, Giovanni van Bronckhorst, dat zijn jongens van mijn leeftijd.

'Toen ik als trainer begon, dacht ik: ik heb geen grote carrière als speler, dus ik moet vroeg instappen. Want tussen 42 en 50 jaar komen al die oud-internationals erbij en die krijgen als eersten de beste banen. Maar de voorsprong die ik had, stelde uiteindelijk niks meer voor. Want ervaring is niet meer zo belangrijk.'

En dat doet dan extra pijn?

'Mijn vader vindt het jammer dat ik die absolute top niet heb bereikt. Maar weet je: wij kennen de voetbalwereld goed, we snappen hem alleen niet meer. Marcel Keizer bij Ajax, ik heb nog met hem gevoetbald, zo'n benoeming was vroeger onmogelijk, net als die van Van Bronckhorst bij Feyenoord. Dat zeg ik zonder wrok. Maar de wereld is veranderd. Het begon met de aanstelling van Marco van Basten als bondscoach, zonder enige ervaring. Sindsdien bouw je in het Nederlandse voetbal geen carrière meer op: die overkomt je.

'Ik heb in het voetbal alles meegemaakt, ken iedereen. Een half jaar geleden ben ik met de KNVB lang in gesprek geweest over de functie van innovatiemanager. Ik was ervan overtuigd dat ik die baan zou krijgen. Ineens belt Hans van Breukelen op: je bent het niet geworden. Dat kwam als een donderslag bij heldere hemel. Ze kozen voor de volleyballer Peter Blangé. Dat was voor mij het laatste zetje. Als zelfs de KNVB niet meer kiest voor voetbalmensen, houdt alles op. Ik heb ook direct mijn lidmaatschap opgezegd van de CBV, de coaches betaald voetbal, mijn eigen bond.'

Ondertussen wordt u sinds uw carrièreswitch op voetbalsites weggezet als de 'net-nietcoach'.

'Ik kan het relativeren en heb er vrede mee.'

Wordt u als ondernemer dubbel zo succesvol?

'Ik pak het zeer serieus op. Ik kan leidinggeven, mensen inschatten, verbinden, heb een groot netwerk, wat naamsbekendheid en een gunfactor. Maar ik ben van nature geen ondernemer. Mijn beste vriend heeft een groot kledingbedrijf. Als hij tien T-shirtjes krijgt, verkoopt hij er negen, laat er één kopiëren en verkoopt er daarna weer honderd. Als ik er tien krijg, hou ik er één zelf en geef er negen weg. Ik heb nog veel te leren.'

En straks zien we u alleen nog op de tribune?

'Ho ho, ik ben klaar als hoofdtrainer, maar niet met het voetbal. Natuurlijk niet, het is mijn leven. Ik ben nog analist bij Fox Sports en op de NOS-radio bij Langs de lijn, ik doe aan talentontwikkeling voor de gemeente Breda. Nee, ik barst nog van de energie.'

Waarom deze plek voor mij belangrijk is

Robert Maaskant woont in Breda. Tegenover zijn huis loopt hij zo het Mastbos in. Op een mooie open plek vol licht doet hij zijn oefeningen in kung fu en tai chi. Het is begonnen na zijn ontmoeting met wat inmiddels zijn levenscoach mag worden genoemd: Ruud Westerkamp.

Maaskant is een perfectionist: daar staat hij in het Mastbos, keurig in balans, de stand van zijn vingers precies goed. Hij doet de 47 Yang-vorm en is meestal een uur aan het trainen. Vaak alleen, maar soms ook met Jan-Jaap, de zoon van Ruud, met wie hij dan vechttechnieken oefent. Zomer en winter, bij weer en wind, staat hij er. Bij vrieskou met een muts op.

Het Mastbos is 'een typisch Hollands plaatje, met een weids uitzicht'. Maaskant wordt er rustig van. Soms wordt hij geboeid gadegeslagen door voorbijgangers, maar dat doet hem weinig. 'Ik ben op zo'n moment zeer gefocust.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.