RIVM velt eerste oordeel over gezondheidsrisico's kunstgras

Na een flitsonderzoek van iets meer dan acht weken maakt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vandaag bekend hoe schadelijk de rubberkorrels zijn waarmee 1.600 Nederlandse kunstgrasvelden zijn bestrooid. Een deel van die conclusies is gebaseerd op een onderzoekshulpmiddel genaamd TIM. Deze kast vol buizen en slangen heeft de korrels 'doorgeslikt' en was zo de proefpersoon die het RIVM op het voetbalveld nooit zou hebben gevonden.

Een medewerker van Vereniging Band en Milieu verzamelt rubberkorrels op een voetbalveld van kunstgras voor onderzoek. Beeld null
Een medewerker van Vereniging Band en Milieu verzamelt rubberkorrels op een voetbalveld van kunstgras voor onderzoek.

Van honderd velden in heel Nederland heeft het instituut sinds begin vorige maand op zes plaatsen korrels opgezogen. De samenstelling daarvan is door elk laboratorium te analyseren. Maar om erachter te komen wat de korrels met het lichaam doen, moest het RIVM tot simulatie overgaan. Niemand die voor zijn lol een hapje korrels wil doorslikken of een handje versnipperde autobanden door een open wond zou durven wrijven.

Het RIVM deed daarom onder meer een beroep op TIM: het TNO (gastro-) Intestinaal Model. Met die uitvinding is TNO erin geslaagd het verteringsmodel van het menselijk lichaam na te bootsen. Het wordt onder meer gebruikt om te bepalen of een medicijn vrijkomt in het juiste orgaan, voordat het op de markt wordt gebracht.

Wie op kunstgras speelt, weet welke sterke dampen in de brandende zon bij vooral pasgelegde velden kunnen loskomen. Om te meten welke stoffen dat zijn, werden de rubberkorrels in een afgesloten buis verhit tot 60 graden.

Het RIVM gaat dinsdag wel iets zeggen over korrels die met de huid in aanraking komen. Daarvoor is getest met kunstmatig zweet, dat bestaat uit onder andere zouten, melkzuur en eiwitten. De kledingindustrie maakt er bijvoorbeeld gebruik van om na te gaan hoe veel zweetplekken die ene leuke blouse oplevert. Ook kan nepzweet uitwijzen hoe snel sieraden van kleur veranderen als ze worden gedragen. Het RIVM gebruikte het in zijn geval om te meten of de kankerverwekkende PAK's - polycyclische aromatische koolwaterstoffen, die de rubberkorrels bevatten - door de huid opgenomen kunnen worden.

Politiek en economie spelen belangrijke rol in debat over kunstgras

In het debat over kunstgras worden verschillende normen gehanteerd. Zo wordt het moeilijk om vast te stellen hoe groot de risico's zijn. 5 vragen over kunstgras (+)

TNO wil, net als het RIVM, niet op de conclusies van het kunstgrasonderzoek vooruitlopen. De resultaten daarvan worden dinsdag eerst aan de Tweede Kamer verstuurd en pas daarna bekendgemaakt. Het voetbal kijkt er al naar uit sinds het onderzoek begon: de uitkomsten kunnen een enorme vervangingsoperatie van de in opspraak geraakte velden met rubbergranulaat tot gevolg hebben.

Wel is het de vraag hoe ver het RIVM durft te gaan met zijn conclusies over de gezondheidsrisico's van spelen op kunstgras. Op de eigen website benadrukte het instituut twee maanden geleden al dat voor beter onderzoek meer tijd is vereist. Ook kon vanwege de tijdsdruk maar een beperkt aantal monsters worden getest.

Meerdere clubs en gemeenten hebben al laten weten dat ze de resultaten van het RIVM-onderzoek niet willen afwachten. Zij laten hun velden hoe dan ook vervangen, bijvoorbeeld door kurk met kokos. Die oplossing is stukken duurder dan rubbergranulaat, maar staat niet ter discussie en is beter voor het milieu.

Hoe gevaarlijk zijn de rubberkorrels precies en welke voorzorgsmaatregelen kun je zelf nemen? Bekijk de video:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden